W Holandii, w zachodniej części prowincji Flevoland, ok. 30 km na wschód od Amsterdamu w roku 1976 rozpoczęła się budowa eksperymentalnego inteligentnego miasta. Początkowo planowano wybudowanie miasta przede wszystkim funkcjonalnego oraz wygodnego zwłaszcza dla mieszkańców.

Coraz odważniejsze projekty sprawiły, że wznoszące się w zawrotnym tempie budynki były coraz bardziej ekskluzywne oraz bardzo efektowne wizualnie.

Dzisiaj Almere, bo o tym właśnie mieście mowa, jest największym miastem w prowincji, najmłodszym miastem w Holandii oraz jednym z najmłodszych miast na świecie, siódmym co do wielkości miastem w Niderlandach , a tempem rozwoju zawstydza wszystkie miasta Europy. Władze miasta, wykazując się niezwykłą odwagą, innowacyjnością i chęcią rozwoju, oddały projekt zabudowy w ręce światowej sławy projektantów. Pracowali nad nim m. in. OMA (Office for Metropolitan Architecture) jako główny projektant oraz Rem Koolhaas, SANAA, Christian de Portzamparc i Will Alsop.

Na czym polega fenomen miasta? Całe miasto położone jest na polderach, a więc na ziemiach odzyskanych po wojnie spod jeziora IJsselmeer – pierwotnie pod użytki rolne. Nazwa miasta natomiast pochodzi od jeziora Almere, które istniało na tych terenach jeszcze w średniowieczu. W 1995 OMA przedstawiła zdecydowanie odmienny od standardowych charakter zabudowy centrum miasta, a mianowicie planowano podzielić je na poziome strefy. Strefa wyższa to strefa mieszkalna z handlem detalicznym i miejscami do spędzania wolnego czasu. Natomiast na strefie dolnej projekt przewidywał parkingi, linie autobusowe oraz ulice. W efekcie, centrum miasta jest przepełnione sklepami, miejscami do wypoczynku, parkami rozrywki, barami i restauracjami z World Trade Center Almere Area (WTCAA) oraz zapleczem biznesowym usytuowanym za głównym dworcem kolejowym. Całe centrum posadowione jest na olbrzymim parkingu podziemnym na ok. 3300 miejsc. (…)

Od samego początku zabudowa miasta była dobrze przemyślana, z uwzględnieniem w przyszłości jego ekspansji. Strefa mieszkalna cechuje się labiryntami przypominającymi strukturę kalafiora. Co więcej figlarne, kolorowe wzory miały zachęcić potencjalnych mieszkańców do wynajęcia mieszkań i do ożywionych kontaktów społecznych. Charakterystyczną cechą zabudowy miasta jest jej podmiejski charakter, jako alternatywa silnie zurbanizowanego, ciasnego, wiecznie zatłoczonego Amsterdamu. Składa się ono  z budynków o wieloośrodkowej strukturze. Dostęp do przyrody postawiono na piedestale. Dalsza ewolucja  i rozrost miasta sterowany będzie w sposób ekologicznie, społecznie i gospodarczo zrównoważony, do czego zdeklarowały się Rząd Narodowy, Rząd Prowincji Flevoland i Gmina Almere. (…)

Czy wiadomo, kiedy przestać? Obserwując rozwój Almere nasuwa się jedno pytanie: Jak daleko można wdrażać nowe technologie, aby miasto stawało się coraz bezpieczniejsze, zdrowsze, bardziej ekonomiczne, wygodniejsze oraz przede wszystkim, ciągle atrakcyjne do zamieszkania? (…)

A co ze społeczeństwem? Postanowienia, założone cele i programy są piękne, głębokie i wzniosłe. Zastanawia tylko jedna rzecz. Czy projektanci rzeczywiście stawiają na szczęście i komfort społeczeństwa, czy wzajemnie się prześcigają w coraz to nowych i coraz bardziej abstrakcyjnych pomysłach? (…)

Plany na przyszłość Dalszy rozwój Almere zadeklarowało biuro MVRDV. Według planu zagospodarowania z 2007 roku do 2030 roku ma się ono stać piątym co do wielkości miastem Niderlandów. Liczba mieszkańców wzrośnie do 350 tysięcy, liczba domów jednorodzinnych do 60 tysięcy, a liczba miejsc pracy do 100 tysięcy. W ramach planu zagospodarowania powstało kilka projektów, których celem jest oczywiście ekspansja miasta. Jednym  z projektów jest Almere Floriade, czyli osiedle bloków zbudowane jako siatka ogrodów, zajmujące powierzchnię 45 ha. Każdy blok będzie powiązany z innymi roślinami. Bloki będą obiektami zarówno mieszkalnymi, jak i uniwersyteckimi oraz biurowcami zachowującymi się jak pionowe ekosystemy. Jako całość będą tworzyły ogrody botaniczne. Każde pojedyncze biuro czy pokój będą stwarzały klimat potrzebny do rozwoju danej rośliny. Dzięki temu miasto wzbogaci swoją bazę hotelową o hotel Jaśmin czy restauracje à la różane ogrody. (…)

Almere to nowe, od początku skrupulatnie planowane miasto, które istnieje dopiero od trzydziestu siedmiu lat. Jego krótka historia i silnie sterowany rozwój to elementy, które łączą go z innymi młodymi miastami w Europie. W ramach europejskiej sieci Almere uchodzi za udany przykład. Takie nowe miasta często posiadają typową historię i ustalony wzorzec wzrostu. Ich przejście do dorosłości miejskiej to tworzenie silnej indywidualnej tożsamości, wprowadzenie zaplecza i pomysłów na społeczne, ekonomiczne  i kulturowe zróżnicowanie.
Źródła:
•     www.mvrdv.nl/projects
•     www.english.almere.nl
•     www.vvvalmere.nl
Anna Będkowska
AGH WGGiOŚ KSE

Cały artykuł w numerze 1/2014
2014 1 GLOBEnergia