Ostatnie lata to dynamiczny rozwój sektora energetyki słonecznej. Wzrasta sprzedaż kolektorów słonecznych i intensywnie rozwija się krajowa produkcja urządzeń, a większość sprzedawanych w Polsce wysokiej jakości kolektorów słonecznych oraz podzespołów instalacji słonecznych jest produkowanych w kraju.

Energetyka słoneczna cieplna jest jednym z najszybciej rozwijających się sektorów energetyki odnawialnej w Polsce i w Unii Europejskiej. Średnie roczne tempo wzrostu w latach 2001–2008 wyniosło ponad 43%. Rok 2008 był rekordowy pod względem sprzedaży instalacji słonecznych – 130 tyś m2, co daje wartość skumulowaną powierzchni zainstalowanej w wysokości 365 tyś m2 i odpowiada 526 TJ „zielonego” ciepła zużytego na podgrzewanie wody użytkowej na cele grzewcze.

 
Badania przeprowadzone m.in. przez Komisję Europejską potwierdzają, że z punktu widzenia ograniczenia emisji gazów cieplarnianych energetyka słoneczna termiczna należy do najbardziej efektywnych technologii produkcji ciepła. Krajowe fundusze wspierające rozwój sektora energetyki odnawialnej nie dostrzegają w pełni istotnej roli energii promieniowania słonecznego. W latach 2005–2008 ogólna kwota dofinansowania projektów energetyki słonecznej cieplnej ze środków publicznych wynosiła zaledwie 24 mln zł/rok.
 
 Obecnie energetyka słoneczna termiczna należy do jednych z najtańszych „zielonych” technologii, biorąc pod uwagę cały cykl życia instalacji, zwłaszcza na tle kilkakrotnie droższych, w przeliczeniu na GJ, technologii tzw. zielonej energii elektrycznej i biopaliw. Charakterystyczny jest jednak wysoki koszt początkowy i jest to główna bariera w rozwoju stosowania tej technologii. Dlatego niezwykle istotne jest zapewnienie w najbliższych latach odpowiednich instrumentów wsparcia, w szczególności na etapie inwestycyjnym, zachęcających inwestorów do zakupu kolektorów słonecznych.

Nadchodząca „zielona rewolucja” wymaga zmian paradygmatów myślenia o energetyce i większego niż dotychczas otwarcia na systemy zdecentralizowane. Realny wkład energetyki słonecznej cieplnej na pokrycie potrzeb w zakresie zaopatrzenia w ciepło i chłód wynosi prawie 28 tys. TJ na 2020 r., co odpowiada blisko 20 mln m2 powierzchni kolektorów słonecznych zainstalowanych w poniższej wskazanych sektorach według następujących udziałów:

– c.w.u. w mieszkalnictwie – 53%
– c.o. w mieszkalnictwie – 17%
– c.w.u. w usługach i sektorze publicznym – 9%
– c.o. w usługach i sektorze publicznym – 5%
– ciepło technologiczne w przemyśle i rolnictwie – 5%
– słoneczne chłodzenie w sektorze usług – 2%
– słoneczne chłodzenie w mieszkalnictwie – 1%

Pozostałe 8% energii promieniowania słonecznego to ciepło uzyskiwane w systemach ogrzewania sieciowego (na c.o. + c.w.u.).
Warto również zauważyć, że znaczenie energetyki słonecznej termicznej w nadchodzącej dekadzie wzrośnie jeszcze bardziej na tle całego sektora OZE, gdyż Pakiet 3×20 i nowa dyrektywa 2009/28/WE o promocji stosowania odnawialnych źródeł energii wprowadzają konkurencję pomiędzy nośnikami: biopaliwami transportowymi, zieloną energią elektryczną i ciepłem, a właśnie ciepło, w tym słoneczne, wydaje się być w pakiecie klimatycznym UE jednym z najtańszych sposobów redukcji emisji CO2.
 
Kinga Kalandyk
GLOBEnergia
 
Cały artykuł – GLOBEnergia 4/2010
art str 1

Energetyka słoneczna fototermiczna – raport i perspektywy rozwoju

 

Ostatnie lata to dynamiczny rozwój sektora energetyki słonecznej. Wzrasta sprzedaż kolektorów słonecznych i intensywnie rozwija się krajowa produkcja urządzeń, a większość sprzedawanych w Polsce wysokiej jakości kolektorów słonecznych oraz podzespołów instalacji słonecznych jest produkowanych w kraju.

Energetyka słoneczna cieplna jest jednym z najszybciej rozwijających się sektorów energetyki odnawialnej w Polsce i w Unii Europejskiej. Średnie roczne tempo wzrostu w latach 2001–2008 wyniosło ponad 43%.

Rok 2008 był rekordowy pod względem sprzedaży instalacji słonecznych – 130 tyś m2, co daje wartość skumulowaną powierzchni zainstalowanej w wysokości 365 tyś m2 i odpowiada 526 TJ „zielonego” ciepła zużytego na podgrzewanie wody użytkowej na cele grzewcze.

 

 

Rys. 1. Powierzchnia kolektorów słonecznych instalowana w latach 20002008 (źródło: Instytut Energetyki Odnawialnej we współpracy z Panelem Słonecznym)

 

 

Liderami w sprzedaży systemów słonecznych są Niemcy, Włochy, Hiszpania,

Francja, Austria i Grecja. Łączny udział wynosi ok. 84% całego rynku w EU. Polski rynek, z udziałem wynoszącym 2%,  znajduje się na siódmej pozycji – bezpośrednio za krajami przodującymi w Unii w sprzedaży kolektorów słonecznych.

 

 

Rys. 2. Udział poszczególnych krajów w europejskim rynku kolektorów słonecznych (źródło: Instytut Energetyki Odnawialnej we współpracy z Panelem Słonecznym)

 

Niezwykle silny wpływ na wielkość i rozwój rynku ma krajowa polityka w zakresie energetyki odnawialnej oraz, co jest z tym związane, systemy wsparcia. Austria pod tym względem jest najbardziej uprzywilejowanym krajem (jeden z największych udziałów OZE w bilansie energii – 24%, plan osiągnięcia – 34% do 2020 r.; najwyższy w UE  udział kolektorów słonecznych na mieszkańca, przekraczający już obecnie 0,6 m2). W Austrii, oprócz dopłat do zakupu instalacji słonecznych (od 600 do 1700 euro w przypadku instalacji przygotowania c.w.u., 1250–3325 euro w przypadku systemów c.w.u. wraz ze wspomaganiem centralnego ogrzewania – c.o., w zależności od regionu), stosowane są odliczenia od podatku dochodowego w wysokości ok. 3 tys. euro na budynek.

 

Badania przeprowadzone m.in. przez Komisję Europejską potwierdzają, że z punktu widzenia ograniczenia emisji gazów cieplarnianych energetyka słoneczna termiczna należy do najbardziej efektywnych technologii produkcji ciepła. Krajowe fundusze wspierające rozwój sektora energetyki odnawialnej nie dostrzegają w pełni istotnej roli energii promieniowania słonecznego. W latach 2005–2008 ogólna kwota dofinansowania projektów energetyki słonecznej cieplnej ze środków publicznych wynosiła zaledwie 24 mln zł/rok.

Obecnie energetyka słoneczna termiczna należy do jednych z najtańszych „zielonych” technologii, biorąc pod uwagę cały cykl życia instalacji, zwłaszcza na tle kilkakrotnie droższych, w przeliczeniu na GJ, technologii tzw. zielonej energii elektrycznej i biopaliw. Charakterystyczny jest jednak wysoki koszt początkowy i jest to główna bariera w rozwoju stosowania tej technologii. Dlatego niezwykle istotne jest zapewnienie w najbliższych latach odpowiednich instrumentów wsparcia, w szczególności na etapie inwestycyjnym, zachęcających inwestorów do zakupu kolektorów słonecznych.

Wsparcie dla zielonego ciepła w Polsce, w tym dla energetyki słonecznej, może mieć obecnie miejsce tylko dla niektórych przypadków na etapie realizacji inwestycji. Sektory energetyki odnawialnej działające na rynkach „zielonej” energii elektrycznej i biopaliw, poza dotacjami na etapie inwestycji, mogą liczyć na wsparcie na etapie eksploatacji w postaci ulg w podatku akcyzowym i sprzedaży tzw. zielonych certyfikatów. Bardziej sprawiedliwie i poważniej niż dotychczas energetykę słoneczną należy uwzględnić jako beneficjanta w kolejnym okresie programowania funduszy UE (2014–2020).

 

Obecnie potencjał energetyki słonecznej termicznej do praktycznego wykorzystania wynosi ponad 32 tys. TJ i umożliwiłby zainstalowanie do 2020 r. ponad 22 mln m2 kolektorów słonecznych, w szczególności w systemach do podgrzewania ciepłej wody użytkowej oraz w systemach dwufunkcyjnych oraz w przemyśle.

Nadchodząca „zielona rewolucja” wymaga zmian paradygmatów myślenia o energetyce i większego niż dotychczas otwarcia na systemy zdecentralizowane. Realny wkład energetyki słonecznej cieplnej na pokrycie potrzeb w zakresie zaopatrzenia w ciepło i chłód wynosi prawie 28 tys. TJ na 2020 r., co odpowiada blisko 20 mln m2 powierzchni kolektorów słonecznych zainstalowanych w poniższej wskazanych sektorach według następujących udziałów:

 

  • c.w.u. w mieszkalnictwie – 53%
  • c.o. w mieszkalnictwie – 17%
  • c.w.u. w usługach i sektorze publicznym – 9%
  • c.o. w usługach i sektorze publicznym – 5%
  • ciepło technologiczne w przemyśle i rolnictwie – 5%
  • słoneczne chłodzenie w sektorze usług – 2%
  • słoneczne chłodzenie w mieszkalnictwie – 1%

Pozostałe 8% energii promieniowania słonecznego to ciepło uzyskiwane w systemach ogrzewania sieciowego (na c.o. + c.w.u.).

Średnie tempo wzrostu sektora w latach 2009–2020 kształtować się będzie na poziomie 40%, natomiast w późniejszych latach, tj. 2020–2040, na poziomie 9%. Szacowany udział energii słonecznej cieplnej w zużyciu energii ze źródeł odnawialnych w 2020 r. wyniesie ponad 4,4%, a w zużyciu energii finalnej w Polsce ponad 1%. Istnieją realne podstawy i szanse, aby druga dekada obecnego stulecia w Polsce zapisała się jako dekada przełomowa dla energetyki słonecznej.

 

 

Rys.3. Wkład energetyki słonecznej termicznej w pokrycie potrzeb w zakresie lokalnego zaopatrzenia w ciepło i chłód w mieszkalnictwie, usługach z uwzględnieniem usług publicznych, przemyśle i rolnictwie oraz w zbiorowym zaopatrzeni w ciepło (ciepłownictwo) w Polsce do 2030 r. (źródło: Instytut Energetyki Odnawialnej we współpracy z Panelem Słonecznym)

 

Niewątpliwą korzyścią dla społeczeństwa w przypadku dalszego rozwoju energetyki słonecznej cieplnej w Polsce jest zapewnienie miejsc pracy dla ponad 40 tyś. osób. Ponad połowa spośród wszystkich zatrudnionych w tym sektorze to osoby zajmujące się sprzedażą detaliczną, instalacją i serwisem poinstalacyjnym i są to przede wszystkim miejsca pracy o charakterze lokalnym, najczęściej w małych i średnich przedsiębiorstwach. Według prognozy Europejskiej Rady Energetyki Odnawialnej zatrudnienie w sektorze energetyki słonecznej termicznej w całej UE w 2020 r. wzrośnie do 660 tyś. miejsc pracy i będzie najwyższe w całym sektorze energetyki odnawialnej.

 

Technologia wykorzystania energii słonecznej staje się coraz bardziej dostępna dla potencjalnych zainteresowanych. Nie bez znaczenia dla szybkiego rozwoju sektora energetyki słonecznej jest również wzrost świadomości ekologicznej społeczeństwa oraz rozpoznanie zalet systemów słonecznych. Spośród wszystkich technologii produkcji „zielonego ciepła” słoneczne systemy grzewcze są zdecydowanie najmniej kłopotliwe w eksploatacji (poza okresowym serwisem praktycznie nie wymagają obsługi), nie podlegają też żadnym ograniczeniom środowiskowym oraz są dla środowiska najmniej uciążliwe.

Warto również zauważyć, że znaczenie energetyki słonecznej termicznej w nadchodzącej

dekadzie wzrośnie jeszcze bardziej na tle całego sektora OZE, gdyż Pakiet 3 x 20 i nowa dyrektywa 2009/28/WE o promocji stosowania odnawialnych źródeł energii wprowadzają konkurencję pomiędzy nośnikami: biopaliwami transportowymi, zieloną energią elektryczną i ciepłem, a właśnie ciepło, w tym słoneczne, wydaje się być w pakiecie klimatycznym UE jednym z najtańszych sposobów redukcji emisji CO2.

 

Kinga Kalandyk

GLOBEnergia