Energia jest jednym z tych czynników, który każdego dnia determinuje wykonywane przez nas czynności.

Energia elektryczna jest wysoko przetworzonym nośnikiem energetycznym. Jej podstawową zaletą, która decyduje o ciągle rosnącym zakresie zastosowań i wzrastającym popycie na tę formę energii, jest łatwość przesyłu, dostarczania odbiorcom oraz łatwość przetwarzania energii elektrycznej na inne, użyteczne formy energii, takie jak energia mechaniczna, świetlna oraz ciepło.

Oszczędzaj pieniądze, chroń środowisko!

Rachunki za energię można zmniejszyć nie tylko poprzez podwyższenie standardu energetycznego domu. Spore oszczędności możemy uzyskać zupełnie za darmo, zmieniając tylko nasze codzienne nawyki. Racjonalna gospodarka energią elektryczną pozwoli zmniejszyć wydatki na prąd aż o 20%, a przy tym chronimy środowisko.
Przedsięwzięcia, które można podjąć w swoim domu, polegające na modernizacji oświetlenia, zmianie naszych przyzwyczajeń czy wymianie urządzeń na energooszczędne, przyniosą nie tylko bezpośrednie zyski w postaci niższych opłat za energię, ale przede wszystkim pomogą ochronić nasze środowisko.

Potrzeby, dla których zużywamy energię w różnych postaciach, to przede wszystkim eksploatacja urządzeń gospodarstwa domowego (pralki, kuchenki etc), oświetlenie, ogrzewanie, przygotowanie ciepłej wody użytkowej (c.w.u.).

Dla przykładu sprawność przemiany (stosunek ilości wytworzonej w odbiorniku energii użytecznej do ilości energii dostarczonej do odbiornika w celu wytworzenia energii (pracy) użytecznej) przedstawia się następująco:
gotowanie wody w czajniku na palniku gazowym odbywa się ze sprawnością ok. 30% (ok. 70% strat energii), gotowanie wody w nowoczesnym czajniku elektrycznym odbywa się ze sprawnością ok. 90–95% (ok. 5–10% strat energii); oświetlanie za pomocą zwykłej żarówki odbywa się ze sprawnością ok. 25–30% (25–30% energii elektrycznej zamienianych jest na energię świetlną, 70–75% to straty w postaci energii cieplnej); w zwykłym, nieprawidłowo eksploatowanym kotle węglowym zasilającym instalację c.o. spalanie odbywać się może ze sprawnością tylko 40–50% (50–60% energii dostarczonej do pieca w  węglu zostaje nieefektywnie tracona), podczas gdy w tym samym kotle prawidłowo eksploatowanym może się ona odbywać ze sprawnością dochodzącą nawet do 70–80%; instalacja centralnego ogrzewania w budynku łącznie ze źródłem ciepła może być eksploatowana ze sprawnością w skrajnych przypadkach wynoszącą tylko 20% (80% strat) albo dla nowoczesnych rozwiązań instalacji wyposażonych w automatykę sterującą i nowoczesne źródła ciepła dochodzącą nawet do 90%.

Energooszczędność zaczyna się w domu

W przeciętnym gospodarstwie domowym, w którym prąd używany jest jedynie do zasilania sprzętu AGD i RTV oraz do oświetlenia, najwięcej energii elektrycznej zużywają:

Lodówka i zamrażarka

Kupuj sprzęt AGD o wysokiej klasie energetycznej (od A do A++)! Klasa energetyczna dla lodówek i zamrażarek określa zużycie energii danej sprzętu w stosunku do tzw. zużycia standardowego. Przykładowo, urządzenie klasy A zużywa ok. 55%, E ok. 100–110%, a G ponad 125% standardowego zużycia energii elektrycznej. Sprzęt o najlepszej klasie energetycznej jest nieco droższy, lecz różnica zwraca się już po kilku latach, a zakupiona rzecz służy nam znacznie dłużej.


Pralka

Podobne zasady eksploatacyjne, których celem jest ograniczenie zużycia energii, można sformułować w odniesieniu do pralek. Przy planowaniu zakupu nowej pralki warto porównać wskaźniki zużycia energii na jeden cykl prania podanej na etykietach energetycznych. Wybieraj urządzenia w najwyższych klasach energetycznych (od A do A+). Ponadto należy zawsze wykorzystywać pełną ładowność pralki przewidzianą dla wybranego cyklu prania. Starać się korzystać z możliwie niskich temperatur prania. Segregować rzeczy mało i mocno zabrudzone, co pozwala odpowiednio dobierać cykle prania. W miarę możliwości korzystać z różnych cykli oznaczonych jako „eko”, oznaczających najczęściej pranie w niższej temperaturze przy niższym zużyciu energii. Prać w okresach obowiązywania tańszej taryfy opłat za energię elektryczną.

Zmywarki

Wbrew powszechnym opiniom stosując zmywarki do naczyń oszczędzamy wodę oraz energię potrzebną do podgrzania wody. Oszczędność czasu jest ewidentna. Również przy planowaniu zakupu zmywarki wybieraj urządzenia w najwyższej klasie energetycznej. Należy zwrócić też uwagę, czy urządzenie ma zaawansowane funkcje, takie jak funkcja automatycznej kontroli czystości wody umożliwiająca zmniejszenie zużycia wody świeżej, wymiennik ciepła – rozwiązanie pozwalające na odzyskanie ciepła ze zużytej gorącej wody i ogrzanie świeżej wody dostarczanej do urządzenia, co pozwala zaoszczędzić energię potrzebną do podgrzania wody

Kuchenki, piekarniki

Przy wyborze kuchenki elektrycznej należy pamiętać, że rodzaje płyt grzejnych do gotowania różnią się sprawnością wykorzystania energii. Płyta elektryczna żeliwna wykazuje się wyjątkowo niską sprawnością rzędu 55%, elektryczna ceramiczna sprawnością rzędu 60%, indukcyjna 90%. Zmienna strefa grzania palników umożliwia gotowanie w garnkach o różnych średnicach dna. Wcześniejsze nagrzanie piekarnika nie zawsze jest niezbędne. Piekarnik z termoobiegiem nagrzewa się natychmiast po włączeniu, co daje oszczędność energii i czasu. Oszczędzisz prąd wykorzystując energię cieplną już zgromadzoną wskutek nagrzewania. Na 5 do 10 minut przed planowanym zakończeniem gotowania wyłącz piekarnik lub płytę, temperatura przez ten czas będzie utrzymywać się na zbliżonym poziomie. Używaj przykrywek do garnków. Gotując z otwartymi naczyniami tracisz znaczące ilości energii.

Oświetlenie

Możliwości uzyskania oszczędności energetycznych w tej dziedzinie są duże, gdyż przez zastosowanie energooszczędnych źródeł światła można zaoszczędzić do 80% energii zużywanej na oświetlenie. Oszczędności w ogólnym bilansie energii mogą być jeszcze bardziej znaczące w przypadku budynków użyteczności publicznej, takich jak sklepy, biura czy szkoły, gdzie oświetlenie ma większy udział w bilansie energii elektrycznej (często około 50%).

Instalacje oświetleniowe w Polsce są często w złym stanie technicznym i to zarówno pod względem technologicznym, jak i ze względu na niską kulturę ich utrzymania. Nagminnym problemem jest nadmierne zabrudzenie opraw powodujące znaczne obniżenie ich sprawności i prowadzące do zbyt niskiego poziomu natężenia oświetlenia lub do załączania zbyt dużej liczby źródeł światła. Sprawność zabrudzonej oprawy często spada poniżej 30%.

Efektywne wykorzystanie innych urządzeń

– Kupując czajnik elektryczny, warto się zastanowić nad wyborem modelu z płytką grzewczą, a nie z grzałką spiralną. Pozwoli to na gotowanie mniejszych ilości wody (np. dla jednej osoby).
– Po zakończeniu ładowania zawsze wyjmuj ładowarkę z kontaktu. Nawet gdy nie jest do niej podłączone żadne urządzenie, ładowarka pobiera prąd.
– Stand-by (tryb czuwania urządzeń RTV i sprzętu komputerowego). Przycisk stand-by jest najbardziej podstępnym „pożeraczem” prądu. Czerwona dioda przycisku stand-by, sygnalizująca stan czuwania urządzenia, świadczy o tym, że cały czas z sieci pobierany jest prąd. Zazwyczaj w naszych mieszkaniach występuje po kilka urządzeń, które posiadają funkcję stand-by. Moc urządzeń w czasie czuwania waha się w granicach od 0,5 W do 35 W. Średnio w Polsce w gospodarstwie domowym są 4 urządzenia o łącznej mocy ok. 20 W. Prowadzi to do zużycia łącznie ponad 2 mln MW energii, wartej 831 mln zł. Gdyby tylko połowa urządzeń w naszym domu była wyłączana z sieci, a nie pozostawiana w stanie czuwania, w skali kraju można byłoby zaoszczędzić 293,2 mln złotych i wyemitować 1 mln ton CO2 mniej.

Energooszczędny dom, czyli jaki?

Aby dom można było nazwać energooszczędnym, jego zapotrzebowanie na energię powinno być przynajmniej o połowę niższe, niż w przypadku domów budowanych i ocieplanych w standardowy sposób, wymagany przez obecne przepisy w Polsce. Dostarczana energia jest wykorzystywana w nim optymalnie i efektywnie, a koszty utrzymania są o wiele niższe.

Zapotrzebowanie domu na energię jest oceniane na podstawie wystandaryzowanych, obiektywnie ustalonych norm użytkowania, a nie na podstawie faktycznego zużycia energii, wynikającego z przyzwyczajeń i trybu życia domowników. Oznacza to, że oceniana jest np. ilość energii potrzebna do utrzymania w domu stałej temperatury 20 stopni przez cały rok, latem i zimą. Wskaźnik zapotrzebowania na energię (E), obliczany dla przeciętnego, współcześnie budowanego domu, to około 120  kWh/m²/rok. Domy energooszczędne mają ten wskaźnik na poziomie około 60–70 kWh/m²/rok. Powstają też już u nas domy o wskaźniku E poniżej 20 kWh/m²/rok, zwane domami pasywnymi.

Sprawne grzanie

Trzecim kluczowym elementem domu energooszczędnego jest maksymalnie wydajny system grzewczy, wykorzystujący także odnawialne źródła energii. Sprawny piec lub kocioł kondensacyjny zmniejszą zużycie paliwa, a efektywnie zaprojektowana i dobrze izolowana instalacja ograniczy straty ciepła przy przesyłaniu. Kolektory słoneczne, wspomagające ogrzewanie i przygotowanie ciepłej wody,  nie są już drogą inwestycją, a przy dużej rodzinie oszczędność może być wystarczająca, aby koszty szybko się zwróciły. Polecanym rozwiązaniem są także tzw. pompy ciepła, czyli urządzenia odzyskujące ciepło z gruntu, wody i powietrza.
Niebagatelną rolę odgrywa też optymalne rozstawienie urządzeń emitujących ciepło z instalacji grzewczej (np. kaloryferów), aby cyrkulacja ciepła w domu była niezakłócona.

Wydać mniej, żeby zyskać więcej

Inwestycja w dom energooszczędny nie jest fanaberią dla bogatych. Wręcz przeciwnie, to decyzja dla tych, którzy liczą się z pieniędzmi i nie chcą ich marnować przez długie lata.
W Europie wszyscy budują energooszczędnie. W Polsce ten trend zaczyna się dopiero powoli przyjmować. Od przyszłego roku zostanie on także wsparty przepisami prawa. Rośnie świadomość społeczna faktu, że przystosowanie domu do oszczędzania energii powinno być standardem, a nie luksusem.

Tak w wielkim skrócie i uproszczeniu można w prosty sposób zaoszczędzić energię w naszych domach. Wszyscy mamy świadomość, że redukcja zużycia energii ma priorytetowe znaczenie. Energooszczędność to dziś bardzo ważny temat w dyskusjach na najwyższych szczeblach. Dyrektywy mające na celu zmniejszenie zużycia energii elektrycznej zostają wprowadzane w kolejnych krajach. Również w Polsce coraz częściej mówi się o wycofaniu ze sprzedaży tradycyjnych żarówek czy paszporcie energetycznym dla domów. Z dniem 1 września bieżącego roku mają zniknąć ze sklepowych półek między innymi tradycyjne żarówki o mocy większej niż 80 W. A do końca 2016 roku wszystkie żarówki, które zużywają dużo energii elektrycznej. Zapotrzebowanie na energię wzrasta na całym świecie. Ceny gwałtownie rosną. Zmiany klimatyczne i zmniejszanie emisji dwutlenku węgla to międzynarodowe priorytety. Rządy wydają więc coraz ostrzejsze przepisy. W Europie nowa dyrektywa dotycząca produktów zużywających energię ustanawia doroczne wartości docelowe w zakresie polepszania wydajności energetycznej sektora publicznego. Oszczędzanie energii jest teraz ważniejsze niż kiedykolwiek wcześniej.

 

zobacz także:

Dom bio i jego szkielet

Dom, który myśli o Tobie

Kinga Kalandyk

Cały artykuł – GLOBEnergia 1/2010
GLOBEnergia 1/2010GLOBEnergia 1/2010GLOBEnergia 1/2010