Rok 2013 przyniósł uspokojenie na światowym rynku fotowoltaiki. Ceny się ustabilizowały, większość producentów odnotowała w ostatnim kwartale dodatni wynik finansowy. Zmieniła się znacznie geografia rynku: jego środek ciężkości  przesunął się z Europy w stronę Azji.

Realne wydaje się, że w roku 2014 na świecie zostanie zainstalowane 40–42 GW  mocy, czyli do 16% więcej niż w 2013. Wg niektórych analityków wartość ta może zbliżyć się nawet do 50 GW. Wydaje  się jednak, że te prognozy nie uwzględniają istotnych źródeł ryzyka.

Chiny – pozycja lidera w 2013 roku,  dalszy wzrost w 2014
Chiny,  szukając  zbytu  dla  swoich  mocy  produkcyjnych,  zwiększyły  plany  rozwoju  własnych  instalacji  fotowoltaicznych.  Mechanizmami  wspierającymi  powstawanie elektrowni PV w tym kraju są taryfy gwarantowane,   preferencyjne   kredyty   oraz   korzystne  warunki  udostępniania  gruntów  pod  farmy  fotowoltaiczne.  Osiągnięty  przez  Chiny  przyrost  zainstalowanej mocy w 2013 roku był spektakularny – 11,3 GW  to 340-procentowy wzrost w stosunku do roku 2012.  To jednocześnie najwyższy w historii roczny przyrost  mocy  instalacji  PV  w  jednym  kraju.  Dotychczasowy  rekord  oscylował  wokół  8  GW.  Znakomita  większość  zainstalowanej  w  2013  roku  mocy  fotowoltaicznej   w   Chinach   przypadała   na   duże   farmy   naziemne. (…)  

Japonia – drugi co do wielkości rynek  fotowoltaiki na świecie
Fotowoltaika  w  Japonii  ma  długą  tradycję.  Instalacje  fotowoltaiczne  są  w  tym  kraju  montowane  już  od  lat 80. XX wieku. Japonia jako pierwszy kraj na świecie  osiągnęła  1  GW  całkowitej  zainstalowanej  mocy   w fotowoltaice. Stało się to już w 2004 roku. Specyfiką  japońskiego rynku było to, że prawie całość zapotrzebowania  na  komponenty  instalacji  fotowoltaicznych  zaspokajali  japońscy  producenci,  a  instalacje  były  montowane  głównie  na  dachach  budynków  mieszkalnych. (…)

Inne rynki pozaeuropejskie
Trzecim co do wielkości rynkiem fotowoltaicznym na świecie pod względem mocy  instalowanej w ciągu roku są USA. W 2013  roku  zainstalowano  w  tym  kraju  4,2  GW  mocy,  z  czego  znakomitą  większość,  bo  aż 3 GW, w instalacjach naziemnych. Stanowi to 15-procentowy wzrost w stosunku  do  roku  2012.  Prognozy  na  2014  rok   w odniesieniu do Stanów Zjednoczonych  są optymistyczne.

Krajami, które wydawały się mieć duży  potencjał  rozwoju  w  2013  roku,  były  Indie   i Chile. Jednak w obu przypadkach ambitne  plany rozwoju nie przełożyły się na zrealizowane projekty. W Indiach przyrost zainstalowanej mocy w 2013 roku wyniósł ok. 1 GW,  mniej  więcej  tyle  samo  co  rok  wcześniej.   W Chile zatwierdzono projekty o mocy nominalnej 5 GW. Na koniec 2013 roku oddane  zostały  do  eksploatacji  jednostki  wytwórcze o mocy 7 MW, a kolejne o mocy 128 MW  były jeszcze w fazie budowy.  

Potencjał    rozwoju    innych    rynków   w  perspektywie  najbliższych  lat  nie  jest  może  tak  wielki,  jednak  w  wielu  realizowane są mniejsze lub większe projekty fotowoltaiczne.  Dla  przykładu  w  Republice  Południowej  Afryki  w  2013  roku  oddano  do  eksploatacji  największą  na  południowej   półkuli   elektrownię   fotowoltaiczną  o  mocy  75  MW.  Oczekuje  się,  że  również  inne  kraje  zaczną  mocniej  stawiać  na  fotowoltaikę.  Wśród  tych  krajów  wymienia  się  Arabię  Saudyjską,  Tajlandię,  Meksyk,  Brazylię czy Australię. Fotowoltaika w Niemczech:   zapaść czy stabilny rozwój?  Pod  względem  przyrostu  zainstalowanej  mocy  w  2013  roku,  wynoszącym  3,3  GW,  Niemcy  spadły  na  czwartą  pozycję  na świecie.  W  latach  2011  oraz  2012  roczne  przyrosty  mocy  przekraczały  u  naszych  zachodnich  sąsiadów  7  GW.  Zmniejszenie  w  ubiegłym  rok  o  niemal  60%  nowo  instalowanej mocy instalacji fotowoltaicznej  w  stosunku  do  roku  2012  pociągnęło  za  sobą  redukcję  zatrudnienia  w  firmach  dystrybucyjnych i instalacyjnych. (…)

„Oddychające ograniczenie” – skuteczny  mechanizm sterowania przyrostem OZE
Nowelizacja  niemieckiej  Ustawy  o  OZE  (EEG)   wprowadziła   mechanizm   „oddychającego  ograniczenia”,  mający  zapewnić  precyzyjne  osiągnięcie  zakładanego  celu rozbudowy fotowoltaiki na dany rok. Zgodnie z zapisami ustawy, cel rozbudowy  ma  mieścić  się  w  korytarzu  między  2,5  a  3,5  GW  rocznie,  aż  do  momentu  osiągnięcia  przez  Niemcy  skumulowanej  zainstalowanej  mocy  instalacji  fotowoltaicznych  na  poziomie  52  GW.  Na  koniec  2013  roku  wartość  ta  wynosiła  35,6  GW.  Mechanizmem wspierającym rozwój fotowoltaiki są taryfy gwarantowane, których  wysokość ulega co miesiąc zmniejszeniu o  ustalony wskaźnik. (…)
Fotowoltaika w Europie  

Znaczenie   rynku   europejskiego   w   skali  ogólnoświatowej  maleje.  Zmniejsza  się  dynamika  wzrostu  tradycyjnie  silnych  europejskich   rynków   fotowoltaicznych,   jak  Niemcy  czy  Włochy.  Nie  jest  wykluczone,  że również w 2014 roku ilość nowo zainstalowanych mocy w tych krajach ulegnie redukcji. W Niemczech mówi się o przyroście  w bieżącym roku na poziomie 2,5 GW, czyli  o 0,8 GW mniej niż w roku 2013. Jednak dotychczasowe  doświadczenia  pokazują,  że  rynki dla fotowoltaiki otwierają się w coraz  to innych krajach starego kontynentu. Hiszpania,  Czechy  i  Włochy  przeżywały  najsilniejszy rozwój w latach 2008 do 2011, rynek  niemiecki  przez  lata  odnotowywał  wysokie  stopy  wzrostu.  Nie  jest  wykluczone,  że   w najbliższym czasie otworzą się rynki w innych krajach, jak chociażby w Turcji, w Rosji  czy  w  Polsce.  Prawdopodobnie  nie  będzie  już takiej sytuacji, że jeden kraj pełni rolę lidera. Jednak nawet w sytuacji rynku rozproszonego na wiele krajów Europa pozostanie  ważnym  rynkiem  zbytu  dla  fotowoltaiki.   W 2013 roku w Europie w fotowoltaice zainstalowano ok. 10 GW mocy. Czy fotowoltaika potrzebuje   „drugiej gorączki złota”? W styczniu tego roku Deutsche Bank opublikował prognozę dotyczącą perspektyw rozwoju fotowoltaiki na świecie zatytułowaną  „Niech  się  zacznie  druga  gorączka  złota”  (Let  the  Second  Gold  Rush  Begin).  Jak  sugeruje  tytuł,  w  ocenie  analityków  banku  rynek  instalacji  fotowoltaicznych  będzie  rozwijał  się  w  kolejnych  dwóch  latach   dynamicznie,   osiągając   w   2015  roku   przyrost   zainstalowanej   mocy   na  poziomie 56 GW. (…)
Źródła:
•      Bloomberg New Energy Finance, www.bnef.com
•      Deutsche Bank , 2014 Outlook: Let the   Second Gold Rush Begin, styczeń 2014
•      Federalna Agencja ds. Sieci (Bundesnetzagentur), www.bundesnetzagentur.de  
•      Federalne Ministerstwo Gospodarki   i Energetyki, Kluczowe punkty reformy  Ustawy o OZE, Berlin 21.01.2014
•      Federalny Związek Gospodarki Energetycznej i Wodnej (BDEW), www.bdew.de
•      IHS, www.ihs.com
•      Navigant Research, www.navigantresearch.com
•      NPD Solarbuzz, www.solarbuzz.com

Barbara Adamska ADM Poland

Cały artykuł w numerze 2/2014
2014 2 GLOBEnergia