W poprzednich numerach GLOB Energii przedstawione zostały jedyne miejsca na świecie (Larderello, The Geysers), gdzie występują pary geotermalne nasycone suche wykorzystywane do produkcji prądu elektrycznego. Obszary te położone odpowiednio we Włoszech i Stanach Zjednoczonych są unikalne ze względu na charakter energii geotermalnej zakumulowanej we wnętrzu Ziemi, nie mniej unikalny jest jednak obszar Islandii, gdzie wykorzystanie geotermii dla celów przemysłowych (produkcja prądu elektrycznego i ciepła) może pochwalić się udziałem około 62% w całkowitej produkcji energii na tej niezwykłej wyspie.

 

Wykorzystanie geotermii na Islandii

 

Czytaj całość

Globenergia 2/2011

okladka-2-2011Image149

 

Charakterystyka geologiczna obszaru

 

Elektrownie geotermalne na IslandiiIslandia jest państwem położonym w północnej części Oceanu Atlantyckiego, zamieszkanym przez ok. 320 000 osób. Jest to najmłodszy geologicznie obszar Europy, charakteryzujący się z jednej strony dużą aktywnością wulkaniczną, co pozawala nazwać ją „gorącą wyspą”, z drugiej zaś należy wspomnieć, że 11% obszaru zajmują lodowce, od których pochodzi nazwa państwa. Przyglądając się uważniej budowie geologicznej, Islandia jest wyspą położoną na granicy płyty euroazjatyckiej (wschodnia część) oraz płyty północnoamerykańskiej (zachodnia część), których granicą jest kilkudziesięciokilometrowa strefa ryftowa uformowana w osiowej części Grzbietu Środkowoatlantyckiego (płyty euroazjatycka i północnoamerykańska odsuwają się od siebie o około 2 cm w ciągu roku). Wielkość gradientu geotermicznego, a więc przyrostu temperatury na jednostkę przyrostu głębokości, w tym miejscu wynosi ok. 135-165 0C/1000 m, natomiast w odległości ok. 65 km od osiowej części ryftu jest to ok. 50 0C/1000 m. Dla porównania, średnia wartość gradientu geotermicznego dla Europy wynosi 30 0C/1000 m. Już te wartości pokazują, jak ogromnym potencjałem geotermalnych dysponuje Islandia. Ma to oczywiście związek z procesami zachodzącymi na tym obszarze, spowodowanymi m.in. intensywnym wznoszeniem się pióropusza płaszcza czy sukcesywnym dobudowaniem nowej skorupy ziemskiej w procesach spreadingu. Grubość skorupy ziemskiej na wyspie wacha się od 20 do 25 km w częściach południowo-zachodniej i północno- wschodniej oraz od 30 do 35 km w części centralnej strefy ryftowej. Na wyspie znajduje się blisko 200 wulkanów w obrębie strefy aktywnej. Wyróżniono w jej obrębie 20 obszarów, na których do głębokości 1000 m występują pary geotermalne o temperaturze osiągającej 2500C, 250 obszarów o temperaturach wód geotermalnych nieprzekraczających 1500C oraz ponad 600 gorących źródeł (o temperaturze powyżej 200C).

 

Wykorzystanie bezpośrednie

 

Wykorzystanie bezpośrednie na Islandii miało swoje początki w 1930 roku, w Reykjaviku. Obecnie za dystrybucję ciepła w stolicy kraju odpowiedzialna jest firma Orkuveita Reykjavíkur (zatrudniająca 650 pracowników). Reykjavik stanowi obecnie największy na Islandii, mieszka w nim 2/3 ludności kraju, okręg grzewczy, obejmujący kubaturę budynków blisko 60 000 000 m3, zamieszkaną przez 200 tys. osób. Aby spełnić ich zapotrzebowanie na ciepło, eksploatowanych jest 91 otworów geotermalnych obsługujących ciepłownie o łącznej mocy zainstalowanej 1150 MWt (obciążenie szczytowe wynosi 950 MWt). Całkowita długość rur wykorzystywanych do dystrybucji ciepła wynosi bagatela 83 400 000 m3 rocznie. Reykjavik nie jest, rzecz jasna, jedynym miastem korzystającym z energii geotermalnej na Islandii. Całkowita moc zainstalowana na wyspie wynosi 1500 MWt, co pozwala produkować 5290 GWh ciepła rocznie, co przekłada się na zaspokojenie potrzeb blisko 89% mieszkańców. Wykorzystanie bezpośrednie to nie tylko ciepła woda użytkowa oraz ogrzewanie budynków, ale także hodowla ryb (4,5% całkowitego wykorzystania energii geotermalnej), ciepło wykorzystywane w procesach przemysłowych (4,3%), rozpuszczanie śniegu (3,4%), rekreacja (3,2%) oraz ciepło wykorzystywane w szklarniach (1,8%).

 

Zobacz także:

Geotermia w Kalifornii – Gorąca Kalifornia

 

Rekreacja i balneoterapia

Panorama Blue Lagoon

Islandczycy mogą korzystać obecnie ze 175 basenów geotermalnych o łącznej powierzchni 34 000 m2. W samym Reykjaviku znajduje się kilkanaście obiektów, z których największy to Laugardalslaug (1500 m2 powierzchni basenów zewnętrznych oraz 1250 m2 powierzchni basenów wewnętrznych). Na uwagę zasługują także ośrodki rekreacyjo balneoterapeutyczne jak Blue Lagoon w Bjarnarflag oraz Health Facility w Hveragerdi, cieszące się ogromną popularnością wśród turystów. Warto zwrócić uwagę, że całkowita moc zainstalowana w obiektach rekreacyjno balneoterapeutycznych na Islandii wynosi 80 MWt, co przekłada się na produkcję 3,2 GWh ciepła rocznie….

Zobacz także:

Larderello – geotermalna tradycja Włoch

 

Michał Kaczmarczyk
Redakcja GLOB Energia
AGH, KSE

 

Czytaj całość

Globenergia 2/2011

okladka-2-2011Image149