Kisielice – niewielka gmina położona na terenie województwa warmińsko-mazurskiego jest liderem w działaniach na rzecz lokalnej zrównoważonej energii i może stanowić przykład dla innych samorządów w Polsce i całej Europie.

W czerwcu Kisielice – brązowy medalista Polskiej Ligi Mistrzów 2010 w kategorii „Biomasa” – zwyciężyły w konkursie Komisji Europejskiej ManagEnergy Award 2014, w którym wyróżniane są wybitne lokalne i regionalne projekty związane ze zrównoważonym rozwojem energetycznym.

W tym roku nagrody przyznano w 6 kategoriach. Wśród 30 nominowanych projektów – spośród 342 zgłoszonych z całej Europy – kisielicki był jedynym z Polski. Burmistrz Tomasz Koprowiak odebrał nagrodę w Brukseli podczas Europejskiego Tygodnia Zrównoważonej Energii.

Nagrodzony projekt „Kisielice – gmina samowystarczalna energetycznie” zmierza do zredukowania emisji, zmniejszenia zależności od węgla, poprawy jakości powietrza, a docelowo do uzyskania przez gminę niezależności energetycznej. Aby osiągnąć te cele, gmina zdecydowała się wykorzystywać biomasę i energię wiatrową, a także potencjał lokalnego rolnictwa.

Na słabo zaludnionych terenach wiejskiej gminy Kisielice znajduje się dużo gruntów rolnych, co pozwala na postawienie turbin wiatrowych na najbardziej odległych terenach rolniczych. Już w roku 1998 zmieniono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy, tak by umożliwić budowę pierwszych turbin. W roku 2006 oddana została do użytku pierwsza w gminie farma wiatrowa składająca się z 27 turbin o mocy 1,5 MW każda. Wówczas był to pierwszy park wiatrowy w województwie i jeden z pierwszych w Polsce.

Od tamtej pory do dziś inwestycje zagraniczne umożliwiły zainstalowanie 52 turbin o łącznej mocy 94,5 MW na terenach należących bezpośrednio do rolników, którzy otrzymują za to roczne wynagrodzenie.

W celu ograniczenia emisji spalin z tradycyjnych domowych i osiedlowych kotłowni węglowych wybudowano od podstaw nowoczesny system ciepłowniczy wraz z ciepłownią o mocy 6 MW zasilaną biomasą, w tym przypadku słomą. Ze względu na skalę, inwestycja realizowana była w latach 2004–2013 w trzech etapach. Jej łączny koszt wyniósł pond 16 mln zł, początkowo finansowana była z pożyczki z budżetu państwa, z budżetu gminy oraz małego grantu. Wpływy z podatku nałożonego na farmę wiatrową oraz dotacja z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w wysokości 7,7 mln pozwoliły na rozbudowę sieci. Sieć ciepłociągów doprowadzono do ponad 85% zabudowy w mieście, zamontowano w budynkach 250 węzłów wyposażonych m.in. w nowoczesne systemy regulacji.

biomass boiler

W rezultacie zlikwidowano wiele tradycyjnych kotłowi opalanych m.in. węglem, dzięki czemu znacznej poprawie uległa jakość powietrza w gminie, a emisja zanieczyszczeń zmniejszyła się o:
• SO 2 – 22,22 Mg/rok,
• NO 2 – 4,74 Mg/rok,
• CO 2 – 4909,22 Mg/rok,
• pyły –24,10 Mg/rok.

Biogas plant

Kolejnym kluczowym elementem działań samorządu jest podnoszenie świadomości społeczności lokalnej. Przez dwa lata urząd miasta organizował spotkania z mieszkańcami, aby przekonać ich o ekonomicznych i środowiskowych korzyściach wynikających z projektu, takich jak: tania energia cieplna, zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza i wykorzystanie nadwyżek rolnych.

„Nasz projekt to wieloletnia praca wielu ludzi” – podkreślił po odebraniu nagrody burmistrz Tomasz Koprowiak. – „Strategią naszej gminy jest rozwój, który pozwoli jej osiągnąć samowystarczalność energetyczną. Ta nagroda Komisji Europejskiej potwierdza, że podążamy właściwą ścieżką”. Gmina otrzymała wiele gratulacji z Polski i zza granicy.

Członek jury Fiona Harvey chwaliła projekt za różnorodność wykorzystanych technologii, w tym odnawialnych źródeł energii. „To sprawia, że Kisielice są wyjątkowe” – mówi koordynator projektu Marcin Duda z Agencji Energetycznej PRAZE. – „Nasza gmina jest jednym z pierwszych miejsc w Polsce, w których zbudowano farmę wiatrową, kotłownię na biomasę oraz biogazownię, co czyni Kisielice jednym z krajowych liderów w dziedzinie wykorzystania odnawialnych źródeł energii”.

Fiona Harvey podkreślała znaczenie wsparcia, jakie projekt otrzymał od lokalnej społeczności. „To świetny przykład, jak wiele można osiągnąć dzięki wspólnemu działaniu i współpracy w całej gminie”. Wyraziła także nadzieję, że przykład Kisielic znajdzie naśladowców. „Mamy nadzieję, że ten wspaniały przykład zachęci inne gminy w regionie, w Polsce i w całej Europie, aby podjęły to wyzwanie i realizowały podobne działania”.

Zdaniem burmistrza Koprowiaka: „Nagroda ManageEnergy należy się każdemu mieszkańcowi Kisielic”. Społeczność gminy będzie bowiem wspólnie dążyć do osiągnięcia niezależności energetycznej.

Obecnie trwa budowa trzeciej farmy wiatrowej o mocy 24 MW, która częściowo już funkcjonuje. Ponadto Gmina otrzymała dofinansowanie z WFOŚiGW w Olsztynie na realizację inwestycji pn. „Budowa instalacji fotowoltaicznej o mocy 99,84 kW w Kisielicach” i podpisała już umowę z wybranym wykonawcą. Obiekt zostanie oddany do użytku prawdopodobnie zimą 2014 r. i będzie to jeden z pierwszych tej wielkości obiektów w województwie.

Uzyskana energia będzie zasilała znajdującą się w pobliżu ciepłownię miejską. Od maja br. obok kotłowni funkcjonuje elektrociepłownia biogazowa o mocy 1 MW, dla której wsad stanowi kiszonka kukurydzy. Produkuje ona rocznie 40 000 GJ ciepła i 8 000 MWh energii elektrycznej, a generowane ciepło jest wykorzystywane do ogrzewania części miasta.

Źródło: Materiały UMiG Kisielice, Fotografie: UMiG Kisielice
Opracowała: Iwona Korohoda Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć „Energie Cités”

Artykuł dostępny także w wydaniu GLOBEnergia 6/2014: