30 grudnia 2016 roku została rozstrzygnięta pierwsza aukcja na sprzedaż energii elektrycznej wytworzonej w instalacjach odnawialnych źródeł energii, przeprowadzona na podstawie Ustawy o odnawialnych źródłach energii (dalej „ustawa OZE”). Ministerstwo Energii przewidziało cztery rodzaje aukcji. Nie doszła do skutku aukcja dla istniejących biogazowni rolniczych o mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 1 MW – nie złożono wymaganej minimalnej ilości ofert.

Wytwórcy, którzy zdecydowali się złożyć oferty w ramach pierwszej aukcji, osiągnęli łącznie wsparcie dla energii elektrycznej na kwotę ponad 1 mld zł. Zwycięstwo w aukcji zapewniło im wsparcie na okres najbliższych 15 lat. Zanim jednak doszło do rozstrzygnięcia aukcji, wytwórcy przystępujący do procedury aukcyjnej musieli spełnić szereg wymagań formalnych stawianych przez Ustawę OZE. Wymogi te będą musieli również spełnić wytwórcy, którzy zdecydują się na „wystartowanie” ze swoimi instalacjami w kolejnych aukcjach.

Wymogi formalne

Wytwórcy uczestniczący w dotychczasowym systemie wsparcia („instalacje istniejące”) korzystają z uproszczonej procedury, w ramach której w celu uczestniczenia w systemie aukcyjnym składają deklarację o przystąpieniu do aukcji. Deklaracja nie wymaga zatwierdzenia przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, a wytwórca nie uzyskuje od Prezesa Urzędu Regulacji żadnego formalnego zaświadczenia o dopuszczeniu go do aukcji. Ustawa OZE nie przewiduje, aby Prezes Urzędu Regulacji Energetyki był uprawniony do odmowy przyjęcia deklaracji. Tym samym Regulator nie może odmówić dopuszczenia do aukcji wytwórcy, który złożył deklarację o przystąpieniu do aukcji na podstawie wymogów określonych w Ustawie OZE. Deklaracja składana jest przed złożeniem oferty albo wraz z ofertą. Wytwórcy uczestniczący w dotychczasowym systemie wsparcia opartym na systemie świadectw pochodzenia, którzy zdecydują się przejść do nowego systemu opartego na aukcjach, nie muszą się obawiać, że wskutek złożenia deklaracji utracą dotychczasowe uprawnienia. Dopiero wygrana w aukcji spowoduje, że utraci wszelkie dotychczasowe uprawnienia.

W przypadku wytwórcy wytwarzającego energię elektryczną w „instalacji nowej” (która rozpocznie wytwarzanie energii elektrycznej po dniu zamknięcia aukcji), który chce przystąpić do aukcji, wszczynana jest procedura oceny formalnej przygotowania do wytwarzania energii elektrycznej. Oceny dokonuje Prezes Urzędu Regulacji Energetyki na wniosek wytwórcy, który musi wraz z wnioskiem przedstawić szereg dokumentów, m.in. potwierdzających parametry techniczne instalacji. Wniosek może zostać złożony za pośrednictwem formularza internetowej platformy aukcyjnej, która dedykowana jest do przeprowadzania aukcji.

Wytwórca musi uzyskać wymagane zaświadczenie odrębnie na każdą instalację, dla której będzie składana oferta aukcyjna. Na skutek nowelizacji Ustawy OZE z dnia 22 czerwca 2016 roku, która wprowadziła dodatkowe parametry dla instalacji odnawialnego źródła energii (rodzaj i moc zainstalowanego źródła, stopień wykorzystania mocy zainstalowanej elektrycznej oraz CO2), wszelkie zaświadczenia wydane na rzecz wytwórców przed 1 lipca 2016 roku wymagały lub wymagają aktualizacji (konieczne jest wydanie nowych zaświadczeń).

Z przyczyn obiektywnych, związanych np. z sytuacją prawną danej instalacji i jej parametrami, Prezes Urzędu Regulacji Energetyki może odmówić wydania zaświadczenia. Na postanowienie w tym przedmiocie wytwórcy służy jednak odwołanie do Sądu Okręgowego – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie. Mając na uwadze fakt, że w praktyce postępowania przed tym Sądem trwają nawet kilka lat, opisana procedura odwoławcza nie będzie mogła być przez wytwórców skutecznie wykorzystywana, gdyż z uwagi na zakreślony
w Ustawie OZE okres ważności samego zaświadczenia (12 miesięcy od dnia jego wydania, a w każdym przypadku nie dłużej niż ważność dokumentów, która jest przedkładana wraz z wnioskiem o wydanie zaświadczenia) rozstrzygnięcia w tym przedmiocie mogą zapadać na długo po tym, jak wytwórca uzyska nowe zaświadczenie na potrzeby aukcji planowanych na kolejne lata.

Ustawa OZE warunkuje kompletność wniosku o wydanie zaświadczenia m. in. okresem ważności dokumentów, które przedkładane są przez wytwórcę wraz z tym wnioskiem. Okres ważności wymaganych dokumentów w dniu ich złożenia nie może być krótszy niż 6 miesięcy. Powyższe wymaganie może rodzić w praktyce wiele trudności. Tytułem przykładu można wskazać bowiem na decyzję administracyjną o pozwoleniu na budowę, która w swej treści nie zawiera postanowień, które wskazują na okres jej ważności. Jednakże zgodnie z Ustawą Prawo Budowlane decyzja o pozwoleniu na budowę wygasa, jeżeli budowa nie została rozpoczęta przed upływem 3 lat od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna lub budowa została przerwana na czas dłuższy niż 3 lata. Przepisy zatem przewidują, że decyzja taka traci swoją moc po upływie okresów przewidzianych ustawą. W oparciu o samą decyzję Prezes Urzędu Regulacji Energetyki nie będzie mógł określić, czy dana decyzja pozostaje w mocy czy też nie. Konieczne będzie bowiem wykazanie, że budowę rozpoczęto przed upływem trzyletniego okresu „ważności” pozwolenia albo, że do jego upływu pozostało więcej niż 6 miesięcy.

Zaświadczenie i deklaracja nie obligują jednak wytwórcy do złożenia oferty w ramach aukcji.

Wytwórcy zamierzający brać udział w aukcji, zarówno na podstawie deklaracji, jak i zaświadczenia o dopuszczeniu do aukcji, a wykorzystujący do wytwarzania energii elektrycznej biomasę, biogaz, biogaz rolniczy lub biopłyny, muszą złożyć oświadczenie, że do wytworzenia energii nie zostały wykorzystane określone w Ustawie OZE „zakazane” substancje i substraty (m.in. drewno energetyczne, zboże pełnowartościowe lub, w przypadku biomasy, zanieczyszczeń zwiększających jej wartość opałową). Ponieważ oświadczenie składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej, istotnym jest, aby wytwórcy prowadzili szczegółową ewidencję substancji, które wykorzystane zostały do produkcji np. biomasy, w szczególności w celu wykazania, że spalane źródło rzeczywiście jest odnawialne i stanowi biomasę w rozumieniu definicji zawartej w Ustawie OZE (podstawowym warunkiem jest biodegradowalność danej substancji). W praktyce często zdarza się jednak, że biomasa zawiera w sobie śladowe ilości substancji, które nie są biodegradowalne, zatem aby uniknąć wątpliwości, czy mamy do czynienia z biomasą czy też nie, wytwórcy chcący wykazać się należytą zawodową starannością winni zasięgnąć opinii akredytowanego laboratorium, które potwierdzi jej „ustawowy” skład.

Udział w aukcji jest również uwarunkowany obowiązkiem wniesienia odpowiedniego zabezpieczenia finansowego – gwarancji bankowej lub kaucji na odrębny rachunek bankowy Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w wysokości 30 złotych za 1 kW mocy zainstalowanej elektrycznej instalacji. Dopuszczalne jest uzupełnienie tych zabezpieczeń zasadniczo również w trakcie trwania sesji aukcji, ale w terminie umożliwiającym ich weryfikację przed jej zamknięciem.

Radca prawny Agnieszka Grzywacz, Radca prawny Monika Słowińska-Drewing

Kancelaria Radców Prawnych

Energia i Biznes logo


Artykuł pochodzi z najnowszego wydania GLOBEnergii i w całości dostępny jest w numerze 1/2017 za pośrednictwem Sklepu.

Redakcja GLOBEnergia