Dużo mówi się o krakowskiej uchwale antysmogowej, jednak prace nad przepisami nie są prowadzone jedynie w Małopolsce. Projekt uchwały Sejmiku Województwa Śląskiego w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa ograniczeń w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw został przyjęty przez Zarząd Województwa Śląskiego, a 16 stycznia 2017 r. podczas sesji Sejmiku Wojewódzkiego trafił do konsultacji, na które zaproszeni byli wszyscy samorządowcy.

Marszałek Województwa Śląskiego odpowiednim zarządzeniem z dnia 23 maja 2016 r. powołał zespół roboczy ds. ograniczania niskiej emisji w województwie śląskim. Jego zadaniem było wypracowanie wspólnego stanowiska i strategii różnych podmiotów dążących do ograniczania niskiej emisji w województwie śląskim celem zapobieżenia negatywnemu oddziaływaniu na zdrowie ludzi i środowisko. W skład zespołu weszły dwa wydziały Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego: Wydział Ochrony Środowiska jako lider i Wydział Rozwoju Regionalnego. Ponadto, miejsce dla siebie znaleźli również przedstawiciele gmin, „świata nauki”, przedstawiciele instytucji związanych z ochroną środowiska – m.in. WFOŚiGW w Katowicach i Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Katowicach, przedstawiciele strony społecznej – tu m.in. Polski Alarm Smogowy. Głos zabierali także przedstawiciele największych kościołów wyznaniowych, przedstawiciele Sejmu i Senatu RP oraz Park Naukowo -Technologiczny Euro-Centrum.
Zespół roboczy podzielony jest na trzy grupy: techniczną, samorządową i edukacyjną.

Panoramiczny widok na województwo śląskie podczas smogu

Panoramiczny widok na województwo śląskie podczas smogu, źródło: prezentacja Pani dr Iwony Jelonek z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

Jego działania obejmowały między innymi:

  • Identyfikację problemów związanych z jakością powietrza w województwie śląskim,
  • Stanowisko Konwentu Marszałków RP w sprawie norm jakości dla paliw stałych oraz kotłów małej mocy (do 1 MW),
  • Analiza możliwych zapisów uchwały antysmogowej,
  • Omówienie działań edukacyjno-informacyjnych (dobre praktyki, nakreślenie celów i kanałów dystrybucji),
  • Omówienie projektu wniosku edukacyjno-informacyjnego w zakresie stanu jakości powietrza i skutków zdrowotnych – Info Smog).

Wśród najważniejszych założeń uchwały antysmogowej znajduje się wprowadzenie od 1 września 2017 roku zakazu używania paliw, których stosowanie powoduje wysoką emisję trujących substancji do atmosfery, czyli węgla brunatnego, mułów i flotokoncentratów oraz wilgotnego drewna. Sama uchwała nie zakazuje spalania węgla czy drewna, ma spowodować natomiast stosowanie odpowiednich jakościowo paliw stałych w odpowiednich urządzeniach grzewczych. Ograniczenia i zakazy wprowadzone zapisami uchwały będą obowiązywać cały rok kalendarzowy i na terenie całego województwa śląskiego. Marszałek Województwa Śląskiego, Wojciech Saługa, podczas konferencji poświęconej projektowi ustawy antysmogowej zadeklarował, że w przypadku powtarzających się przekroczeń norm jakości powietrza Koleje Śląskie będą dostępne dla mieszkańców za darmo. Jak wynika z projektu uchwały, pożądanym sposobem ogrzewania budynków w województwie śląskim jest ciepło systemowe oraz ogrzewanie gazowe. Możliwe jest także ogrzewanie paliwami stałymi (węgiel, drewno), ale wyłącznie przy zastosowaniu kotłów klasy 5. Dopuszcza się je jednak pod warunkiem braku technicznych lub ekonomicznych możliwości podłączenia obiektu budowlanego do sieci ciepłowniczej centralnej lub sieci gazowej. Co oczywiste, zakazuje się stosowania węgla brunatnego, mułów i flotokoncentratów oraz paliw produkowanych z ich wykorzystaniem, paliw stałych produkowanych z węgla kamiennego, w których zawartość frakcji o uziarnieniu mniejszym niż 3 mm jest większa niż 15% oraz drewna, którego wilgotność w stanie roboczym przekracza 20%.

Wykres emisja z kotłów różnych klas

Zróżnicowanie wysokości emisji wyrażonej w mg/m3 dla kotła pozaklasowego i kotłów 3.,4. i 5. klasy wg PN-EN 303-5:2012, źródło: prezentacja Pani dr Iwony Jelonek z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

Projekt zakłada trzy daty graniczne wymiany starych kotłów w zależności od ich wieku. Użytkownicy urządzeń powyżej 10 lat od daty produkcji będą je musieli wymienić na klasę 5 do końca 2021 roku. Ci, którzy użytkują kotły od 5 do 10 lat, powinni wymienić je do końca 2023 roku, a użytkownicy najmłodszych kotłów mają czas do końca 2025 roku. Na rynku są stosowane również kotły klasy 3 i 4. Ze względu na to, że do roku 2016 wymiana na takie kotły była dofinansowywana, graniczną datę ich obowiązkowej wymiany na klasę 5 wydłuża się do końca roku 2027. Co istotne, każdy, kto buduje nowy dom i zamierza ogrzewać go węglem lub drewnem, ma obowiązek zainstalować od razu kocioł klasy 5. Ta regulacja będzie miała zastosowanie po 12 miesiącach od dnia wejścia w życie uchwały antysmogowej.

– Traktujemy ten problem priorytetowo. Chcemy od przyszłego sezonu grzewczego zakazać palenia mułem i paliwami złej jakości, i doprowadzić do wymiany starych kotłów na nowe w ciągu najbliższych 10 lat. Smog wróci, dlatego apelujemy do rządu o wprowadzenie takich rozwiązań w skali kraju, potrzebne będą skuteczne kontrole stosowania przepisów w tym zakresie – przekonywał w trakcie konferencji marszałek Wojciech Saługa.

Opracowane na podstawie: prezentacji Pani dr Iwony Jelonek z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, informacji Samorządu Województwa Śląśkiego

Katarzyna Cieplińska

Redaktor GLOBEnergia