Woda termalna występuje w wielu polskich uzdrowiskach. W niektórych znana jest od wczesnego średniowiecza, w innych – została stwierdzona za pomocą odwiertów dopiero w ostatnich latach. Specjalnie dla Państwa portal Termalni.pl przygotował specjalny przegląd z informacjami na temat wykorzystania wód termalnych w leczeniu uzdrowiskowym. W zestawieniu uwzględniono także miejscowości, gdzie woda termalna została udokumentowana ale nie jest obecnie eksploatowana.

Województwo podkarpackie

Iwonicz Zdrój to uzdrowisko posiadające niemal 500 letnie tradycje. Do celów leczniczych wykorzystuje się tutaj wody mineralne średnio i wysoko zmineralizowane o charakterze kwasowęglowym a także solanki jodkowe. Znajdują one zastosowanie w zabiegach leczniczych oraz inhalacjach i kuracjach pitnych. Wody lub uzyskana w procesie warzenia sól stanowi bazę do produkcji kosmetyków. Jako wody mineralne z Iwonicza Zdroju określa się wody pochodzące z dwóch złóż: Iwonicz – Zdrój oraz Lubatówka. Wody termalne o temperaturze przekraczającej 20 st.C uzyskuje się ze złoża w Lubatówce.

Województwo małopolskie

Na obszarze Rabki Zdrój występują wody typu chlorkowo – sodowego, bogate w jod, charakteryzujące się wysoką mineralizacją. Jest to uzdrowisko w szczególności specjalizujące się w leczeniu najmłodszych pacjentów, którzy skorzystać mogą z zabiegów leczniczych bazujących na naturalnej wodzie mineralnej (kąpieli solankowych czy masaży podwodnych).

Woda termalna o temperaturze 28 st.C została udostępniona za pomocą odwiertu, obecnie jest ona mieszana z pozostałymi wodami o znacznie niższej temperaturze co pozwala obniżyć koszty przygotowania wód do kąpieli leczniczych.

Województwo świętokrzyskie

Busko Zdrój – jest bardzo znanym uzdrowiskiem ze względu na obecność wód siarczkowych o bardzo wysokiej aktywności siarki. Zawiera ona także jod, żelazo oraz fluor jako składniki swoiste. Ujęcie Busko C-1 – źródło „Grzegorz” o głębokości ok. 660 m dostarcza wodę o temperaturze 25 st.C. Wody lecznicze Buska są szeroko wykorzystywane w zabiegach leczniczych (kąpiele lecznicze, kuracje pitne) a także jako surowiec do produkcji wody butelkowej oraz kosmetyków.

Województwo śląskie

Wysoko zmineralizowane wody typu chlorkowo – sodowego, zawierające jod, żelazo oraz fluor występują w Ustroniu. Tutejsze solanki, zaliczane do najlepszych w kraju, znajdują zastosowanie do zabiegów leczniczych (kąpieli). Temperatura wód termalnych wynosi ok. 40 – 50 st.C w złożu. Z powodu niewielkich zasobów wód ciepłych oraz niewielkiej wydajności związanej ze skomplikowaną budową geologiczną, następuje znaczna strata temperatury podczas pompowania. Temperatura wody na ujęciu wynosi niewiele ponad 20 st.C.

Województwo dolnośląskie

Lądek Zdrój to jedno za najstarszych a zarazem najbardziej znanych miejscowości uzdrowiskowych w Polsce. Występujące tu wody chłodne oraz termalne posiadają unikatowy w skali kraju skład: radon, siarczki, siarkowodór oraz fluor. Dzięki temu znajdują szerokie zastosowanie w balneologii do kąpieli leczniczych a także w kuracjach pitnych. Na terenie Lądka wody ujmowane są sześcioma naturalnymi źródłami oraz jednym głębokim odwiertem. Temperatura wód pochodzących ze źródeł waha się od 18 st.C do 29 st.C, zaś udostępniana odwiertem ma temperaturę 44 st.C. Na bazie wód powstała także linia kosmetyków z biosiarką.

Uzdrowisko Lądek Zdrój (Fot. A. Chmurzyńska)

Cieplice Śląskie Zdrój to obecnie spokojna, uzdrowiskowa dzielnica Jeleniej Góry. W znanej już od XIII wieku miejscowości, wydobywa się obecnie wody termalne o wysokiej temperaturze, która w ujęciach płytkich dochodzi do 37 st.C a w otworach wiertniczych aż do 87 st.C. Wody Cieplic mają niską mineralizację, zawierają fluor oraz najwyższą spośród wszystkich wód zdrojowych w Europie ilość krzemionki. Znajdują one zastosowanie w zabiegach leczniczych oraz kuracji pitnej. Wody termalne wykorzystywane są także w rekreacji w basenach kompleksu Termy Cieplickie.

Uzdrowisko Cieplice Śląskie Zdrój (Fot. A. Chmurzyńska)

Duszniki Zdrój to urokliwe uzdrowisko położone w Kotlinie Kłodzkiej. W celach leczniczych (kąpiele oraz kuracje pitne) stosuje się tutejsze słabo zmineralizowane szczawy żelaziste, krzemowe i radonowe. Dzięki odwiertowi o głębokości niemal 1,7 km stwierdzono w rejonie Dusznik obecność wód termalnych o temperaturze 35 st.C, mineralizacji ok. 3,4 g/l i wysokiej zawartości dwutlenku węgla. Brak jest informacji dotyczących wykorzystania tych wód.

Duszniki Zdrój (Fot. A. Chmurzyńska)

Województwo łódzkie

W miejscowości Skierniewice – Maków, posiadających status obszarów ochrony uzdrowiskowej, znajdują się dwa otwory wiertnicze o głębokości 2,9 km oraz 3 km. Otwory te nie są obecnie użytkowane. Stwierdzono jednak obecność wód typu chlorkowo – sodowego o temperaturze 57 st.C, pochodzących ze skał jurajskich, które mogą być wykorzystywane do celów leczniczych. Planowane jest utworzenie uzdrowiska na tym terenie.

W jedynym w Polsce uzdrowisku termalnym – Uniejowie – wykorzystywane są wody o charakterze chlorkowo – sodowym i temperaturze 70 st.C. Są one ujmowane ze skał wieku kredowego za pomocą głębokich odwiertów. Wody te znajdują zastosowane nie tylko w ciepłownictwie i rekreacji (Termy Uniejów) oraz balneoterapii ale także w licznych gałęziach przemysłu. W 2015 roku opatentowano produkt „Ogórek Termalny z Uniejowa”, trwają prace nad produkcją soków pomidorowych na wodzie termalnej. W bieżącym roku rozpoczęła się także sprzedaż kosmetyków dla ludzi i zwierząt, których bazą jest uniejowska woda.

Uzdrowisko Uniejów (Fot. A. Chmurzyńska)

Województwo mazowieckie

Konstancin Jeziorna to miejscowość o charakterze uzdrowiskowym położona ok. 25 km na południe od Warszawy. Dzięki głębokiemu odwiertowi o głębokości 1,6 km, ujmowana jest woda mineralna – solanka, jodkowa, żelazista o temperaturze 29 st.C i mineralizacji ok. 70 g/l. Stanowi ona podstawę zabiegów leczniczych takich jak kąpiele wannowe czy inhalacje.

Konstancin Zdrój – Tężnia (Fot. A. Chmurzyńska)

Województwo kujawsko – pomorskie

Ciechocinek to jedno z najstarszych uzdrowisk na ziemiach polskich. Występują tutaj wody chłodne i termalne o charakterze chlorkowo – sodowym, zawierające także jod i żelazo. W niektórych ujęciach woda zawiera dodatkowo inne składniki np. bor, brom, fluor. Spośród eksploatowanych na terenie Ciechocinka odwiertów, głębokość trzeb przekracza 0,7 km głębokości (0,76 km, 1,38 km oraz 1,45 km), którymi ujmowana jest woda termalna (o temperaturze do 37 st.C) ze skał wieku jurajskiego. Głębokość trzech z czterech płytkich ujęć nie przekracza 50 m, udostępniana dzięki nim woda ma temperaturę poniżej 20 st.C. Wody wykorzystuje się je do zabiegów leczniczych – kąpieli i kuracji pitnych oraz inhalacji w rejonie tężni solankowych. Na bazie wody chłodnej produkowana jest butelkowana woda mineralna Krystynka oraz linia kosmetyków.

Uzdrowisko Ciechocinek (Fot. A. Chmurzyńska)

Inowrocław – jest to stosunkowo duże miasto, którego walory uzdrowiskowe są znane od wieków ze względu na obecność solanek zawierających także związki siarki. Występujące na omawianym obszarze wody termalne mają temperaturę 23,5 st.C, mineralizację ok. 13 g/l i pochodzą z odwiertu o głębokości ok. 0,5 km. Są one stosowane w lecznictwie (kąpiele całkowite oraz częściowe), a także w rekreacji, w Inowrocławskiej Termie.

Województwo warmińsko – mazurskie

Choć Frombork leży na obszarze platformy prekambryjskiej, gdzie brak jest miąższych warstw skał osadowych, tworzących sprzyjające warunki do występowania wód termalnych, stwierdzono tu występowanie wody o temperaturze 24 st.C. Pod koniec lat 80-tych XX wieku, dzięki otworowi badawczemu określono podstawowe parametry wód o charakterze chlorkowo – sodowym. W 2013 roku Gmina Frombork uzyskała Świadectwo Państwowego Instytutu Higieny w sprawie wykorzystania wód w lecznictwie. Już dwa lata później, na początku 2015 roku Rada Ministrów zatwierdziła projekt zakładający utworzenie we Fromborku oraz dwóch sąsiednich sołectwach obszaru ochrony uzdrowiskowej. Niestety, ze względu na problemy związane z dwukrotnie większym niż pierwotnie zakładano kosztem prowadzenia prac, wody nie są aktualnie użytkowane.

Teren należący do gminy Lidzbark Warmiński posiada status obszaru ochrony uzdrowiskowej. W 2011 roku, w ramach prac związanych z dokumentowaniem złóż wód termalnych wykonano odwiert o głębokości niewiele przekraczającej 1 km. Dzięki temu stwierdzono obecność wód termalnych typu chlorkowo – sodowego o temperaturze 21 st.C. Wody te, pochodzące z poziomu wodonośnego datowanego na jurę, znajdują zastosowanie w rekreacji w otwartych w 2016 roku Termach Warmińskich.

Gołdap to niewielka miejscowość, której nadano status uzdrowiska dopiero w 2000 roku. W kuracjach pitnych oraz zabiegach leczniczych wykorzystuje się wody udostępniane odwiertem o głębokości ok. 0,65 km ze skał wieku jurajskiego. Mają one charakter chlorkowo – sodowy, fluorkowy, mineralizację wynoszącą 5,9 g/l. Wody te figurują na liście Państwowego Instytutu Geologicznego jako wody termalne. Znajdują one zastosowanie do kuracji pitnych.

Województwo pomorskie

Ustka – nadmorska miejscowość, posiadająca status uzdrowiska od końca lat 80-tych XX wieku. Oprócz klimatu czynnikiem uzdrowiskowym są wody termalne udostępniane odwiertem, posiadające charakter chlorkowo – sodowy, jodkowy o woskowiej mineralizacji. Są one stosowane w kąpielach basenowych.

Opracowano na podstawie danych Państwowego Instytutu Geologicznego

 

Anna Chmurzyńska

Termalni.pl