Sejm przyjął tzw. mały trójpak energetyczny, będący w istocie wycinkiem zmian, które wprowadzić miał  tzw. duży trójpak energetyczny. Zmiany prawdopodobnie pozwolą uniknąć sankcji ze strony Komisji Europejskiej  za brak implementacji dyrektyw energetycznych, ale odsuwają w czasie wprowadzenie regulacji potrzebnych dla  rozwoju OZE w Polsce.

Od prawie trzech lat trwają prace nad tzw. trójpakiem  energetycznym obejmującym nową ustawę o odnawialnych źródłach energii (OZE), nową ustawę – Prawo  energetyczne i ustawę – Prawo gazowe. Trójpak energetyczny miałby wprowadzić daleko idące zmiany dotyczące  wsparcia  dla  OZE,  przyłączania  mikroźródeł,  przystosowania do inteligentnych liczników, ochrony  słabszych  odbiorców  czy  uwolnienia  rynku  energii  elektrycznej i gazu. Ponieważ do marca 2011 Polska była zobowiązana wdrożyć dyrektywy UE dotyczące gazu ziemnego   i  energii  elektrycznej  (dyrektywa  2009/72/WE  oraz  dyrektywy 2009/73/WE), Komisja Europejska wszczęła  wobec  Polski  postępowanie,  zgłaszając  zastrzeżenia  dotyczące między innymi zbyt małego stopnia liberalizacji rynków energii elektrycznej i gazu.

W związku z tym grupa posłów zaproponowała tzw.  mały  trójpak  energetyczny,  zawierający  tylko  najważniejsze zmiany umożliwiające dostosowanie aktualnego  prawa energetycznego do wymagań UE i uniknięcie nałożenia kar na Polskę. Mały trójpak trafił na szybką ścież kę legislacyjną do Sejmu i przyjęty został 26 lipca. Nowelizacja wejdzie w życie po podpisaniu przez Prezydenta,  po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

Najważniejsze zmiany zawarte w ustawie nowelizującej (małym trójpaku) dotyczą:
•     doprecyzowania warunków zwolnienia przedsiębiorstwa energetycznego ze świadczenia usług  przesyłu i dystrybucji paliw gazowych i energii,  magazynowania gazu ziemnego, transportowania  gazu ziemnego siecią gazociągów kopalnianych  oraz skraplania i regazyfikacji gazu ziemnego na  zasadach równoprawnego traktowania (zwolnienie to przysługuje przedsiębiorstwom w odniesieniu do „nowej infrastruktury” lub starej, lecz  zmodernizowanej; zwolnienie dotyczy również  obowiązku przedkładania taryf);  
•     określenia obowiązków przedsiębiorstwa energetycznego w stosunku do konsumentów przez  nakazanie dostarczania odbiorcom informacji o ich  prawach, sposobie wnoszenia skarg i rozstrzygania  sporów oraz przez określenie terminu rozwiązania  umowy z przedsiębiorstwem energetycznym;
•     zdefiniowania oraz określenia preferencyjnych  warunków przyłączania do sieci mikroinstalacji; zdefiniowania oraz określenia warunków finanso wania przez odbiorców przemysłowych kosztów  produkcji energii z odnawialnych źródeł;
•     określenia zasad współpracy operatora systemu  przesyłowego gazu ziemnego z innymi operatorami systemów;
•     doprecyzowania zasady rozdziału działalności  przesyłowej oraz dystrybucyjnej od pozostałej  działalności przedsiębiorstw energetycznych oraz  określenia systemu certyfikatów niezależności;
•     określenia zasad wydawania gwarancji pochodzenia energii elektrycznej wytwarzanej z odnawialnego źródła energii obok systemu wydawania i  obrotu świadectwami pochodzenia;
•     dookreślenia zasad sporządzania planu rozwoju  w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego  zapotrzebowania na paliwa gazowe lub energię;  
•     ustalania krajowego planu działania w zakresie  odnawialnych źródeł energii oraz monitorowania  rynku energii elektrycznej, ciepła lub chłodu z  odnawialnych źródeł energii, biogazu rolniczego,  a także rynku biokomponentów, paliw ciekłych   i biopaliw ciekłych stosowanych w transporcie;  
•     określenia warunków i tryby wydawania certyfikatów instalatorom mikroinstalacji i małych instalacji oraz akredytowania organizatorów szkoleń;
•     określenia kadencyjności urzędów Prezesa Urzędu  Regulacji Energetyki oraz Wiceprezesa Urzędu Regulacji Energetyki, a także dodania kompetencji Prezesowi URE w związku z projektowanymi zmianami;
•     określenia obowiązku sprzedaży paliw gazowych  na giełdach towarowych;  
•     określenia zasad współpracy międzynarodowej  w zakresie wspólnych projektów inwestycyjnych  oraz współpracy międzynarodowej w zakresie  odnawialnych źródeł energii;  
•     wprowadzenia sądownictwa polubownego w  sprawach dotyczących energii przy Inspekcji  Handlowej.
Nowelizacja jedynie w niewielkim stopniu dotyczy  OZE,  koncentrując  się  głównie  na  kwestiach  dotyczących  przyłączania  do  sieci  energetycznej.  Nie  zmieniono niestety przepisów odnoszących się do  kwestii wsparcia dla OZE.

Doprezycowanie definicji OZE
Ustawa doprecyzowała definicję odnawialnych  źródeł  energii  –  obecnie  obejmuje  ona źródło wykorzystujące w procesie przetwarzania  energię  wiatru,  promieniowania  słonecznego,  aerotermalną,  geotermalną,  hydrotermalną, fal, prądów i pływów morskich, spadku rzek oraz energię pozyskiwaną   z biomasy, biogazu pochodzącego ze składowisk odpadów, a także biogazu powstałego   w  procesach  odprowadzania  lub  oczyszczania ścieków albo rozkładu składowanych  szczątków roślinnych i zwierzęcych.

Obowiązek zakupu energii   z mikroinstalacji
Uregulowano kwestie zakupu energii odnawialnej wyprodukowanej przez tzw. prosumentów. Operator ma teraz obowiązek zakupu energii od osób fizycznych niebędących  przedsiębiorcami wytworzonej przez mikroinstalacje (do mocy 40 kW), w przypadku gdy  mikroinstalacja znajduje się na obszarze działań operatora. Niestety za taką energię operator będzie płacił tylko 80 procent średniej  ceny sprzedaży energii elektrycznej według  cennika z minionego roku kalendarzowego  ogłoszonego przez Prezesa URE.
Mikroinstalacja to odnawialne źródło  energii  o  łącznej  mocy  zainstalowanej  elektrycznej nie większej niż 40 kW, przyłączone  do  sieci  elektroenergetycznej   o  napięciu  znamionowym  niższym  niż  110 kV lub o łącznej mocy zainstalowanej  cieplnej  nie  większej  niż  120  kW,  natomiast mała instalacja to odnawialne źródło energii o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej większej niż 40 kW i nie  większej niż 200 kW, przyłączone do sieci  elektroenergetycznej o napięciu znamionowym niższym niż 110 kV lub o łącznej  mocy  zainstalowanej  cieplnej  większej  niż 120 kW i nie większej niż 600 kW. Przepisy  dotyczące  sprzedaży  energii   z mikroinstalacji stosuje się odpowiednio do wytwarzania energii elektrycznej z biogazu  rolniczego w mikroinstalacji przez osoby nieprowadzące działalności gospodarczej. (…)

Ograniczenie możliwości odłączenia odbiorcy
 Zgodnie  ze  znowelizowanym  art.  6b–f  prawa  energetycznego  ograniczono  możliwość  odłączenia  odbiorcy  energii  (np.   w  przypadku  nielegalnego  pobierania  energii lub zwłoki w płatnościach). W przypadku  złożenia  przez  odbiorcę  reklamacji  przedsiębiorstwo  energetyczne  zobowiązane jest do wznowienia dostaw w terminie   3 dni od dnia otrzymania reklamacji i kontynuować  dostarczanie  paliw  gazowych  lub energii do czasu rozpatrzenia reklamacji  przez przedsiębiorstwo energetyczne albo  – w razie odwołania od negatywnej decyzji – do czasu wydania decyzji przez Prezesa  Urzędu Regulacji Energetyki. Nie dotyczy to  wstrzymania  dostaw  w  przypadku  stwierdzenia w wyniku przeprowadzonej kontroli,  że instalacja znajdująca się u odbiorcy stwarza bezpośrednie zagrożenie życia, zdrowia  lub środowiska.

W  przypadku  wystąpienia  przez  odbiorcę z wnioskiem o rozpatrzenia sporu  przez  sąd  polubowny  albo  przez  Prezesa  URE,  przedsiębiorstwo  energetyczne  może  zainstalować  przedpłatowy  układ  pomiarowo-rozliczeniowy temu odbiorcy  na koszt przedsiębiorstwa. W przypadku  otrzymania  wniosku  od  odbiorcy  wrażliwego,  przedsiębiorstwo  zobowiązane  jest do instalacji takiego układu w terminie 21 dni od otrzymania wniosku. Gwarancje pochodzenia Dodany  nowelizacją  do  prawa  energetycznego  rozdział  2a  wprowadza  gwarancję  pochodzenia  energii  elektrycznej  wytwarzanej w OZE. Gwarancja  pochodzenia  energii  elektrycznej wytwarzanej w OZE jest dokumentem  potwierdzającym  odbiorcy  końcowemu, że określona w tym dokumencie ilość  wprowadzonej do sieci dystrybucyjnej lub  do  sieci  przesyłowej  energii  elektrycznej  została  wytworzona  w  OZE.  Nie  wynikają   z  niej  prawa  majątkowe,  a  jej  przekazanie  następuje niezależnie od przeniesienia praw  majątkowych  wynikających  ze  świadectw  pochodzenia.  Wydawana  jest  na  pisemny  wniosek  wytwórcy  energii  elektrycznej  wytworzonej w OZE złożony do operatora  systemu  dystrybucyjnego  lub  przesyłowego  elektroenergetycznego,  na  którego  obszarze działania zostało przyłączone odnawialne źródło energii, w terminie 7 dni od  dnia zakończenia wytworzenia danej ilości  energii elektrycznej objętej wnioskiem. (…)

Certyfikacja instalatorów   mikroinstalacji i małych instalacji
Nowelizacja doprecyzowała warunki i tryb  wydawania  certyfikatów  instalatorom  mikroinstalacji i małych instalacji oraz akredytowania  organizatorów  szkoleń.  Certyfikat  wydawany jest przez prezesa Urzędu Dozoru Technicznego po ukończeniu szkolenia u  akredytowanego organizatora szkoleń oraz  zdaniu  egzaminu.  Prezes  UDT  prowadzi  rejestry  certyfikowanych  instalatorów,  wy danych certyfikatów oraz akredytowanych  organizatorów szkoleń.

Prezes URE i współpraca   międzynarodowa Ustawa doprecyzowała sposób konkurencyjnego powoływania Prezesa i Wiceprezesa URE. Zmianie uległ katalog obowiązków Prezesa URE, obejmując dodatkowo  m.in.  przyznawanie  certyfikatu  niezależności,  kontrolowanie  wypełniania  przez  właściciela  sieci  przesyłowej  oraz  operatora  systemu  przesyłowego  gazowego  obowiązków  oraz  informowanie  Komisji  Europejskiej  o  wyznaczeniu  operatorów  systemów przesyłowych. Do  prawa  energetycznego  dodano  rozdział  dotyczący  zasad  współpracy  międzynarodowej  w  zakresie  wspólnych  projektów inwestycyjnych oraz OZE opartą na metodzie transferu statystycznego.

Zmiany w prawie budowlanym
Nowelizacja  wprowadziła  istotne  zmiany  do ustawy – Prawo budowlane. W art. 5 dotyczącym ogólnych wymagań dla budynków dodano zapis promujący korzystanie  z energii z OZE oraz stosowanie rozwiązań  energooszczędnych w nowych budynkach  i  modernizowanych  budynkach  użytkowanych  przez  jednostki  sektora  finansów  publicznych.  W  art.  29  dodano  zapis,  iż  pozwolenia  na  budowę  nie  wymaga  wykonywanie  robót  budowlanych  polegających  na  montażu  pomp  ciepła,  urządzeń  fotowoltaicznych  o  zainstalowanej  mocy  elektrycznej  do  40  kW  oraz  wolno  stojących kolektorów słonecznych.

Utrzymanie umów przesyłowych  sprzed 3 września 2009 r.
Nowelizacja  nakłada  na  operatorów  systemu przesyłowego gazowego oraz elektroenergetycznego  opracowanie  planu  rozwoju sieci przesyłowej w terminie 2 lat  od dnia wejścia w życie nowelizacji. Przedsiębiorstwa  energetyczne,  które  w dniu 3 września 2009 r. były właścicielami sieci przesyłowej, zachowują prawo do  realizacji umów o świadczenie usług przesyłania  paliw  gazowych  zawartych  przed  tym dniem do czasu ich wygaśnięcia, bez  możliwości ich przedłużenia, będąc jednocześnie zobowiązane do poinformowania  o takich umowach Prezesa URE w terminie  30 dni od dnia wejścia w życie nowelizacji.  

Obowiązek giełdowy przy sprzedaży gazu
Ustawa nałożyła na przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się obrotem paliwami  gazowymi obowiązek sprzedawania od 1  stycznia 2015 r. nie mniej niż 55% (30% do  31 grudnia 2013 r. oraz 40% od 1 stycznia  2014 r. do 31 grudnia 2014 r.) gazu ziemnego wysokometanowego wprowadzonego  w danym roku do sieci przesyłowej na giełdach  towarowych  w  rozumieniu  ustawy   o giełdach towarowych lub na rynku regulowanym w rozumieniu przepisów ustawy  o obrocie instrumentami finansowymi.

Igor Bąkowski – radca prawny

Bąkowski Kancelaria Radcowska


Cały artykuł w numerze 5/2013
2013 5 GLOBEnergia