Szacuje się, iż obecnie w Polsce działa jedynie około 700 Małych Elektrowni Wodnych.

Przyczyną takiego stanu rzeczy jest – oprócz trudności z wydzierżawieniem cieku wodnego z jazem oraz wysokich nakładów inwestycyjnych (koszt budowy małej elektrowni wodnej o mocy 600 kW wynosi ok. 7–8 mln zł) – skomplikowana procedura administracyjna uzyskania zgody na budowę samej inwestycji. Z doświadczeń inwestorów wynika, iż pozyskanie niezbędnych decyzji i pozwoleń o charakterze prawno-administracyjnym może zająć nawet kilka lat.

 
Od czego zacząć? Procedura oceny oddziaływania na środowisko

Ocenę Oddziaływania na Środowisko (OOŚ) przeprowadza się w pierwszej fazie uzyskiwania zezwolenia na inwestycję, w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Uzyskanie dokumentu jest bardzo ważnym elementem całej inwestycji warunkującym ubieganie się o dalsze, niezbędne pozwolenia prawno-administracyjne.

Podstawowym aktem prawnym regulującym procedurę OOŚ w prawie polskim jest ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227). Zgodnie z nią OOŚ przeprowadzana jest, gdy przedsięwzięcie wymaga zezwolenia na inwestycję oraz może zawsze znacząco albo potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. O tym, która inwestycja może zostać zakwalifikowana do jednej z powyższych kategorii, decyduje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. Nr 257, poz. 2573 z późn. zm.) oraz dyrektywa Rady 97/11/EC z dnia 3 marca 1997 r. poprawiająca dyrektywę 85/337/EEC w sprawie oceny skutków dla środowiska niektórych publicznych i prywatnych przedsięwzięć (zwana Dyrektywą OOŚ). 

Podsumowując, każdy inwestor zamierzający budować MEW zobowiązany jest do złożenia wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W przypadku elektrowni wodnych o mocy nie niższej niż 2,5 MW obligatoryjnie przeprowadzona zostanie procedura OOŚ. Natomiast w elektrowniach wodnych o mocy niższej niż 2,5 MW, na podstawie tzw. Screeningu (rozpoznanie, selekcja, kwalifikacja) nastąpi rozpoznanie, czy dana inwestycja powinna być poddana OOŚ. Screeningu dokonuje odpowiedni organ, tj. wójt, burmistrz, prezydent miasta w porozumieniu z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska i ewentualnie Państwową Inspekcją Sanitarną. W efekcie po zakończeniu rozpoznania, wydane powinno zostać postanowienie nakładające obowiązek przeprowadzenia OOŚ lub postanowienie o braku obowiązku przeprowadzenia OOŚ.

Obszary Natura 2000 – ekologiczne zagospodarowanie terenu

W ramach programu Natura 2000 wyznaczone zostały tzw. Obszary Specjalnej Ochrony Ptaków oraz Specjalne Obszary Ochrony Siedlisk, na których obowiązują ochronne regulacje prawne. Do sprawdzenia, czy planowana inwestycja znajduje się na obszarze lub w sąsiedztwie obszarów Natura 2000, można wykorzystać interaktywną mapę obszarów chronionych zamieszczoną na stronie internetowej http://natura2000.gdos.gov.pl/natura2000/.

W przypadku przedsięwzięć wymienionych w Aneksie I lub II Dyrektywy OOŚ, ocenę oddziaływania na obszar Natura 2000 przeprowadza się w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Natomiast w przypadku przedsięwzięć wymienionych w Aneksie III (przedsięwzięcia inne niż mogące znacząco oddziaływać na środowisko) organ wydający decyzję budowlaną jest obowiązany do rozważenia przed jej wydaniem, czy planowane przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco zakłócać ekosystem.

 

Pozwolenie wodnoprawne

Pozwolenie wodnoprawne wydawane jest wówczas, kiedy mamy do czynienia ze szczególnym korzystaniem z wód i z wykonaniem urządzeń wodnych, a także z innymi wskazanymi w ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne działaniami mogącymi mieć wpływ na stan wód. Należy przy tym zaznaczyć, że szczególnym korzystaniem z wód jest m. in. korzystanie z wód do celów energetycznych, natomiast urządzeniami wodnymi są m. in. obiekty energetyki wodnej.

Wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego składa się do właściwego ze względu na miejsce korzystania z wód organu, którym jest Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej.

 


Pozwolenie na budowę

Warunkiem niezbędnym do rozpoczęcia robót budowlanych jest uzyskanie ostatecznego zezwolenia na inwestycję, a więc prawomocnej decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę.

Aby uzyskać pozwolenie na budowę, należy złożyć w Urzędzie Wojewódzkim stosowny wniosek o udzielenie pozwolenia, opisując w nim planowaną inwestycję poprzez podanie nazwy i rodzaju oraz adresu całego zamierzenia budowlanego, rodzaju obiektu bądź robót budowlanych, numerów ewidencyjnych działek budowlanych oraz obrębu ewidencyjnego. Jeżeli inwestycja dotyczy budowy MEW, oprócz projektu budowlanego i zaświadczenia należy dołączyć przede wszystkim decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia – jeżeli zostało wydane (dotyczy obszarów Natura 2000) czy też pozwolenie wodno prawne.


Przyłączenie do sieci elektroenergetycznej

Przyłączenie nowego obiektu do sieci energetycznej wiąże się z poniesieniem znaczących wydatków ekonomicznych. Ich wysokość zależy od wielu czynników, przede wszystkim od stanu technicznego sieci i aparatury energetycznej. Ponadto inwestor w niektórych przypadkach zobowiązany jest do wykonania ekspertyzy wpływu przyłączenia instalacji na krajowy system elektroenergetyczny.

Precyzyjne określenie opłaty przyłączeniowej następuje w momencie otrzymania tzw. warunków przyłączenia do sieci. Inwestor powinien wystąpić o ich uzyskanie do lokalnego zakładu energetycznego. Warto pamiętać, iż na etapie składania wniosku o określenie warunków przyłączenia inwestor powinien posiadać dokument określający tytuł prawny do korzystania z obiektu lub, kiedy obiekt nie został jeszcze wybudowany, prawomocne pozwolenie na budowę bądź zgłoszenie budowy obiektu przyłączanego. W praktyce możliwe jest jednak uzyskanie warunków przyłączenia do sieci bez przedkładania niniejszych dokumentów, ale już do zawarcia umowy przyłączeniowej są one niezbędne.

 


Koncesja na wytwarzanie energii elektrycznej

Obowiązkiem uzyskania koncesji na wytwarzanie energii elektrycznej objęte zostały wszystkie elektrownie wodne, ponieważ zgodnie z ustawą z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne, koncesjonowaniu podlega każda działalność gospodarcza w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w odnawialnych źródłach energii, bez względu na wielkość mocy zainstalowanej źródła czy też ilość energii wyprodukowanej w takim źródle.

Wnioskodawca może ubiegać się najpierw o promesę koncesji, którą stosunkowo łatwiej można uzyskać (wymaganych jest mniej dokumentów). Pomimo że promesa koncesji nie daje prawa do prowadzenia działalności w zakresie wytwarzania energii elektrycznej, może być dokumentem ułatwiającym przedsiębiorstwu uzyskanie finansowania planowanej inwestycji, a także uzyskanie w przyszłości koncesji, ponieważ na etapie wnioskowania o promesę przedsiębiorca musi zgromadzić określone dokumenty. Ponadto w okresie ważności promesy nie można odmówić udzielenia koncesji na działalność określoną w promesie, chyba że uległ zmianie stan faktyczny lub prawny podany we wniosku o wydanie promesy.
Organem właściwym do udzielenia koncesji jest Prezes Urzędu Regulacji Energetyki i do niego należy składać wniosek. Czas trwania postępowania związany jest przede wszystkim z kompletnością złożonego wniosku i nie powinien przekraczać kilku tygodni. Wykaz wszystkich wymaganych dokumentów znajduje się na stronie internetowej URE w tzw. pakiecie informacyjnym, www.ure.gov.pl. Istotne jest to, że MEW są zwolnione z opłaty z tytułu wydania koncesji.


Finansowanie MEW

Inwestycja w MEW wiąże się niestety z wysokimi nakładami finansowymi. Dlatego też warto zainteresować się możliwościami dofinansowania, jakie stwarzają obecne programy unijne, a także krajowe źródła finansowania. (…)

Maciej Noskowiak
Konsultant Managment & Consulting Group Sp. z o.o.


Cały artykuł – GLOBEnergia 2/2010