Analiza obecnego stanu i potencjału rozwoju polskiego sektora energetyki pokazuje konieczność podjęcia inwestycji w zakresie odnawialnych źródeł energii.

Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego, obok konkurencyjności i ochrony środowiska jest jednym z podstawowych priorytetów w rozwoju polskiej gospodarki. W celu zwiększenia niezależności energetycznej, a jednocześnie redukcji zanieczyszczeń promuje się rozwijanie źródeł odnawialnych oraz wspiera się technologie spalania biomasy i przystosowania odpadów do produkcji energii.

Prognozy rozwoju sektora energetyki odnawialnej w Polsce przeprowadzone w ostatnich latach przez krajowe i zagraniczne ośrodki badawcze wskazują na duże możliwości w tempie rozwoju tego sektora. Stworzenie korzystnych warunków inwestowania w ten podsektor energetyki może dać w ciągu kilku lat bardzo znaczny wzrost udziału źródeł energii odnawialnej w ogólnym zużyciu nośników energetycznych, a także w produkcji energii elektrycznej oraz cieplnej. Niezwykle istotnego znaczenia nabiera tutaj możliwość skorzystania przez przedsiębiorców z dostępnych instrumentów wsparcia, w tym z funduszy unijnych.

Wsparcie na poziomie krajowym
W obecnym okresie programowania 2007-2013 istnieje wiele możliwości finansowania projektów energetycznych z zakresu odnawialnych źródeł energii.

Wsparcie na poziomie krajowym dostępne jest w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko – działanie 9.4. Wytwarzanie energii ze źródeł odnawialnych. W ramach działania wspierane są inwestycje w zakresie budowy jednostek wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła ze źródeł odnawialnych. Dotyczy to projektów budowy jednostek wytwarzania energii elektrycznej wykorzystujących energię wiatru, wody w małych elektrowniach wodnych do 10 MW, biogazu i biomasy oraz projekty dotyczące budowy jednostek wytwarzania ciepła przy wykorzystaniu energii geotermalnej lub słonecznej.
W ramach działania przedsiębiorstwa starać się mogą także na dofinansowanie inwestycji w zakresie wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych w kogeneracji, w układach nie spełniających kryterium wysokosprawnej kogeneracji. Wyklucza się natomiast możliwość udzielenia wsparcia na technologię współspalania paliw kopalnych i biomasy lub biogazu, a także budowę lub przebudowę obiektów energetycznych spalających odpady komunalne.

Charakter udzielenia wsparcia reguluje rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 3 lutego 2009 r. w sprawie udzielania pomocy publicznej na inwestycje w zakresie budowy lub rozbudowy jednostek wytwarzających energię elektryczną lub ciepło z odnawialnych źródeł energii. W dokumencie tym określono szczegółowe przeznaczenie, warunki i tryb udzielania pomocy publicznej. Zgodnie z mapą pomocy regionalnej intensywność wsparcia zależy od lokalizacji inwestycji i wielkości przedsiębiorstwa i wynosi od 30 do 70 % wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem. Jednocześnie maksymalna kwota wsparcia nie może przekroczyć 40 mln PLN. Określone zostały równocześnie minimalne wartości dla projektów, które mogą otrzymać dofinansowanie w ramach działania:

• dla inwestycji w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z biomasy lub biogazu oraz w zakresie budowy lub rozbudowy małych elektrowni wodnych minimalna wartość wynosi 10 mln PLN

• dla pozostałych typów projektów minimalna wartość wynosi 20 mln PLN

W ramach działania na inwestycje w energię odnawialną przeznaczone zostały środki wysokości ponad 2 mld euro, które dostępne są dla wnioskodawców w ramach ogłaszanych konkursów w latach 2007–2013. Należy jednocześnie pamiętać, że końcową datą kwalifikowalności kosztów jest dzień 31 grudnia 2015 r. 

Wsparcie na poziomie regionalnym
Co do zasady projekty o niższej wartości (mniej niż 20 mln PLN oraz w przypadku wytwarzania energii elektrycznej z biomasy lub biogazu oraz w zakresie budowy lub rozbudowy małych elektrowni wodnych mniej niż 10 mln PLN) mogą otrzymać wsparcie na nową inwestycję w zakresie Odnawialnych Źródeł Energii z 16 Regionalnych Programów Operacyjnych wdrażanych na poziomie poszczególnych województw. O wyborze konkretnego Regionalnego Programu Operacyjnego decyduje lokalizacja inwestycji (zdarza się również, iż konieczna jest siedziba Wnioskodawcy na terenie danego województwa). Przykładowo, jeśli firma będzie chciała wybudować elektrownie wodną w Lesku (woj. podkarpackie) o wartości 6 mln złotych, należy skorzystać z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego, jako źródła finansowania inwestycji ze środków publicznych. Jeżeli wartość budowy małej elektrowni wodnej przekroczyłaby wartość 12 mln złotych jedyną możliwością finansowania ze środków unijnych w ramach programów operacyjnych byłby Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko – działanie 9.4.

Należy podkreślić, że każdy Regionalny Program Operacyjny wyznacza własne, szczegółowe zasady udzielania wsparcia. Nie wszystkie województwa wyszczególniły specjalne działania na wsparcie inwestycji z zakresu odnawialnych źródeł energii dla przedsiębiorstw. W niektórych województwach istnieje możliwość wsparcia takich projektów z działań dotyczących ochrony środowiska, pozostałe natomiast nakazują startować firmom do konkursów wraz z innymi inwestycjami przedsiębiorstw, w tym wraz z projektami o charakterze innowacyjnym. W konkursach tych biorą udział przede wszystkim projekty innowacyjne z różnych branż, a konkursy cieszą się ogromnym zainteresowaniem. Kryteria wyboru projektów w ramach tych działań promują firmy, które wprowadzą na rynek nowy, innowacyjny produkt, co automatycznie zmniejsza szanse otrzymania dofinansowania na inwestycje z zakresu odnawialnych energii. Niektóre regiony wprowadziły również ograniczenia kwotowe wielkości wsparcia. 

Wszystkie regiony stosują konkursową procedurę wyłaniania dofinansowywanych operacji dla przedsiębiorstw. Wniosek aplikacyjny można złożyć jedynie w terminie wskazanym w ogłoszeniu o naborze wniosków, które ukazuje się na stronie internetowej instytucji wdrażającej.

Podstawowa zasada przy aplikowaniu – właściwe przygotowanie do realizacji inwestycji
Niezwykle istotną kwestią w ubieganiu się o środki unijne w ramach działania krajowego lub regionalnych programów operacyjnych z zakresu odnawialnych źródeł energii jest właściwe przygotowanie inwestycji do fazy realizacji. Złożenie wniosku aplikacyjnego powinno być jednym z ostatnich elementów prac przedrealizacyjnych. Pierwszym krokiem w ramach przygotowania projektu powinna stanowić analiza efektywności inwestycji, z punktu widzenia wybranego źródła energii dla danej lokalizacji. Niezbędne jest tym samym przeprowadzenie analizy wykonalności dla różnych wariantów lokalizacji. Wniosek o dofinansowanie wraz z niezbędnymi załącznikami (w tym studium wykonalności) powinien wskazywać, że przedstawiony projekt do dofinansowania jest w pełni wykonalny nie tylko pod względem technicznym, środowiskowym, ale również formalno-prawnym oraz finansowym. Wnioskodawca powinien więc wcześniej zdobyć wymagane pozwolenia na realizację inwestycji oraz wskazać źródło finansowania przedsięwzięcia (zabezpieczone środki własne, kredyt), które pozwoli na realizację zadania do momentu wypłaty dotacji. Należy również pamiętać, że rozpoczęcie rzeczowe inwestycji w przypadku mikro, małych i średnich przedsiębiorstw może nastąpić po złożeniu wniosku o dofinansowanie. Wcześniejsze podjęcie prac budowlanych lub złożenie pierwszego prawnie wiążącego zamówienia na urządzenia, z wyłączeniem działań związanych z przygotowaniem dokumentacji dotyczącej danej inwestycji, automatycznie dyskwalifikuje projekt do wsparcia.

 

zobacz także:

Sekwestracja geologiczna dwutlenku węgla

Niemieckie doświadczenia z odnawialnymi źródłami energii

 

Łukasz Skiba
Konsultant Management & Consulting Group

 

Cały artykuł – GLOBEnergia 3/2009