Dzięki programom parasolowym końcowy beneficjent którym jest mieszkaniec gminy może pozyskać dofinansowaną instalację OZE finansowaną ze środków UE. „Pośrednikiem” w procesie pozyskiwania dotacji jest najczęściej gmina, która pozyskuje dotacje w procedurze konkursowej. Instalacje OZE wykonywane są na budynkach mieszkańców z tego powodu mieszkaniec musi użyczyć miejsce do montażu w zamian gmina użycza wykonaną instalację.

W ramach programów parasolowych w zależności od województwa możliwe jest pozyskanie od 60 do 85% dotacji tak wysoki poziom dofinansowania sprawia, że programy te cieszą się dużą popularnością. Jednak struktura programu niesie za sobą kilka zagrożeń które warto znać, aby poprawnie zrealizować przedsięwzięcie.

Jednym z problemów jest kwestia pomocy publicznej. Zgodnie z interpretacją UOKIK dotacja udzielna dla instalacji OZE (np. instalacji fotowoltaicznej) z której energia będzie wprowadzana do sieci będzie pomocą publiczną. Nie ma tu znaczenia czy energia będzie rozliczana w ramach opustu a nie sprzedawana. Z uwagi na taką interpretację gmina musi we wniosku o dofinansowanie wskazać pomoc publiczną, które może zostać udzielona w formie pomocy de minimis. Zgodnie z innym stanowiskiem UOKIK pomoc ta której limit wynosi 200 000 euro na trzy lata będzie rozliczana na mieszkańca a nie gminę. Z kolei obowiązkiem gminy będzie wydanie zaświadczenia o udzieleniu tej pomocy.

Pomoc publiczna w projektach parasolowych – kto jest beneficjentem?

Kolejną kwestią jest sprawa podatku VAT. W przypadku montażu instalacji OZE na dachu budynku czy w budynku (np. pompy ciepła) możliwe jest zastosowanie stawki 8% z kolei w pozostałych przypadkach jest to 23% VAT. Podatek VAT nie będąc kosztem kwalifikowanym obniża realny poziom dotacji pod warunkiem, że gmina nie wystąpi o jego odzyskanie. Możliwość odzyskania podatku VAT jest możliwe po uzyskaniu indywidualnej interpretacji podatkowej. Wiele gmin o nie występuje i udaje im się podatek odzyskać co czyni projekt jeszcze bardziej atrakcyjnym kosztowo.

Kwestią problematyczną jest także status instalacji fotowoltaicznej. Formalnie przez okres trwałości projektu tj. przez 5 lat instalacja należy do Gminy. Oznacza to że jest ona odpowiedzialna za jej prawidłowe funkcjonowanie. Ważne przy tym jest, aby gmina realizując przetarg na wykonanie instalacji dobrze zabezpieczyła się w zakresie gwarancji i serwisu. Po okresie trwałości instalacja najczęściej jest przekazywana mieszkańcowi na własność choć formalnie może zostać także sprzedana lub zdemontowana.  Dobrą praktyką jest jednoznaczne określenie formy przekazania instalacji mieszkańcowi po zakończeniu projektu. Warto zaznaczyć, że mieszkaniec ponosi część kosztów instalacji choć Gmina teoretycznie może wkład własny pokryć z własnego budżetu a nie wpłat mieszkańców.

Kwestią najbardziej problematyczną jest przygotowanie się do projektu bardzo często gminy podejmują pierwsze działania po ogłoszeniu konkursu. Daje to jednak za mało czasu na właściwe przygotowanie projektu szczególnie w dużych gminach.

Ogólne założenia znane są przed ogłoszeniem konkursu z tego względu zdecydowanie przed konkursem warto w wśród mieszkańców przeprowadzić badanie ankietowe celem weryfikacji zainteresowania i potencjału technicznego do montażu poszczególnych OZE. Takie działania są relatywnie proste i nie generują dużych kosztów.

Po ogłoszeniu konkursu konieczne jest przygotowanie listy uczestników i typów instalacji jakie będą wykonywane. W przypadku montażu jednego typu instalacji możliwe jest stworzenie listy uczestników na podstawie ankiet. W przypadku chęci dostosowania instalacji do indywidualnych potrzeb każdego z budynków niezbędne będzie przeprowadzenie audytów obiektów w zakresie możliwości technicznych montażu i potrzeb energetycznych. Koszty takiego opracowania to ok. 100 – 150 zł/obiekt. Badanie ankietowe i wywiad telefoniczny pozwala obniżyć koszty do ok. 20-30 zł/obiekt. Badanie ankietowe daje dużą dozę niepewności na etapie realizacji – czy każdy zakwalifikowany obiekt faktycznie będzie umożliwiał montaż. W takim przypadku praktyczna jest dłuższa lista rezerwowych obiektów. Nie mając dokładnie przeanalizowanych obiektów nie ma możliwości realizacji inwestycji w innej formule niż zaprojektuj i wybuduj. Wykonanie audytów obiektów pozwala na przygotowanie indywidualnych projektów technicznych i realizację inwestycji w formule dostawa i montaż.

Bogdan Szymański

Prezes SBF Polska PV, Redaktor GLOBEnergia, Bloger