V FORUM PRZEMYSŁU ENERGETYKI SŁONECZNEJ  Mieszkalnictwo czeka na Słońce!

Forum Przemysłu Energetyki Słonecznej stało się największym wydarzeniem branży  energetyki słonecznej w Polsce.

 

Tegoroczne, V Forum odbyło się 18 kwietnia w Krakowie, inicjując  także obchody Europejskich Słonecznych Dni. Organizatorem Forum jest Instytut Energetyki  Odnawialnej (IEO). Więcej na www.ieo.pl/solarforum.

 

Tegoroczne Forum zgromadziło ponad 160  osób reprezentujących różne środowiska z sektora energetyki słonecznej: instalatorów,  producentów urządzeń, stowarzyszeń, przedstawicieli nauki i samorządów oraz innych. Forum  tradycyjnie towarzyszyła wystawa, na której można było zapoznać się m.in. z urządzeniami do  produkcji kolektorów słonecznych firm AMB Technic oraz GRACO oraz z instalacją słoneczną firmy  Sunprogres. 

 

Patronat Honorowy jak co roku nad Forum objął: Wicepremier i Minister Gospodarki Pan Waldemar Pawlak, Minister Środowiska Pan Marcin Korolec, Prezes Narodowego Funduszu  Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Pan Jan Rączka, Przewodniczący Parlamentarnego Zespołu ds. Energetyki – Andrzej Czerwiński, Ambasador Danii – Thomas Østrup Møller oraz Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan i Związek Pracodawców Forum Energetyki  Odnawialnej reprezentujący w Lewiatan firmy zielonej gospodarki, w tym producentów  kolektorów słonecznych.

 

Partnerami Forum byli: AMB Technic, Bank Ochrony Środowiska, GRACO, Szwajcarsko-Polski  Program Współpracy (tzw. Fundusz Szwajcarski).  Forum zostało otwarte przez prowadzącego je corocznie Pana Grzegorza Wiśniewskiego –  Prezesa Zarządu IEO.  Tematyka Forum została podzielona na cztery części, pierwsza z nich dotyczyła aspektów  rynkowych, druga zaś aspektów technicznych, trzecia prawnych. Finalnym elementem Forum był  jak co roku – panel dyskusyjny.

 

Jako pierwsza zabrała głos Pani Aneta Więcka z IEO, która  przedstawiła wyniki badań rynku kolektorów słonecznych w Polsce w 2011 r. W ubiegłym roku na  rynku krajowym sprzedano ogółem prawie 253,7 tys. m 2 kolektorów słonecznych, łączna ilość  zainstalowanych kolektorów słonecznych w Polsce na koniec 2011 r. wyniosła 909 tys. m2 . Przyrost 2 nowo instalowanych kolektorów słonecznych wyniósł 70% w stosunku do roku 2010. Obroty na  rynku oszacowano na blisko pół miliarda złotych. Obecnie na polskim rynku działa ok. 70 firm  produkujących, dystrybuujących ponad 440 typów kolektorów słonecznych.

 

Następnie Pan Xavier Noyon, Sekretarz Generalny European Solar Thermal Industry Federation (ESTIF) przedstawił prezentację nt. rynku energetyki słonecznej termicznej w UE oraz perspektyw jej rozwoju. Wstępne dane dot. sprzedaży instalacji słonecznych w krajach europejskich nie wykazują wzrostu rynku, w  całej UE przewidywany jest nieznaczny spadek sprzedaży. Wzrost na rynkach europejskich został  osiągnięty jedynie w trzech krajach: Danii, Szwajcarii oraz Polsce. Pan Noyon podkreślił, jak bardzo  istotne jest właściwe wprowadzanie instrumentów wsparcia dla energetyki słonecznej oraz całej  energetyki odnawialnej: dużo lepszym rozwiązaniem jest wprowadzenie obowiązkowego  wykorzystania urządzeń energetyki odnawialnej w budynkach niż tak jak w przypadku Hiszpanii  wyłącznie systemu energii słonecznej – tzw. solar obligation. Ponadto istotne dla zrównoważonego  rozwoju rynku i efektywności ekonomicznej jest stopniowe zmniejszanie skali dotacji do zakupu  instalacji słonecznych, podczas gdy nieefektywna jest całkowita likwidacja systemu wsparcia (tzw.  stop and go policy).

 

Pan Olivier Miedaner – ekspert z Solites – Steinbeis Research Institute for Solar  and Sustainable Thermal Energy Systems przedstawił doświadczenia i aspekty ekonomiczne  budowy wielkowymiarowych systemów instalacji słonecznych grzewczych w obiektach  wielorodzinnych na przykładzie rynku niemieckiego. Szczególna uwaga została zwrócona na  instalacje słoneczne o pow. 600 m2 połączone z sezonowymi magazynami energii słonecznej.  Jednym z największych zasobników sezonowych – 63.300 m³ zbudowano w Neckarsulm w 1997 r.  dla instalacji kolektorów słonecznych płaskich o wielkości 5.300 m².

 

Następnie wystąpił Pan Miłosz Lipiński z biura projektowego M&L Lipińscy, prezentując rynek budowy domów mieszkalnych w  Polsce i rosnące potrzeby w zakresie rozwiązań energooszczędnych, w tym kolektorów  słonecznych. Podkreślił, że ponad 30% energii konsumowanej w Polsce przypada na  gospodarstwa domowe z tego 22% na ogrzewanie. Możliwe i racjonalne jest ograniczenie  zapotrzebowania na ciepło ze 120 kWh/m 2 (obecny standard) do poziomu 40- 50kWh/m²/rok i  wykorzystanie min. 20% udziału energii z OZE w budownictwie mieszkaniowym. Zdaniem Pana Lipińskiego konieczne jest wprowadzenie czytelnych, zrozumiałych i egzekwowalnych przepisów i  położenie nacisku na odpowiednią do potrzeb edukację inwestorów, wykonawców,  projektantów.

 

Pan Bogusław Regulski, Wiceprezes Zarządu Izby Gospodarczej Ciepłownictwo  Polskie. Prezes Regulski wskazał, że ciepłownictwo systemowe jest otwarte na technologie energetyki słonecznej, jednakże ograniczenia techniczne i regulacje prawne nie ułatwiają w tym  zakresie przemian w ciepłownictwie i trudno jest współpracować tym dwóm sektorom w Polsce,  np. ze względu na priorytet wprowadzania kogeneracji w ciepłownictwie.

 

Pani Grażyna  Kasprzak, ekspert ds. inżynierii środowiska z Banku Ochrony Środowiska przedstawiła  doświadczenia banku w finansowaniu budowy instalacji słonecznych w ramach rewitalizacji i  modernizacji istniejących budynków. BOŚ Bank przez ponad 20 lat finansuje projekty sektora  energetyki odnawialnej, w tym projekty dot. kolektorów słonecznych. Łączna pula udzielonych  przez Bank kredytów na OZE sięga już 1,3 mld zł, w tym 106 mln zł – kolektory słoneczne. Oprócz  wprowadzonego w sierpniu 2010 r. instrumentu finansowego „Słoneczny Eko-Kredyt” z dotacją  NFOŚiGW na zakup kolektorów słonecznych, BOŚ Bank udziela m.in. kredytów również w ramach 3 współpracy z WFOŚiGW oraz programu wspierania przedsięwzięć termomodernizacyjnych.  Ostatnio, w wybranych regionach, dostępne jest także finansowanie projektów rewitalizacyjnych  w ramach inicjatywy JESSICA – Wspólne Europejskie Wsparcie na rzecz Trwałych Inwestycji na  Obszarach Miejskich. Jest to poza dotacyjny, zwrotny instrument inżynierii finansowej, stworzony  przez Komisję Europejską, Europejski Bank Inwestycyjny (EBI), Bank Rozwoju Rady Europy (CEB) w  celu wspierania trwałych i zrównoważonych inwestycji, rozwoju i zatrudnienia na obszarach  miejskich.

Pan Konrad Jagodziński, Główny Specjalista ds. Zarządzania Projektami w ENERGA- OBRÓT S.A. zaprezentował możliwości rozwoju spółek z branży energetyki słonecznej w kontekście  programu inwestycji kapitałowych firmy ENERGA-OBRÓT. Jak podkreślił, ENERGA-OBRÓT  zainteresowana jest inwestowaniem w projekty długoterminowe, poprzez zakup pakietu udziałów  mniejszościowych w firmach z sektora energetyki słonecznej, które już obecnie posiadają  doświadczenie i pomysł na biznes. 

 

Kolejną sesję dotyczącą aspektów prawnych otworzył Pan Minister Mieczysław Kasprzak, odpowiedzialny za energetykę odnawialną Sekretarz Stanu w Ministerstwie Gospodarki,  przedstawiając zagadnienie energetyki słonecznej w projekcie ustawy o odnawialnych źródłach  energii. Stwierdził, że praca nad regulacją nie jest łatwa, ale „dobra ustawa OZE może powstać  do końca roku”. Podkreślił, że kończą się konferencje uzgodnieniowe, międzyresortowe i projekt  ustawy ewoluuje. Zapisy w ustawie będą wspierać długoterminowe inwestycje w OZE z okresem  15-letnim, ponadto w ustawie pojawi się wsparcie dla rozproszonych źródeł energii w tym dla  fotowoltaiki oraz pojawią się maksymalne uproszczenia i zróżnicowane dla technologii OZE  współczynniki wsparcia, z preferencją dla mikroinstalacji.

 

Kolejnym prelegentem była Pani Ewa Wnukowska, Dyrektor Departamentu Koordynacji i Wdrażania Programów Regionalnych w  Ministerstwie Rozwoju Regionalnego. Pani Dyrektor zaprezentowała efekty wsparcia sektora  energetyki słonecznej w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO) oraz możliwe  formy wsparcia w następnym okresie programowania funduszy UE na lata 2014 – 2020. W obecnej  perspektywie finansowej do 2014 roku łącznie we wszystkich 16 RPO, na sektor energetyki  słonecznej przeznaczono 355,6 mln zł. Najwięcej umów w obszarze energia słoneczna podpisano  w województwach: małopolskim, łódzkim, lubelskim, pomorskim. W większości regionów nie  planuje się kolejnych naborów, jednakże konkursy jeszcze trwają bądź będą ogłoszone:  dolnośląskim, kujawsko-pomorskim, lubuskim, opolskim, podkarpackim i podlaskim. Dyrektor Wnukowska wskazała, że w założeniach do przyszłej perspektywy finansowej Komisja Europejska  zaleca model wsparcia regionów w ramach polityki spójności UE (instrument ERRDF) w postaci  minimalnych poziomów alokacji na wybrane cele tematyczne, w tym w przypadku OZE i  efektywności energetycznej od 6% do 20% w regionach o wyższym PKB (ten wyższy wskaźnik  miałby dotyczyć w Polsce województwa mazowieckiego).

 

Następnym prelegentem był Heinz Kaufmann, Dyrektor Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy przedstawiając prezentację  „Szwajcarskie wsparcie dla energetyki słonecznej w Polsce – wybrane aspekty”. Dla Polski,  Program Szwajcarski przewiduje niemal połowę środków (ok. 489 mln CHF). Jego celem jest  zmniejszanie różnic pomiędzy nowymi krajami członkowskimi a wyżej rozwiniętymi państwami UE  oraz wyrównywanie różnic w rozwoju społeczno-gospodarczym na terytorium Polski. Fundusz  wspiera w Polsce 8 projektów z zakresu energetyki odnawialnej, w których łącznie dofinansowane 4 zostaną inwestycje w pełne systemy solarne na ponad 17 tys. budynków należących do  gospodarstw domowych oraz około 200 budynkach użyteczności publicznej na terenie 17 gmin w  obszarach priorytetowych Programu (świętokrzyskie, małopolskie, lubelskie i podkarpackie). Całkowity budżet projektów wyniósł ponad 150 mln franków szwajcarskich, z czego ze Szwajcarii  pochodzi ok. 110 mln franków (dofinansowanie poszczególnych projektów wyniosło między 65%- 85% przy wkładzie własnym mieszkańców nieprzekraczającym ok. 25%). Fundusz wspiera  beneficjentów (jednostki samorządu regionalnego) również na etapie przygotowania inwestycji, w  tym w formułowaniu ukierunkowanych na jakość techniczną i pewność działania zasad  przygotowania przetargów i wyboru najlepszej jakości urządzeń. Istotnym elementem były kryteria  wyboru tzw. beneficjentów końcowych, biorąc pod uwagę zarówno aspekty środowiskowe (lokalizacja na terenach NATURA 2000, rodzaj aktualnie wykorzystywanego paliwa, itd.) oraz  czynniki społeczno-ekonomiczne. Promując tzw. „dobre praktyki”, Szwajcaria rekomenduje poza cenowe kryteria wyboru, w tym doświadczenie instalatora, niezawodne i trwałe urządzenia  najwyższej jakości, kompleksową gwarancję na urządzenia oraz instalację, oraz pełny monitoring  działania wybranych instalacji. Projekty zakładają również szerokie akcje informacyjne, serie  szkoleń i wizyt studyjnych do Szwajcarii. Projekty powinny ruszyć jeszcze w tym kwartale. 

 

W końcowej części Forum odbył się panel dyskusyjny dotyczący przyszłości rynku energetyki  słonecznej termicznej. W dyskusji wzięło udział 4 panelistów: Prof. Maciej Nowicki – Minister  Środowiska w latach 1989 – 1990 oraz 2007 – 2010, Minister Mieczysław Kasprzak – Sekretarz Stanu  Ministerstwa Gospodarki, dr Jan Rączka – Prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i  Gospodarki Wodnej, Zenon Laszuk – członek założyciel Związku Pracodawców Forum Energetyki  Odnawialnej i prezes firmy instalacyjnej Rapid. Prezes

 

Grzegorz Wiśniewski otwierając panel dyskusyjny, w swoim wprowadzeniu stwierdził,  że dotacje to najpowszechniejszy i najbardziej sprawdzany na świecie instrument wsparcia dla  kolektorów słonecznych. W Polsce od 10 lat były zasadniczym systemem wsparcia kolektorów  słonecznych i są powszechnie oceniane jako sukces polityki wsparcia „zielonego ciepła” w naszym  kraju. Rynek rozwija się w szybkim tempie, ale dotychczas tylko w obrębie wąskiej grupy zastosowań  kolektorów słonecznych (przygotowanie c.w.u.) i przy jeszcze bardzo niskim nasyceniu rynku oraz  poniżej celów indykatywnych wskazanych w Krajowym Planie Działań. Ciągłość i ewolucyjność  wsparcia przez branżę uważana jest za najważniejszy wskaźnik efektywności wsparcia; postawił  tezę: czy zatem planowana jest kontynuacja tej polityki wsparcia sektora po 2014 r. tj. po  zakończeniu obecnego działania programu dotacji NFOSIGW na zakup i montaż kolektorów  słonecznych i wyczerpaniu programów RPO i Funduszy Szwajcarskiego? Od czego uzależniona  może być decyzja w tej sprawie? Czy dotować proste, powtarzalne instalacje takie jak domowe  systemy c.w.u. i korzystać z efektu skali czy też próbować dotować projekty złożone i  skomplikowane? Nawiązał do wypowiedzi Pana Xaviera Noyona z ESTIF, który zauważył (wskazując  też na trudności), że Wielka Brytania wprowadzając w 2010 r. regulacje dotyczące stałych taryf na  energię elektryczną z mikroinstalacji wprowadziła też specjalne taryfy na zielone ciepło  wykorzystywane bezpośrednio u użytkowników końcowych. Dlaczego zatem „zielone” ciepło i  chłód odgrywają tak niewielką rolę w polskim projekcie ustawy o OZE? Czy to efekt braku lobbingu i  wsparcia branży np. przez samorządy terytorialne czy też jest to efekt niedoceniania problemu  zaopatrzenia w ciepło lub obiektywnie znacznie mniejszego znaczenia tej problematyki? Pomimo  tego, że były już stosowane ulgi budowlane w PIT obejmujące budowę kolektorów słonecznych i  pomimo zapowiedzi powrotu do tego typy rozwiązań w polityce energetycznej (PEP’2030) i w  pierwszym projekcie ustawy o OZE nie ma dotychczas zgody na ich reaktywowanie. Od 10 lat  podnoszona jest potrzeba obniżenia lub zastosowania obniżonej stawki podatku VAT na kolektory słoneczne i choć korzystają z takiego instrumentu np. producenci chipsów, postulat ten w  odniesieniu do kolektorów słonecznych pozostaje niezrealizowany. Czy są potrzebne wspierane  przez państwo programy i kampanie informacyjne dla odbiorców i programy szkoleniowe dla  instalatorów i dlaczego są one firmowane i wpierane przez rząd w zakresie tylko energetyki  jądrowej?

 

Pan Jan Rączka – Prezes NFOŚiGW przedstawiając program dotacji do zakupu  kolektorów słonecznych stwierdził, że program jest bardzo popularny i szeroko dostępny.  Dotychczas 16,5 tys. klientom wypłacono dopłatę w łącznej wysokości 108 mln zł na budowę  ponad 115 tys. m2 powierzchni kolektorów słonecznych. Pomimo początkowych obaw program  okazał się wielkim sukcesem, docenianym przez beneficjentów. Odpowiadając na zapytanie  sformułowane przez przedstawiciela firmy Hoven Prezes NFOŚiGW przyznał, że ciekawym pomysłem,  który może umożliwić przedłużenie funkcjonowania programu dopłat do kolektorów jest stopniowe  obniżanie poziomu dopłat wraz z wyczerpywaniem się środków na realizację programu.

Ideę  wydłużenia obecnego wsparcia poza 2013 rok przy stopniowym zmniejszania poziomu dotacji  poparł kolejny panelista – prof. Maciej Nowicki – obecnie Zastępca Przewodniczącego Rady  Nadzorczej NFOŚiGW. Ponadto prof. Nowicki stwierdził, że dobrym pomysłem jest obniżenie stawki  VAT na zakup i montaż instalacji słonecznych, jak również ważnym ogniwem w rozwoju sektora są  właściwie przygotowani instalatorzy. Zwrócił uwagę na konieczność wsparcia dotacjami  innowacyjnych rozwiązań, tworzących nowe rynki jak np. łączenie technologii kolektorów  słonecznych i fotowoltaiki w systemach hybrydowych (tzw. PV-T). Pan Minister Kasprzak zaznaczył,  że dotychczasowe formy wsparcia sektora zostaną utrzymane, zyskają mikroinstalacje i wspierany  będzie również eksport kolektorów słonecznych poprzez inicjatywy publiczne. Zastrzegając, że  choć sytuacja w zakresie finansów publicznych nie jest sprzyjająca, nie wykluczył podjęcia – w  ramach konsultacji projektu ustawy OZE i planowanej dyskusji nowelizacji ustawy o VAT – rozmów z  resortem finansów w sprawie instrumentów podatkowych dla zielonego ciepła.

 

Pan Prezes Laszuk  przyznał, że każda forma wsparcia jest mile widziana przez sektor, zarówno poprzez bezpośrednie  formy wsparcia – dotacje, jak również poprzez podnoszenie, budowanie świadomości ekologicznej  np. poprzez kampanie edukacyjno – informacyjne. Nie udało się uzyskać jednolitego stanowiska  Forum w sprawie form i zakresu wymaganej dyrektywą już od stycznia 2013 r. certyfikacji  instalatorów systemów energetyki słonecznej i innych mikroinstalacji. W dyskusji przeważał pogląd,  że system (planowany do wprowadzenia nową ustawą o OZE) powinien być prosty i poprzedzony  okresem przejściowym.  W czasie V Forum przedstawiciele firm uczestniczących we wszystkich dotychczasowych  edycjach jako niezawodni przyjaciele i współtwórcy Forum otrzymali podziękowania i  okolicznościowe upominki. Zgłoszono propozycje organizacji kolejnego VI Forum w Toruniu i Krynicy  Górskiej. 

 

Pełne materiały są dostępne na stronie internetowe FORUM http://www.solarforum.ieo.pl/ Informacje o V Forum Przemysłu Energetyki Słonecznej i jego wynikach można też znaleźć w  mediach, których przedstawiciele aktywnie uczestniczyli w debacie.

 

Patronat medialny nad Forum  został objęty przez czasopisma: Czysta Energia, Doradca Energetyczny, GLOBEnergia, InstaReporter,  Murator, Nowa Energia, Nowy Przemysł, Paliwa i Energetyka, Polski Instalator, Przemysł, Środowisko i  Zarządzanie, Rynek Instalacyjny oraz vortale: www.chronmyklimat.pl, www.cire.pl,  WWW.cleantechpoland.com WWW.dachyb2b.pl WWW.ekobudowanie.pl WWW.ekonews.com.pl WWW.euractiv.pl www.gramwzielone.pl, WWW.heliosfera.pl WWW.hurtownieinstalacyjne.pl WWW.instalacjeb2b.pl WWW.ioze.pl, WWW.inzynieria.com WWW.koalicjaklimatyczna.pl WWW.muratorplus.pl www.ogrzewnictwo.pl, WWW.reo.pl www.wnp.pl oraz media zagraniczne  WWW.solarthermal.org www.sunwindenergy.com.