W roku 2013 rynek nowych instalacji fotowoltaicznych zdominowany został przez Chiny, które w tym czasie przyłączyły do sieci 11,3 GW nowej mocy. Na drugim miejscu uplasowała się Japonia odnotowując około 40% mniejszy przyrost niż Chiny. Za Japonią Stany Zjednoczone z 4,8 GW nowej mocy z systemów PV.

Rok ten okazał się kresem dominacji krajów europejskich, gdzie sumarycznie zamontowano tylko 10 GW instalacji podłączonych do sieci (on-grid), podczas gdy w latach ubiegłych 2012 i 2011 było to odpowiednio 17,6 oraz 22,4 GW. Prowadzenie objęła Azja po blisko 10-letniej dominacji Europy. Chociaż w Europie po roku 2013 fotowoltaika pozostaje trzecim najważniejszym źródłem energii odnawialnej (pod względem nowo zainstalowanej mocy) po hydroenergetyce oraz energetyce wiatrowej. Podkreśla się, iż na przestrzeni ostatnich trzech lat w Europie (z wyłączeniem Niemiec oraz Włoch) przyrost nowych mocy kształtował się na stabilnym poziomie około 6 GW. Przy czym wzrost nieznacznie powyżej 1 GW zanotowano w Wielkiej Brytanii, Rumunii oraz Grecji. Na tle europejskiej fotowoltaiki źle wypadają kraje takie jak Węgry, Polska czy Turcja, które cechują się praktycznie brakiem wykorzystania potencjału fotowoltaiki jako źródła energii elektrycznej.
Na chwilę obecną w Polsce zainstalowane jest około 24 MW mocy z systemów PV (moc wytwórcza polskich fabryk modułów PV to około 600 MW). Szacuje się, iż potencjał energetyki słonecznej we Francji i Hiszpanii pozostaje również na poziomie wysoce niewykorzystanego. Znaczny spadek zainstalowanych mocy odnotowano również w Niemczech, z poziomu 7,6 GW w 2012 do poziomu 3,4 GW. W roku 2013 fotowoltaika pokrywała 3% europejskiego zapotrzebowania na energię elektryczną oraz 6% zapotrzebowania szczytowego, przy czym należy zauważyć, że wzraz ze wzrostem udziału OZE w miksie energetycznym integracja rynku, sieci oraz systemu energetycznego staję się coraz większym wyzwaniem oraz koniecznością, biorąc pod uwagę dalszy rozwój PV. Stwierdzenie to jest niezwykle istotne, ponieważ już trzeci rok z rzędu fotowoltaika razem z energetyką wiatrową jest w Europie na prowadzeniu pod względem nowo dodanych mocy wytwórczych.

wykres struktura modułow

Rynek producentów
W przeciągu ostatnich kilku lat nastąpił szereg gwałtownych zmian w zakresie lokalizacji zakładów zajmujących się wytwarzaniem elementów systemów fotowoltaicznych. Ciężar produkcji przeniósł się z Europy oraz Ameryki do Chin. Jednak chińscy producenci modułów PV skupili się na technologiach dojrzałych bazujących głównie na krzemie, natomiast np. Stany Zjednoczone wiodą prym, jeśli chodzi o moce wytwórcze dla modułów drugiej generacji (cienkowarstwowych – głównie CdTe). W roku 2010 w Chinach i na Tajwanie wyprodukowano łącznie ponad 9 GW modułów PV natomiast w Stanach Zjednoczonych niecały 1 GW. Rząd chiński wspiera rozwój technologii opartej na krzemie głównie ze względu na pewność rynku zbytu oraz dojrzałość technologii. Natomiast w Stanach Zjednoczonych sektor prywatny poszukuje nowych rozwiązań, tym samym zapewniając dywersyfikację na rynku PV.

czołowi producenci PV

Powszechnie uważa się, że Chiny były w stanie zdominować rynek produkcji modułów PV głównie w oparciu o niskie koszty pracy oraz silne wsparcie rządowe. Jednakże nowy raport analityków z MIT oraz Amerykańskiego Departamentu do Spraw Energii wskazuje, że przyczyna może mieć całkiem inne podłoże, a USA (oraz najprawdopodobniej inne kraje) mogą stać się ponownie konkurencyjne w zakresie produkcji PV. W roku 2011 produkcja chińskich modułów PV wynosiła 63% światowej podaży. Rynek fotowoltaiki będzie kształtował się pod naporem wielu różnych czynników, z czego najistotniejsze mające korzystny wpływ to: rosnące zapotrzebowanie oraz ceny paliw kopalnych, rosnąca potrzeba dywersyfikacji miksu energetycznego, subsydia rządowe oraz inne zachęty ekonomiczne i zwiększająca się świadomość ekologiczna społeczeństwa związana z konwencjonalnymi źródłami energii. Z drugiej strony fotowoltaika narażona jest na utratę swojej pozycji głównie przez wysokie uzależnienie od rządowych programów wspierających rozwój, wysokie koszty energii elektrycznej pochodzącej z konwersji promieniowania słonecznego, dostępności i ceny materiałów oraz surowców produkcyjnych i w szczególności trudne do pokonania bariery administracyjne na niektórych rynkach.

M. Krzywda, J. Jurasz Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie Wydział Zarządzania

Źródła:
•    The 2014 Who’s Who of Solar Silicon Production, Bernreuter Research (2014).
•     Solar PV Manufacturing Cost Analysis: U.S. Competiveness in a Global Industry, A. Goodrich, (2011).
•     Washington Post.Solar Energy Firms Leave Waste Behind in China, Marzec 9, (2008).
•    Market Report 2013, European Photovoltaic Industry Association (2013).
•     Rynek Fotowoltaiczny w Polsce, Instytut Energetyki Odnawialnej (2013).

Cały artykuł w GLOBEnergia 4/2013
okladka 4 2014