Po przyjęciu uchwały antysmogowej poprzez małopolski sejmik wojewódzki oraz Radę Miasta w Krakowie czas na Mazowsze. Po przeanalizowaniu dokumentacji eksperckiej pora na wysłuchanie pytań, pomysłów i sugestii ze strony mieszkańców regionu. Partycypacja społeczna zawsze jest niezwykle istotnym czynnikiem przy realizacji takich projektów – zwłaszcza biorąc pod uwagę, że przyjęte regulacje mają bezpośredni wpływ na życie mieszkańców. Od 20 lipca rozpoczynają się konsultacje społeczne, podczas których obywatele Mazowsza mogą  zgłaszać swoje pomysły na zwalczanie smogu.

Niska emisja główną przyczyną smogu

Nie jest zaskakujące, że za zanieczyszczenie powietrza odpowiada głównie tzw. niska emisja (nazywana tak od wysokości emiterów – kominów, pojazdów itp.), czyli do 40 m wysokości emitera. Spalanie paliw stałych w piecach lub kotłach oraz drewna bądź śmieci w kominkach przyczynia się do znacznego pogorszenia jakości powietrza. Palenie takimi substancjami uwalnia do atmosfery szkodliwe – w wielu przypadkach również rakotwórcze substancje, takie jak: tlenki siarki, benzen, benzo(a)piren, węglowodory aromatyczne, dioksyny (jedne z najbardziej silnie trujących substancji, powstające zwłaszcza w przypadku spalania śmieci) i furany. Niebagatelny problem stanowi też – zwłaszcza w miastach – transport drogowy, odpowiedzialny za emisję m. in. tlenków azotu, ponad czterokrotnie bardziej szkodliwych od tlenków siarki, oraz pył zawieszony.  Dotychczasowe działania, takie jak budowa obwodnic czy ciągła rozbudowa komunikacji zbiorowej, nie są wystarczające, aby rozwiązać ten problem. Bolączką jest obecność w ruchu przestarzałych pojazdów, nie spełniających europejskich norm emisji spalin, oraz niewystarczająca infrastruktura. Wciąż zbyt niski jest stopień wykorzystania miejskiego transportu publicznego – w tym kolejowego. Obywatele powinni być również zachęcani do pieszego przemieszczania się oraz przesiadania się na rower.

Mapa zanieczyszczeń podstawą projektu uchwały

Aby rozwiązania prawne efektywnie funkcjonowały, powinny mieć podbudowę naukowo – techniczną. Nie zabrakło jej w przypadku mazowieckiej uchwały antysmogowej. Eksperci Biura Studiów i Pomiarów proekologicznych „Ekometria” Sp. z. o. o. stworzyli na podstawie badań terenowych i modelowań mapę rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń, ich źródeł i ognisk: punktowych, obszarowych oraz pasmowych. Pozwoli to zaprojektować właściwe i skuteczne działania dla poprawy jakości powietrza w województwie mazowieckim.

Bliżej mieszkańców, czyli angażowanie obywateli w proces decyzyjny

Urzędnicy podkreślają, że przy organizowaniu konsultacji społecznych nie chcą się ograniczać wyłącznie do działań wymaganych prawnie. Optymalnym celem jest zaangażowanie ludzi w proces decyzyjny, aby współtworzyli uchwałę oraz zgłaszali swoje wątpliwości. W tym celu w subregionach organizowane będą spotkania konsultacyjne. Będą one okazją do zainicjowania debaty publicznej na ten temat. Wprawdzie świadomość społeczna odnośnie problemu smogu rośnie, niekoniecznie przekłada się to jednak na poprawę jakości powietrza – wiele osób ze względów ekonomicznych pali „byle czym”, gdyż nie stać ich na wymianę pieców lub właściwy opał. Inni nie są w stanie zrezygnować z dojeżdżania do pracy samochodem. Konieczne jest więc zwiększenie świadomości zagrożenia, jakim jest zanieczyszczenie powietrza, ale również dostosowanie rozwiązań naprawczych do potrzeb i możliwości obywateli.

W lecie też jest smog

Wbrew powszechnej opinii smog nie jest problemem charakterystycznym wyłącznie dla okresu grzewczego, jesienno – zimowego. W lecie występuje tzw. smog typu Los Angeles, związany z zanieczyszczeniami z transportu oraz z rozpadem tych zanieczyszczeń pod wpływem intensywnego promieniowania słonecznego. Z tlenków azotu pod wpływem słońca powstaje ozon, którego nadmierne stężenia w troposferze zwiększają liczbę zachorowań na astmę i alergię.

Nowoczesne kotły i odnawialne źródła energii

Zdaniem ekspertów, aby stan jakości powietrza na Mazowszu się poprawił, konieczne jest zarówno ustanowienie i kontrolowanie standardów jakości kotłów grzewczych, jak również spalanych w nich paliw. Dobrą alternatywą są piecyki gazowe, przyłączenie do miejskiej sieci ciepłowniczej (tam, gdzie to możliwe), nowoczesne kotły na biomasę (np. na pellet) oraz kotły ciepła. Istnieją piece o typach paleniska, w których technicznie nie jest możliwe spalanie śmieci. Planuje się, że uchwała wejdzie w życie 1 listopada 2017 roku. Do tego czasu kotły będą musiały być dostosowane do jej wymogów przy pomocy odpowiednich instrumentów, np. dotacji  WFOŚiGW.

Redakcja GLOBEnergia