Rozwój społeczny i demograficzny prowadzi do zmiany w sposobie zagospodarowania przestrzeni publicznej.  Zagęszczenie zabudowy, rozbudowa nowych dróg oraz poszerzanie ulic powodują systematyczne uszczuplanie  zasobów zieleni, szczególnie na terenach zurbanizowanych.

Następstwem  tego  procesu  jest  ograniczenie  infiltracji  wód opadowych, pozbawienie miasta naturalnego filtra  oczyszczającego i nawilżającego powietrze, efekt „miejskiej wyspy ciepła” oraz zmniejszenie bioróżnorodności. Przeciwdziałanie tym procesom degradacji środowiska  miejskiego  polega  między  innymi  na  opracowaniu  skutecznych metod kompensacji strat ekologicznych oraz  inwestowaniu w nowatorskie formy zieleni miejskiej: zielone dachy i ściany.

Ich  popularyzacji  w  Polsce  służy  dwuletni  projekt  „Ogród nad głową czyli szwajcarskie zielone dachy i żyjące ściany modelem i inspiracją dla innowacyjnych działań polskich samorządów na rzecz oszczędności energii  i  ochrony  klimatu”  realizowany  od  maja  2012  r.  przez  Stowarzyszenie  Gmin  Polska  Sieć  „Energie  Cités”  we  współpracy z Polskim Stowarzyszeniem „Dachy Zielone”  (PSDZ) z Wrocławia oraz Uniwersytetem Nauk Stosowanych w Zurychu (ZHAW). Projekt współfinansowany jest  przez  Szwajcarię  w  ramach  Szwajcarskiego  Programu  Współpracy z nowymi krajami członkowskimi UE.

Jego  celem  jest  przekazanie  polskim  gminom  szwajcarskiego know-how i najlepszych praktyk w zakresie wykorzystania ogrodów na dachach i żyjących  ścian, szczególnie w kontekście zrównoważonego gospodarowania energią w gminie i ochrony klimatu.
Zielone dachy i żyjące ściany przyczyniają się bowiem  nie tylko do redukcji emisji CO 2  i zwiększenia energoefektywności  budynków,  ale  także  służą  poprawie  retencji  wody  opadowej  dla  oszczędności  energii  w  systemach  ściekowych  oraz  ograniczeniu  powodzi.  Odtworzenie  przestrzeni zielonej zajętej przez budynek pozwoli także  poprawić jakość życia w mieście i jego estetykę.
Korzyści dla środowiska przyrodniczego, a co  za tym idzie – poprawa warunków życia mieszkańców to najczęściej wymieniany powód stosowania nowych technologii dla zieleni – zielonych dachów i żyjących ścian.
Poprawa trwałości hydroizolacji dachu
Zielone ściany i dachy zielone umożliwiają wydłużenie  życia materiałom użytym do pokrycia elewacji oraz  stropów. Bezpośrednia zabezpieczają przed czynnikami  atmosferycznymi  i  uszkodzeniami  mechanicznymi.  Dachy  z  roślinnym  pokryciem  mają  wyższą  odporność ogniową niż te z pokryciem tradycyjnym.
Tłumienie hałasu
Zielone  dachy  oraz  ściany  mogą  absorbować  oraz  odbijać  określony  zakres  fal  dźwiękowych,  poprawiając  komfort  akustyczny  wewnątrz  pomieszczeń. Badania przeprowadzone w British Columbis Institute of Technology’s Centre wykazały,  że 12 cm warstwa substratu glebowego redukuje  dźwięk do 40 decybeli (warstwa 20 cm redukuje   w zakresie 46–50 dB). Zastosowana warstwa wegetacyjna absorbuje zakres fal o niskiej częstotliwości, wyższe natomiast blokuje roślinność.
Oczyszczanie powietrza
Rocznie  zielony  dach  pochłania  10–20%  pyłów  i szkodliwych gazów znajdujących się w powietrzu,  a  dobrze  pielęgnowany  pionowy  ogród   o powierzchni 10 m 2  pochłania rocznie taką samą  ilość CO 2  co 4-metrowe drzewo.
Retencja i oczyszczanie wód opadowych
Zielone  dachy  mogą  zatrzymać  od  15%  do  90%  wody opadowej z jednego opadu w danym miejscu.  Czasowe zatrzymanie spływów opadowych nie powoduje przeciążenia kanalizacji burzowej. Dach zielony pozwala oddawać do kanalizacji do 80% mniej  wody niż dach typowy, stanowi tym samym zabezpieczenie przeciwpowodziowe. Jednocześnie zielone dachy są filtrem zatrzymującym zanieczyszczenia  niesione wraz ze spływami opadowymi.
Bioróżnorodność
Oczywistą rolą zielonych dachów i żyjących ścian  jest  udział  w  zwiększaniu  bioróżnorodności  na  terenach  silnie  zurbanizowanych.  Zieleń  na  dachach i ścianach wzbogaca miejski system ekologiczny, tworząc warunki do bytowania zróżnicowanej fauny i flory.
Wpływ na lokalną temperaturę
W warunkach miejskich odkryte powierzchnie dachowe i elewacje mogą łatwo się nagrzewać, a następnie  oddawać ciepło z powrotem do atmosfery. Temperatura powierzchniowa dachów z tradycyjnym pokryciem może sięgać nawet 60°C w bezchmurny dzień.  Latem temperatura nad zielonymi dachami jest średnio mniejsza o 2°C w stosunku do dachów niezagospodarowanych roślinnością. W okresie letnim zielone  dachy nie nagrzewają się tak jak dachy z tradycyjnym  pokryciem, zimą zaś zmniejszają straty ciepła.
Zużycie energii
 Jedną z głównych korzyści płynących z zakładania  zielonych  dachów  i  żyjących  ścian  jest  redukcja  zużycia energii budynku, dzięki zacienianiu i izolacyjnym właściwościom warstwy roślinnej. Izolacja  termiczna,  jaką  daje  dach  zielony  zapobiegając  zarówno  wyziębieniu  budynków  w  zimie,  jak   i zbytniemu się ich nagrzewaniu latem, powoduje  zmniejszenie wydatków związanych z instalowaniem w budynkach urządzeń grzewczych i klimatyzatorów oraz zakupem zwiększonej ilości energii przeznaczanej na zimowe ogrzewanie i letnie  ochładzanie budynków.

Iwona Korohoda
Stowarzyszenie Gmin Polska Sieć „Energie Cités”