Spośród wszystkich odnawialnych źródeł energii geotermia rozwija się najwolniej.

 
Może z tego względu bardzo długo nie było w Polsce uregulowań prawnych odnoszących się do problematyki geotermii, w szczególności niskotemperaturowej (GNE). Obowiązująca do końca 2011 roku ustawa
 
Prawo geologiczne i górnicze z 1994 roku pomimo licznych nowelizacji była częściowo niefunkcjonalna i wymagała reformy. W 2008 roku przygotowano projekt nowej ustawy, który dopiero w czerwcu 2011 roku został przyjęty przez sejm. W rezultacie, 1 stycznia 2012 roku wchodzi w życie nowa ustawa Prawo geologiczne i górnicze (dalej: ustawa), której głównym celem jest dostosowanie przepisów do szeregu dyrektyw unijnych. Nowa ustawa nie wprowadza rewolucyjnych zmian do dotychczasowego modelu regulacji prawnych dotyczących odnawialnych źródeł energii, jednakże doprecyzowuje zakres przedmiotowy regulacji ustawowej, a także usprawnia i odbiurokratyzowuje prowadzone na podstawie ustawy postępowania administracyjne. Ustawa wprowadza definicję wody termalnej, określając ją jako wodę podziemną, która na wypływie z ujęcia ma temperaturę nie mniejszą niż 20°C. Wodą termalną nie jest woda pochodząca z odwadniania wyrobisk górniczych. Ustawa, uznając wodę termalną za kopalinę, odstępuje od podziału kopalin na pospolite i podstawowe, co miało wpływ prawie wyłącznie na właściwość organu administracji wydającego koncesje. Poprzednia ustawa odsyłała do rozporządzenia określającego m.in. szczególne walory wynikające z mineralizacji, właściwości fizycznych i chemicznych złóż wód podziemnych zaliczonych do solanek, wód leczniczych i termalnych, które traci moc z dniem wejścia nowej ustawy.
Ustawa ułatwia prowadzenie prac geologicznych i górniczych
 
Ustawa z 1994 roku przewidywała wygaśnięcie użytkowania górniczego w przypadku wygaśnięcia lub cofnięcia koncesji. Nowe przepisy zakładają, że użytkowanie górnicze jest wyłączną formą korzystania z „własności górniczej”, a tym samym rozwiązano problem dotyczący momentu określenia wygaśnięcia użytkowania górniczego. Takie wątpliwości często mieli klienci naszej kancelarii w przypadku np. uchylenia przez sąd administracyjny decyzji o cofnięciu koncesji. W sprawach użytkowania górniczego nieuregulowanych w ustawie stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące dzierżawy, a nie, jak dotychczas, dotyczące użytkowania. Takie rozwiązanie może mieć wpływ na zwiększenie kontroli Skarbu Państwa nad terenami objętymi użytkowaniem górniczym, gdyż dzierżawa jest prawem niezbywalnym.
Zmiany w zakresie koncesjonowania
 
Nowa ustawa nie zmienia ogólnego zakresu uzyskiwania koncesji, a jedynie nieznacznie go modyfikuje. Aby pobudzić przedsiębiorczość w zakresie poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin, m.in. wody termalnej, zrezygnowano z koncesjonowania w tym zakresie. Złoża nieobjęte własnością górniczą również nie podlegają koncesjonowaniu. Nowe uregulowanie wpłynie pozytywnie na zmniejszenie kosztów związanych z poszukiwaniem (rozpoznawaniem) złóż oraz pozwoli na wykonanie części prac geologicznych właścicielom nieruchomości chcącym rozpoznać złoża znajdujące się na ich terenie, np. w celu dokonania właściwej wyceny nieruchomości.
Zmiany dotyczące opłat – będzie taniej
 
Zasadniczą zmianą w zakresie pobierania opłat eksploatacyjnych jest rezygnacja z wydawania rozporządzenia w sprawie wysokości stawek tych opłat oraz określania stawek górnych i dolnych. Zgodnie z nowelizacją wysokość opłat wynika wprost z ustawy, co ułatwi ich ustalanie. Wydobycie wód termalnych jest całkowicie zwolnione z opłat eksploatacyjnych. W pozostałych przypadkach okres rozliczeniowy wynosi obecnie 6 miesięcy.
 
 
Zuzanna Łaganowska
Igor Bąkowski
Bąkowski Kancelaria Radcowska