100 proc. dotacji i nawet 90 proc. oszczędności energii. Nowy model walki z ubóstwem energetycznym

• Głęboka modernizacja zamiast kosmetyki – program obejmuje kompleksową termomodernizację budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich: docieplenia, modernizację wentylacji, wymianę źródeł ciepła oraz instalacje OZE. Oszczędności energii mają sięgać nawet 90%.
• 100% finansowania – wspólnoty nie ponoszą kosztów inwestycji. Budżet ok. 200 mln euro pochodzi z funduszy europejskich, Funduszu Modernizacyjnego, Społecznego Funduszu Klimatycznego i środków WFOŚiGW. To usuwa barierę braku zdolności kredytowej.
• Skala i efekt społeczny – w planach jest modernizacja ok. 1000 budynków i 6 tys. lokali. Program ma obniżyć rachunki, ograniczyć emisję i stworzyć zlecenia dla lokalnych firm. Jeśli pilotaż się sprawdzi, może stać się wzorem dla całego kraju.

Na Pomorzu Zachodnim ruszył program, który może zmienić sposób wspierania budynków wielorodzinnych w całej Polsce. WFOŚiGW w Szczecinie, wspólnie z Urzędem Marszałkowskim, rozpoczął realizację pilotażu kompleksowej modernizacji energetycznej na terenach wiejskich. Projekt zakłada pełne finansowanie inwestycji oraz bardzo wysokie ograniczenie zużycia energii. To nie jest punktowa wymiana pieca. To głęboka modernizacja całych budynków.

Pierwsze lokalizacje już wybrane

Pięć gmin podpisało umowy z wykonawcami. Dokumentacje techniczne są gotowe lub na końcowym etapie przygotowania. Prace ruszą w Pobłociu Małym, Wójcinie, Krukowie, Czarnocinie oraz w Rymaniu. Program obejmuje budynki wielorodzinne na obszarach wiejskich, czyli tam, gdzie często brakuje kapitału na duże inwestycje modernizacyjne. W planach znajduje się modernizacja około 1000 budynków i 6 tys. lokali w całym regionie.

Kompleksowe podejście zamiast półśrodków

Projekt obejmuje pełną termomodernizację. Wykonawcy docieplą ściany i dachy, poprawią izolacyjność przegród, zmodernizują wentylację oraz wymienią stare źródła ciepła na nowoczesne systemy niskoemisyjne. Budynki otrzymają również instalacje oparte na odnawialnych źródłach energii.

Takie podejście pozwala radykalnie zmniejszyć zapotrzebowanie na energię. Według założeń oszczędności mogą sięgać nawet 90 proc. w porównaniu do stanu sprzed modernizacji. To oznacza realną zmianę w rachunkach mieszkańców.

100 proc. finansowania bez kredytu

Najmocniejszym elementem programu pozostaje sposób finansowania. Wspólnoty mieszkaniowe nie dokładają własnych pieniędzy. Dotacja pokrywa 100 proc. kosztów kwalifikowanych.

Taki model usuwa największą barierę, czyli brak środków na start. Wiele budynków na terenach wiejskich nie posiada zdolności kredytowej ani rezerw finansowych. Bez pełnego wsparcia modernizacja po prostu by nie powstała.

Budżet programu szacowany jest na około 200 mln euro. Środki mają pochodzić z funduszy europejskich, Funduszu Modernizacyjnego, Społecznego Funduszu Klimatycznego oraz budżetu WFOŚiGW.

Mniej smogu i niższe rachunki

Modernizacja oznacza nie tylko oszczędność energii. Program zakłada likwidację indywidualnych źródeł opartych na węglu i zastąpienie ich nowoczesnymi systemami grzewczymi. Taka zmiana ograniczy emisję CO₂ oraz pyłów zawieszonych, które w mniejszych miejscowościach w dużym stopniu odpowiadają za złą jakość powietrza.

Niższe zużycie energii przełoży się bezpośrednio na niższe koszty ogrzewania i prądu. Dla wielu rodzin może to oznaczać wyjście z ubóstwa energetycznego.

Nowe zlecenia dla lokalnych firm

Program uruchamia także impuls gospodarczy. Audyty energetyczne, projekty techniczne oraz prace budowlane stworzą zlecenia dla firm z regionu. WFOŚiGW prowadzi już postępowania na przygotowanie audytów dla kolejnych kilkuset budynków. To oznacza pracę dla projektantów, instalatorów, firm budowlanych i specjalistów od OZE.

Czy to będzie model dla całej Polski?

Zachodniopomorski projekt ma charakter pilotażowy, ale jego twórcy myślą szerzej. Jeżeli program potwierdzi zakładane efekty, może stać się wzorem dla ogólnopolskiego systemu wsparcia budynków wielorodzinnych na terenach wiejskich.

Wysokie oszczędności energii, pełne finansowanie i realna poprawa jakości życia mieszkańców – to argumenty, które mogą przesądzić o rozszerzeniu modelu na skalę krajową. To może być początek zupełnie nowego narzędzia walki z ubóstwem energetycznym w Polsce.