50% globalnej energii z OZE stanowi biomasa – jak można zmienić ten bilans? Raport IRENA

Bioenergia stanowi obecnie 50% pozyskiwanej energii odnawialnej, co w 2019 roku odpowiadało 9% globalnej produkcji energii. Jej atutem jest możliwość zastąpienia paliw kopalnych w bardzo kompletny sposób, co przejawia się w możliwości zastosowania biomasy w każdym podsektorze energetycznym, a także w magazynowaniu jej. Ma jednak sporo wad i mankamentów. Międzynarodowa Agencja Energii Odnawialnej (IRENA) zaprezentowała scenariusz rozwoju energetyki, który zakłada ograniczenie ocieplania klimatu do 1,5°C do 2050 roku. Jakie miejsce zajmuje w nim bioenergia?

Zdjęcie autora: Redakcja GLOBEnergia

Redakcja GLOBEnergia

Mankamenty w wykorzystaniu biomasy

Aż połowa zużywanej biomasy jest wykorzystywana w krajach rozwijających się, gdzie stosowana jest w sposób tradycyjny, czyli na potrzeby ogrzewania i przygotowywania posiłków. Spalanie następuje często w prostych piecach lub prymitywnych kotłach. Ich wspólnym mianownikiem jest nieefektywne pozyskiwanie energii poprzez niecałkowite spalanie biomasy. Co więcej, spalane paliwo (najczęściej drewno) niekoniecznie jest wysuszone, co obniża jego wartość opałową. Zdarza się również zastosowanie współspalania biomasy np. z węglem lub z innymi substancjami. Łącznie generuje to poważny problem emisji gazów cieplarnianych i pyłów, które zanieczyszczają gospodarstwa domowe, okolicę, jak i mają globalny wpływ na zmiany klimatyczne. Często na potrzeby pozyskania surowca prowadzi się nierozważną i rabunkową wycinkę lasów, a to potęguje efekt cieplarniany i stanowi zagrożenie dla zachowania bioróżnorodności.

Bariery rozwojowe

IRENA wskazuje na całe spektrum przeszkód, które ma przed sobą biomasa na drodze do zmaksymalizowania efektywności energetycznej, a także przyczynienia się do zerowej emisji. Jednym z głównych problemów w rozwijaniu się energetyki biopaliwowej jest niemożność szybkiej transformacji energetycznej np. w krajach rozwijających się, gdzie stosowana jest na potrzeby ogrzewania i przygotowywania posiłków. Składają się na nią inne bariery rozwojowe m.in.: niedostateczna edukacja w zakresie świadomości ekologicznej i energetycznej, brak wystarczających środków finansowych na zmianę źródła ciepła czy też nieodpowiednie działania decydentów odpowiedzialnych za sektor energetyczny w danym regionie. Ponadto część obszarów ma ograniczony lub nie ma dostępu do technologii, która stoi na poziomie umożliwiającym zadowalającą redukcję zanieczyszczeń.

Efektywne ogrzewanie biomasą?

Bioenergia w ciepłownictwie ma ogromny potencjał, jednak jego wykorzystanie zależy od zastosowania odpowiednich rozwiązań technicznych. Spalanie drewna, czyli najpopularniejsze, ale też nieefektywny energetycznie sposób pozyskiwania ciepła to proces nieskomplikowany. Jest to też jeden z najtańszych sposobów ogrzewania, co przy dostępności paliwa i jego cenie nie motywuje do zmiany na inny system ogrzewania. Zmiany można zainicjować wprowadzając mechanizmy pomocowe w postaci dofinansowań i ulg. Pomoc ta może pozwolić na zakup wysokosprawnych kotłów na biomasę czy kotłów zgazowujących drewno. Niemniej nie będzie to możliwe bez zakrojonych na olbrzymią skalę kampanii społecznych, które wskażą na korzyści i szanse wypływające z modernizacji lub zmiany ogrzewania.

Centralizacja

Oprócz konsumenta jednostkowego kluczowe jest stworzenie dostaw ciepła do odbiorcy grupowego, czyli rozrost sieci energetycznej zasilanej biociepłowniami. Podmioty administrujące dostarczanie energii cieplnej mają znacznie większe możliwości finansowe i kadrowe, aby stosować technologie, które pozwalają na bardziej wydajną produkcję. Ponadto według Międzynarodowej Agencji Energetycznej, wielkoskalowe kotłownie biomasowe wymagają niższych jednostkowych kosztów inwestycyjnych i mogą być eksploatowane dłużej niż ich mniejsze odpowiedniki.

Źródła: IRENA, IEA

Zobacz również