Bat na greenwashing: UOKiK rozpoczyna postępowania, eksperci apelują o zmiany

Działania UOKiK i zapowiedź postępowań

11 października w Warszawie odbyła się Pierwsza Narada Ekspertów o Greenwashingu zorganizowana przez ESG Impact Network. Podczas wydarzenia Łukasz Wroński, przedstawiciel UOKiK, ogłosił, że w najbliższym czasie urząd rozpocznie właściwe postępowania przeciwko firmom, które dotychczas znajdowały się w fazie przygotowawczej. Celem jest doprowadzenie do wyeliminowania fałszywych deklaracji dotyczących ekologiczności produktów. Wroński podkreślił, że bez odpowiednich działań prawnych nie uda się posunąć naprzód w walce z tym zjawiskiem.

Od ponad roku UOKiK prowadzi dziesięć postępowań wyjaśniających wobec firm takich jak H&M, KappAhl Polska, LPP, Zara Polska, Bielenda Kosmetyki Naturalne, Dr Irena Eris, L'Oréal Polska, Allegro, DHL oraz InPost. Postępowania te koncentrują się na sprawdzeniu, czy posługiwanie się sformułowaniami ekologicznymi nie narusza zbiorowych interesów konsumentów.

Od 2026 roku na terenie Unii Europejskiej mają pojawić się nowe przepisy, które zabronią stosowania takich ogólnych deklaracji jak „ekologiczny”, „przyjazny dla środowiska”, „bio” czy „eco” bez udokumentowanych dowodów potwierdzających te deklaracje.

Dziesięć postulatów ekspertów

Podczas Pierwszej Narady Ekspertów o Greenwashingu, zorganizowanej przez ESG Impact Network, zaprezentowano dziesięć postulatów, które mają przyczynić się do walki z greenwashingiem. Postulaty te obejmują m.in.:

1. Szeroką edukację ekologiczną – od poziomu szkolnego po partnerów z łańcuchów wartości i dostaw.
2. Edukację konsumentów dotyczącą wartości certyfikatów i wyjaśnień oznaczeń ekologicznych.
3. Zmianę języka komunikacji – eliminację wprowadzających w błąd deklaracji i odpowiedzialność za rzeczywisty charakter produktu.
4. Najpierw czyny, potem słowa – komunikowanie tylko na podstawie rzeczywistych badań, certyfikatów i dowodów.
5. Konsultacje UOKiK z biznesem oraz wyciąganie wniosków z postępowań dotyczących greenwashingu.
6. Wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP), które potrzebują jasnych reguł gry i wsparcia w działaniach proekologicznych.
7. Nieuchronność sankcji za greenwashing – wprowadzenie jasnych ram legislacyjnych i odpowiedzialności.
8. Doprecyzowanie przepisów dotyczących ochrony konkurencji i konsumentów, zwalczania nieuczciwej konkurencji.
9. Opracowanie i rozpowszechnienie dobrych praktyk w różnych sektorach.
10. Włączenie tematu zrównoważonego rozwoju i greenwashingu do agendy polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej.

Eksperci podkreślali, że kluczowe jest oparcie komunikacji proklimatycznej na dowodach, certyfikatach i uczciwości rynkowej. - Bardzo nam zależy, żeby uczciwość biznesu była priorytetem polskich firm, szczególnie wtedy, kiedy chcą się rozwijać i wychodzić na świat - mówił Marcin Graczyk z Polskiej Agencji Inwestycji i Handlu, która partnerowała wydarzeniu.

Koniec z „ekościemą”

Aleksandra Majda z ESG Impact Network zaznaczyła, że jednym z głównych celów spotkania było położenie kresu tzw. ekościemie. - Firmy, które naprawdę chcą działać na rzecz planety, powinny mieć możliwość robienia tego w sposób transparentny, a konsumenci powinni być chronieni przed zielonymi kłamstwami – podkreślała Majda.

W najbliższych latach dyrektywy Unii Europejskiej mają wprowadzić nowe regulacje dotyczące oświadczeń środowiskowych. Prace nad dyrektywą dotyczącą tzw. „zielonych twierdzeń” (Green claims) są już prowadzone w Parlamencie Europejskim. Celem tych regulacji będzie ujednolicenie i zapewnienie rzetelności oświadczeń środowiskowych, aby konsumenci nie były wprowadzani w błąd.

Wnioski na przyszłość

Eksperci jednoznacznie powiązali temat greenwashingu z dezinformacją i podkreślili, że skutki fałszywych informacji odbijają się na zdrowiu i bezpieczeństwie konsumentów. Jednym z głównych problemów pozostaje fakt, że zjawisko greenwashingu nie tylko podważa zaufanie do rynku, ale też zagraża skutecznej walce ze zmianami klimatycznymi. Organizatorzy i uczestnicy spotkania zgodnie podkreślili, że bez rzetelnej komunikacji ekologicznej, opartej na dowodach i certyfikatach, trudno będzie mówić o skutecznej transformacji ekologicznej.

Walka z greenwashingiem to nie tylko wyzwanie dla regulatorów, ale również dla samych przedsiębiorstw, które muszą zdać sobie sprawę z odpowiedzialności za swoje komunikaty i podejmowane działania. Dla dobra konsumentów i planety konieczne jest, aby firmy traktowały z równą powagą swoje deklaracje, jak i rzeczywiste działania na rzecz ochrony środowiska.

Źródło: ESG Impact Network