Brytyjskie dopłaty do docieplenia: 98% realizacji do poprawy, pleśń i zagrożenie dla zdrowia

• Rządowy audyt ujawnił, że niemal wszystkie instalacje ociepleniowe wykonane w ramach programu ECO wymagają naprawy.
• 92% zewnętrznych i 27% wewnętrznych izolacji wykonano z poważnymi błędami technicznymi.
• 6% przypadków ocieplenia zewnętrznego i 3% wewnętrznego stanowiło bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia mieszkańców.

Miały być niższe rachunki, skończyło się na odpadającej elewacji

Energy Company Obligation (ECO) to brytyjski program dotacyjny uruchomiony w 2013 roku przez rząd konserwatystów. Jego celem było finansowanie modernizacji energetycznej domów osób o niższych dochodach, przede wszystkim poprzez docieplanie budynków. W teorii wszystko wyglądało świetnie: poprawa komfortu cieplnego, niższe rachunki i mniejsze emisje CO₂. W praktyce, audyt przeprowadzony w 2025 roku przez regulatora Ofgem ujawnił skalę zaniedbań, której nikt się nie spodziewał.

Audyt ujawnia: niemal wszystkie instalacje wadliwe

Z raportu Departamentu ds. Bezpieczeństwa Energetycznego i Zerowej Emisji Netto (DESNZ) wynika, że:

• 92% ociepleń ścian zewnętrznych (EWI) wykonano z poważnymi błędami technicznymi,
  
• 6% stanowiło bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub bezpieczeństwa mieszkańców,
  
• 27% wewnętrznych ociepleń ścian (IWI) również nie spełniało podstawowych standardów.
  

Łącznie daje to zatrważający wynik 98% wadliwych instalacji. W wielu przypadkach wadliwe ocieplenia doprowadziły do powstawania wilgoci, pleśni i zniszczeń konstrukcji budynków. Zamiast ograniczać straty energii, program przyczynił się do degradacji domów tysięcy rodzin.

„Ludzie zostali poważnie zawiedzeni” – przyznaje rząd

Martin McCluskey, minister ds. konsumentów energii w rządzie Partii Pracy, w swoim oświadczeniu nie ukrywał rozczarowania:

„Ludzie zaufali systemowi, który miał dostarczyć bezpieczne i trwałe modernizacje ich domów. Zostali poważnie zawiedzeni” – komentuje McCluskey.

Minister dodał, że problemy wynikły z „nieakceptowalnie niskiej jakości pracy wykonawców oraz wadliwego systemu nadzoru i ochrony konsumentów”, który odziedziczono po poprzednim rządzie. Już 38 firm instalacyjnych zostało zawieszonych, a rząd wprowadza nowe przepisy mające uniemożliwić wykonawcom unikanie odpowiedzialności.

Systemowe błędy i brak kontroli

Audyt programu wykazał, że system nadzoru nad wykonawcami był rozproszony, nieskuteczny i zbyt łagodny. Wiele firm działało bez realnej kontroli jakości, a proces certyfikacji był w dużej mierze formalnością. Minister McCluskey zapowiedział reformę całego systemu dotacyjnego, w tym centralizację nadzoru i wprowadzenie twardych sankcji dla nierzetelnych wykonawców.

Nowy rząd chce odbudować zaufanie obywateli, oferując bezpłatne kontrole i naprawy wadliwych instalacji. Audyty obejmą wszystkie gospodarstwa domowe, które korzystały z programu ECO4 i Great British Insulation Scheme (GBIS).

Dobre intencje, złe wykonanie

Oba programy – ECO4 (uruchomiony w 2022 roku) i GBIS (2023) – miały być symbolem nowoczesnej, zielonej transformacji Wielkiej Brytanii. W założeniu miały pomóc ok. 65 tysiącom gospodarstw domowych. Jednak audyt pokazał, że złożony i sprywatyzowany system nadzoru doprowadził do chaosu, który dziś wymaga pełnej przebudowy.

Rząd zapowiedział stworzenie jednego, centralnego organu odpowiedzialnego za kontrolę jakości prac termomodernizacyjnych. Nowy system ma być prostszy, bardziej przejrzysty i oparty na zasadzie, jak to określono w oświadczeniu: „dobrze za pierwszym razem”.

Niestety brytyjski przypadek pokazuje, że programy dotacyjne choć działają w słusznej wierze, są ciężkie do dopilnowania pod względem wykonawstwa i faktycznego wykorzystania pieniędzy. Historia wielu osobom może przypominać ciągnące się problemy polskiego odpowiednika dopłat do termomodernizacji - programu Czyste Powietrze. U nas również mamy do czynienia z aferą na tle złego wykonawstwa, a do tego dochodzą zatory w wypłatach. Tak samo u nas trwają próby naprawy programu. Dotacje to nie tylko fundusze, ale przede wszystkim kontroli jakości, transparentności i edukacja wykonawców.

Źródła: UK government, UK parliament statements