Skąd pomysł na geotermię w Sieradzu – charakterystyka geotermalna regionu

Sieradz położony jest pod względem geograficznym w środkowej Polsce, na terenie województwa łódzkiego. Pod względem geologicznym jest to obszar niecki mogileńsko – łódzkiej, najbardziej perspektywiczny rejon dla efektywnego zagospodarowania wód termalnych, obok Podhala. Liczne wiercenia pozwoliły na rozpoznanie parametrów eksploatacyjnych poziomów zbiornikowych wód termalnych i wydzielenie poziomów o najkorzystniejszych cechach – dolnokredowego oraz dolnojurajskiego. Poziom dolnokredowy jest obecnie eksploatowany w Uniejowie i Poddębicach, miejscowościach położonych na północ od Sieradza w odległości ok. 50 km. Kolejne inwestycje, mające na celu wykorzystanie wód termalnych do celów ciepłowniczych realizowane są w Kole, Sochaczewie, Aleksandrowie Łódzkim, Konstantynowie Łódzkim oraz Łodzi. Sieradz położony jest na południowy zachód od osi niecki a więc w miejscu płytszego zalegania głównych zbiorników wód geotermalnych tego regionu.

Najważniejsze parametry geotermalne poziomów dolnokredowego i dolnojurajskiego są zmienne, ogólnie bardziej korzystne w linii osi niecki mogileńsko łódzkiej oraz jej wschodniej części.

Poziom zbiornikowy kredy dolnej zalega na głębokości od kilkudziesięciu m p.p.m do ponad 2,5 km, zaś jury dolnej – na głębokości od 0,7 km do 3,75 km. Miąższość warstwy wodonośnej jest również bardzo zróżnicowana w obrębie obu poziomów – w przypadku utworów kredowych jest to od kilku do ponad 600 m, zaś dla jury dolnej – od poniżej 100 m w brzeżnych partach niecki do 900 m w jej centralnej części. Wraz ze wzrostem głębokości zalegania utworów zbiornikowych wzrasta mineralizacja krążących w nich wód od 0 – 100 g/l dla wód z poziomu dolnokredowego do 250 g/l dla poziomu dolnojurajskiego. Bezpośrednio z głębokością zalegania stropu warstwy wodonośnej związana jest także temperatura wód – od poniżej 40 st.C do ponad 100 st.C w części osiowej niecki mogileńsko – łódzkiej dla poziomu dolnojurajskiego. Dużą zmiennością cechują się także możliwe wydajności, od wartości nie przekraczających 50 m3/h do 500 m3/h (1).

Od idei do odwiertu

Pierwszym krokiem do zrealizowania zrodzonej w 2016 roku idei wykorzystania wód termalnych do celów grzewczych było uzyskanie w 2018 roku dofinansowania do wykonania odwiertu badawczego. Środki pieniężne pochodziły z programu „Poznanie budowy geologicznej kraju oraz gospodarka zasobami złóż kopalin i wód podziemnych, nowe zadanie – rozpoznanie i udokumentowania zasobów wód termalnych na terenie miasta Sieradza”. Sieradz znalazł się w grupie pierwszych czterech miasta obok Sochaczewa, Lądka Zdroju oraz Szaflar, które otrzymały fundusze na realizację przedsięwzięcia. Miasto otrzymało 10,6 mln zł z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, całkowita kwota inwestycji wyniosła ok. 13 mln zł.

Prace wiertnicze w Sieradzu, fot. portalsamorzadowy.pl

Prace terenowe rozpoczęły się w czerwcu 2018 roku, prowadzone były one przez firmę G-Drilling z Warszawy. Odwiert został zlokalizowany przy ul. Zachodnie, w bezpośrednim sąsiedztwie Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej. Zgodnie z przewidywaniami nie napotkano na żadne większe problemy natury geologicznej podczas prowadzenia prac wiertniczych. Prace terenowe zakończyły się z początkiem września 2018, gdy odwiert osiągnął 1,5 km głębokości. Wraz z odwiertem wykonano dokumentację hydrogeologiczną, która posłużyła jako podstawa do rozpoczęcia starań o uzyskanie koncesji na wydobycie wód termalnych.

Wyniki badań parametrów wód geotermalnych, przeprowadzonych w odwiercie, różniły się nieco od przewidywanych. Szacowano, że woda termalna będzie miała temperaturę 60 – 65 st.C, okazała się ona być nieco niższa, na poziomie 55 st.C. Większa okazała się natomiast wydajność odwiertu – i to ponad dwukrotnie. Przewidywana wydajność eksploatacji oceniana była na 123 m3/h, w rzeczywistości wyniosła 250 m3/h. Nieco niższa okazała się mineralizacja wód poziomu zbiornikowego, co działa również na korzyść realizacji przedsięwzięcia.

W jaki sposób wykorzystana zostanie geotermia?

Władze Sieradza planują budowę pierwszej w Polsce ciepłowni geotermalno – biomasowej. Inwestycja obejmować ma budowę nowego budynku, gdzie znajdowałyby się wyłącznie urządzenia oraz technologie związane z geotermią. W związku z faktem, iż planowana instalacja ma pracować w oparciu o dublet geotermalny, konieczne jest także wykonanie drugiego odwiertu. Całkowity koszt uruchomienia ciepłowni wynosi niemal 77 mln zł, zaś wnioskowana kwota dofinansowania wynosi prawie 33 mln zł (ok. 52 % kosztów kwalifikowanych).

Wniosek o dofinansowanie innowacyjnego w skali kraju projektu nadal czeka na decyzję NFOŚiGW, jednak wnioskodawcy są dobrej myśli. W połowie października 2019 roku ogłoszona została bowiem decyzja NFOŚiGW o przyznaniu dofinansowania na budowę modułu kogeneracyjnego, pracującego w oparciu o gaz ziemny. Moc elektryczna planowanej inwestycji określona została na 0.9 MWe zaś cieplnej – na 1.1 MWt. Realizacja obu projektów pozwoliłaby na obniżenie zużycia węgla o ok. 85%. Ponadto wszystkie trzy moduły – gaz, biomasa i geotermia – będą mogły być wykorzystywane niezależnie od siebie. W połączeniu z programem Czyste Powietrze umożliwiającym osobom fizycznym pozyskania dofinansowana na poprawę charakterystyki energetycznej budynków m.in. poprzez wymianę starych pieców i kotłów na paliwo stałe oraz termomodernizację budynków udałoby się znacząco zmniejszyć emisję szkodliwych związków do atmosfery na obszarze gminy Sieradz.

Źródło: (1) Możliwości rozwoju sektora geotermii w centralnej Polsce w świetle pogłębionej analizy strukturalnoparametrycznej rejonu niecki mogileńsko-łódzkiej – Sowiżdżał A., Hajto M., Papiernik B., Mitan K., Hałaj E. [W] Technika Poszukiwań Geologicznych Geotermia, Zrównoważony Rozwój nr 2/2017

Anna Chmurzyńska

Termalni.pl