Ciepłownictwo może zarobić WIĘCEJ sprzedając MNIEJ ciepła! Jak zmienić model biznesowy?

Aktualny model biznesowy, w którym zarabiają ciepłownie, opiera się na prostej zależności. Zasada ta jest następująca: im więcej ciepła sprzeda przedsiębiorstwo odbiorcom końcowym, tym więcej zarabia. Po drugiej stronie są jednak odbiorcy ciepła sieciowego, którzy robią wszystko by to zużycie ograniczyć, a co za tym idzie ograniczyć rachunki za ogrzewanie. Ciężko wyobrazić sobie nowoczesne zdekarbonizowane ciepłownictwo, w którym funkcjonuje właśnie taki model biznesowy. Sposób na ratowanie kieszeni odbiorców oraz ciepłownictwa zasugerowało Forum Energii. Jak rozwiązać konflikt interesów?

Zdjęcie autora: Jakub Król

Jakub Król

Redaktor GLOBENERGIA

Ciepłownictwo do zmiany

Zacznijmy od wyjaśnienia na czym polega problem. Obecnie sposób zarabiania przedsiębiorstw ciepłowniczych opiera się na maksymalizacji sprzedaży ciepła. Zatem, im więcej ciepła sprzedadzą przedsiębiorstwa energetyki cieplnej (PEC) tym wyższe osiągnął dochody. Po drugiej stronie sieci ciepłowniczej są odbiorcy indywidualnych, których wysokie zużycie ciepła przekłada się na wyższe rachunki. Ktoś mógłby zapytać, czemu system, który zachęca klientów do oszczędzania ciepła i inwestowania w efektywność energetyczną miałby być niekorzystny? Okazuje się jednak, że na obecnym modelu biznesowym, na którym opiera się sprzedaż ciepła sieciowego w Polsce tracą nie tylko PECe, środowisko i klimat jak i odbiorcy końcowi. Dlaczego tak jest?

Opłaty za ogrzewanie obecnie

Przedsiębiorstwa ciepłownicze w każdym sezonie grzewczym opracowują taryfę dla ciepła. W taryfie znajduje się zbiór opłat za usługi wytwarzania i przesyłania ciepła do odbiorców. Finalna cena ciepła dla odbiorcy końcowego składa się z komponentu stałego [zł/MW] i zmiennego [zł/GJ].

Opłaty za gotowość

Pierwszy z nich to opłata za gotowość do dostarczania ciepła, która zależy od zamówionej mocy cieplnej obiektu. Za tą opłatą kryją się m.in. koszty związane ze zużyciem urządzeń (amortyzacja), wynagrodzenia dla pracowników, podatki, oraz koszty licencji programów.

Opłaty za ciepło

Drugi komponent to opłata zmienna zależna od ilości ciepła, którą zużyje odbiorca. Jej wysokość odzwierciedla koszty zużytego paliwa w produkcji ciepła, koszty opłat za emisję CO2 oraz koszty energii elektrycznej zużytej na potrzeby przedsiębiorstwa ciepłowniczego (PEC).

Problemem systemu, w którym funkcjonują przedsiębiorstwa ciepłownicze jest to, że stoi ono w kontrze do celów efektywności energetycznej i celów środowiskowych. Skoro funkcjonowanie przedsiębiorstwa opiera się na sprzedaży jak największej ilości ciepła i mocy zamówionej, to wzrost sprzedaży ciepła oznacza wzrost ilości paliw zużytych do jego produkcji, a więc wzrost emisji gazów cieplarnianych. Konsekwencją tego systemu jest to, że PECe nie mają motywacji do ograniczania zużycia energii. 

“Aktualny model funkcjonowania przedsiębiorstw ciepłowniczych, oparty na maksymalizacji ilości sprzedawanego ciepła, stoi w kontrze z interesem odbiorców, którzy chcą płacić jak najmniej.” - czytamy w analizie Forum Energii.

Obecne realia rynkowe, w których funkcjonują PECe, a więc wyższe ceny paliw i uprawnień do emisji CO2 zmuszają je do podniesienia taryf za ciepło. Niższe zużycie energii u klientów końcowych (np. wynikające z termomodernizacji lub oszczędzania ciepła) zmniejsza wolumen sprzedanego przez PECe ciepła i dodatkowo obniża ich zyski. W konsekwencji, sektor ciepłownictwa znajduje się obecnie w bardzo złej sytuacji finansowej.

“Spadek zapotrzebowania na energię cieplną zwiększy presję na systemy ciepłownicze, które będą sprzedawać mniej i tak drogiego ciepła, co tylko przyśpieszy ich agonię. (...) Przyjęty model taryfowania w ciepłownictwie (...) nie był w stanie odzwierciedlić realiów rynkowych w cenie usług.” - czytamy w dalszej części analizy Forum Energii.

Co w takim razie powinien zrobić sektor? Jak powinny wyglądać fundamenty jego funkcjonowania?

Jakość, a nie ilość

Forum Energii w swojej analizie proponuje model biznesowy dla ciepłownictwa, w którym sprzedawanym “towarem” będzie komfort cieplny. Model biznesowy, który proponuje Forum Energii to kompleksowa umowa poprawy efektywności energetycznej. Filarem tej umowy jest dbanie o komfort cieplny odbiorcy, czyli utrzymywanie konkretnego przedziału temperatur lub innych parametrów (wilgotności, stężenia CO2).

“Jest to usługa “pod klucz”, w której PEC nie tylko zapewnia sprawne zarządzanie energią, ale także zarządza procesem głębokiej termomodernizacji. Jego celem jest doprowadzenie budynku do ustalonego standardu energetycznego (np. WT21), który równolegle zapewnia gotowość obiektu do odbioru ciepła niskotemperaturowego.” - czytamy na stronie Forum Energii.

Za co będzie płacił odbiorca?

Forum Energii proponuje wprowadzenie trzech opłat:

  • Opłata za komfort cieplny – pobierana w formie stałego abonamentu przez PEC za zapewnienie ustalonego komfortu cieplnego. Opłata pokrywa koszty zużytego paliwa, amortyzacji urządzeń wytwórczych i sieci niskotemperaturowych, zarządzania energią i kosztów ogólnych przedsiębiorstwa.
  • Opłata modernizacyjna – pobierana za doprowadzenie budynku do określonego standardu energetycznego. Jest sumą kosztów finansowych kredytu zaciągniętego przez PEC i prowizji za rozliczanie inwestycji. Kalkulowana jest dla każdego budynku osobno, a jej horyzont czasowy to 20 lat. Początkowo prawo do pobierania opłaty modernizacyjnej ma PEC. Wraz z rosnącym zadłużeniem należności zostają sprzedane do Funduszu Wykupu Wierzytelności (FWW) w zamian za spłatę kredytu przez FWW. Wówczas PEC pełni usługi rozliczeniowe i windykacyjne w imieniu FWW.
  • Opłata za usługę DSR – Agregator DSR płaci PEC za usługę gotowości do redukcji mocy przez pompy ciepła.

Wprowadzenie tego systemu zmieni filozofię działania przedsiębiorstw ciepłowniczych.

“W tym modelu PEC pobiera stałą opłatę abonamentową w zamian za dostarczenie określonych parametrów komfortu cieplnego odbiorcy i koordynuje proces poprawy efektywności energetycznej.” - czytamy w analizie Forum Energii.

Jak czytamy na stronie Forum Energii, dzięki tym zmianom, w interesie przedsiębiorstwa ciepłowniczego będzie jak najmniejsze zużycie energii.

Korzyść dla wszystkich stron

Nowy system zapewni odbiorcy końcowemu komfort cieplny. Dzięki zastosowaniu nowego systemu zyska także środowisko i klimat. Mniejsze zużycie energii to mniejsza emisja CO2 i mniejszy negatywny wpływ na środowisko. Nowy system to także ogromne korzyści dla przedsiębiorstw ciepłowniczych.

“PEC może synchronizować działania konieczne do transformacji – koordynuje modernizację zarówno w obszarze swojej własności, jak i po stronie odbiorców końcowych.” - czytamy w opracowaniu Forum Energii.

Według Forum Energii, w Polsce potrzebna jest nowa wizja ciepłownictwa. Forum Energii rekomenduje wprowadzenie pilotażu nowego modelu biznesowego dla wybranych (chętnych i zmotywowanych) przedsiębiorstw. Think tank proponuje również wprowadzenie szeregu zmian legislacyjnych, a także wdrożenie mechanizmu finansowania transformacji ciepłownictwa. 

Szczegółowy opis proponowanego przez Forum Energii nowego modelu biznesowego można znaleźć w analizie pt. ”Przedsiębiorstwo ciepłownicze przyszłości”.

Źródło: Forum Energii.

Zobacz również