Międzynarodowa Agencja Energii (IEA) opublikowała raport World Energy Outlook 2020, przedstawiający kompleksowy obraz tego, jak globalny system energetyczny mógłby się rozwijać w nadchodzących dziesięcioleciach. Wyjątkowe okoliczności tego roku, wynikające z pandemii koronawirusa, wymagały od Agencji wyjątkowego podejścia. Choć w raporcie zostały zachowane zwykłe długoterminowe horyzonty modelowania, dodatkowo Agencja skupiła się na następnych 10 latach ze szczególnym uwzględnieniem wpływu pandemii Covid-19 na sektor energetyczny oraz działania krótkoterminowe, które mogłyby przyspieszyć przejście na czystą energię.

Burzliwy rok

Ostatni rok był dla globalnego systemu energetycznego zdecydowanie burzliwy. Kryzys Covidowy spowodował więcej zakłóceń, niż jakiekolwiek inne wydarzenie w najnowszej historii, a jego skutki będą się ciągnęły przez wiele lat. Może się jednak okazać, że wyjątkowa sytuacja pozwoli na przyspieszenie transformacji systemu w kierunku czystej energii i szybszego osiągnięcia międzynarodowych celów w zakresie energii i klimatu. Według IEA, Covid-19 stał się katalizatorem strukturalnego spadku światowego popytu na węgiel oraz przyczynił się do obniżenia emisji szkodliwych substancji.

Spadek emisji

Według oceny IEA, ogólne zapotrzebowanie na energię w 2020 r. spadnie o 5%, a emisje CO2 związane z energią o 7%. Skutki różnią się w zależności od paliwa. IEA szacuje, że zapotrzebowanie na ropę naftową spadnie o 8%, a zużycia węgla o 7%. Takie wyniki silnie kontrastują z niewielkim wzrostem udziału odnawialnych źródeł energii. Zmniejszenie zapotrzebowania na gaz ziemny wynosi około 3%, podczas gdy globalne zapotrzebowanie na energię elektryczną wydaje się spadać o stosunkowo skromne 2% w skali roku.

Obniżenie emisji CO2 o 2,4 Gt sprowadza roczne emisje do poziomu sprzed dziesięciu lat. Niestety, wstępne analizy Agencji wskazują, że nie odnotowano podobnego spadku emisji metanu, pomimo niższej produkcji ropy i gazu.

Spadek popytu na węgiel

Zużycie węgla jest silnie uzależnione od popytu na energię elektryczną, a niższa aktywność gospodarcza spowodowała zahamowanie jego wykorzystania w przemyśle.

Według WEO 2020, polityka wycofywania węgla, wzrost udziału odnawialnych źródeł energii, a także konkurencja ze strony gazu ziemnego doprowadzą do wycofania co najmniej 275 GW mocy węglowych na całym świecie do 2025 r. (13% całości 2019 r.), w tym 100 GW w Stanach Zjednoczonych i 75 GW w Unii Europejskiej. Prognozowany wzrost popytu na węgiel w rozwijających się gospodarkach w Azji jest znacznie niższy niż w poprzednich WEO i niewystarczający, aby zrównoważyć spadki w innych krajach. Według prognoz IEA, udział węgla w globalnym miksie energetycznym spadnie minimum z 37% w 2019 roku do 28% w 2030 roku, a jego udział w miksie energetycznym w 2040 r. spadnie poniżej 20% po raz pierwszy od rewolucji przemysłowej.

Spadek popytu na węgiel, w zależności od scenariusza, źródło: IEA

Jaka będzie przyszłość globalnego systemu energetycznego?

Według IEA nie można wskazać jednoznacznej odpowiedzi jak będzie wyglądała przyszłość systemu energetycznego w skali globalnej. Niepewność dotycząca czasu trwania pandemii, jej skutków gospodarczych i społecznych oraz reakcji politycznych otwierają szeroki zakres możliwych wariantów. Biorąc pod uwagę różne założenia dotyczące tych kluczowych niewiadomych oraz najnowsze dane z rynku energii i dynamiczną reprezentację technologii energetycznych, Agencja proponuje kilka scenariuszy:

  • Stated Policies Scenario – scenariusz określonych zasad, w którym pandemia Covid-19 jest stopniowo opanowywana w 2021 i światowe gospodarki powracają do poziomu sprzed kryzysu. Ten scenariusz odzwierciedla wszystkie te intencje i cele polityczne, które zostały ogłoszone i są poparte szczegółowymi środkami służącymi ich realizacji.
  • Delayed Recovery Scenario – scenariusz opóźnionej poprawy, w którym światowa gospodarka powraca do rozmiarów sprzed kryzysu dopiero w 2023 r., a pandemia zapoczątkowuje dekadę o najniższym tempie wzrostu zapotrzebowania na energię
  • Sustainable Development Scenario – scenariusz zrównoważonego rozwoju, w którym gwałtowny wzrost polityki i inwestycji w zakresie czystej energii stawia system energetyczny na właściwej drodze do pełnego osiągnięcia celów zrównoważonej energii, w tym porozumienia paryskiego, dostępu do energii i jakości powietrza.
  • Net Zero Emissions by 2050 case – scenariusz, który obejmuje pierwsze szczegółowe modelowanie tego, jakie działania są konieczne do wdrożenia w ciągu najbliższych dziesięciu lat, aby doprowadzić do globalnego wejścia na ścieżkę zerowej emisji CO2 do 2050.

Który scenariusz jest najbardziej prawdopodobny?

Fotowoltaika królem elektryczności

We wszystkich scenariuszach IEA, odnawialne źródła energii szybko się rozwijają, a energetyka słoneczna znajduje się w centrum tej nowej konstelacji technologii wytwarzania energii elektrycznej.

Zmiany w globalnej strukturze produkcji energii elektrycznej, źródło: IEA

Wspierające polityki i dojrzewające technologie umożliwiają bardzo tani dostęp do kapitału na wiodących rynkach. Przy znacznych obniżkach kosztów w ciągu ostatniej dekady, fotowoltaika staje się w większości krajów tańsza, niż nowe elektrownie węglowe lub gazowe, a projekty fotowoltaiczne już obecnie oferują jedne z najniższych kosztów energii elektrycznej.

Źródło: IEA – World Energy Outlook 2020

Redakcja GLOBEnergia