Czy powstanie reaktora SMR Orlenu w 2029 roku jest realne? – komentarz eksperta

W grudniu 2021 roku PKN ORLEN i Synthos Green Energy podpisały umowę inwestycyjną zakładającą utworzenie spółki, której głównym celem będzie przygotowanie i komercjalizacja w Polsce technologii małych reaktorów jądrowych (SMR). Według Grupy Orlen reaktory jądrowe małej skali są szansą na przyspieszenie dekarbonizacji aktywów Grupy ORLEN, oraz zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego polskiej gospodarki. 7 marca 2022 roku Daniel Obajtek poinformował, że UOKIK wyraził zgodę na powołanie spółki ORLEN Synthos Green Energy odpowiedzialnej właśnie za komercjalizację tej technologii. Kiedy w Polsce pojawią się pierwsze reaktory SMR?

Zdjęcie autora: Jakub Król

Jakub Król

Redaktor GLOBENERGIA

Spółka ORLEN Synthos Green Energy

7 marca 2022 roku Daniel Obajtek - Prezes Zarządu PKN ORLEN poinformował za pośrednictwem Twittera o udzieleniu zgody przez UOKiK na powołanie spółki ORLEN Synthos Green Energy. Spółka ma być odpowiedzialna za komercjalizację technologii małych reaktorów jądrowych.

Postępy we współpracy Grupy Orlen ze spółką Synthos są widoczne od grudnia zeszłego roku, kiedy obie spółki podpisały umowę inwestycyjną zakładającą utworzenie spółki joint venture ORLEN Synthos Green Energy.

Reaktor BWRX-300

W ramach współpracy obu spółek zdecydowano się na wybór reaktorów BWRX-300. Reaktor ten to rozwiązanie opracowane przez grupę GE Hitachi Nuclear Energy (GEH). Według dostawcy technologii budowa tego reaktora ma zajmować tylko około 1/3 czasu potrzebnego na budowę tradycyjnej dużej elektrowni jądrowej. W założeniu koszty budowy każdego MWe tego reaktora mają być o ok. 30 proc. niższe w porównaniu z konwencjonalnymi projektami atomowymi. Według grupy Orlen mały reaktor tego typu będzie w stanie rocznie wytworzyć energię potrzebną do zasilania ok. 150-tysięcznego miasta, a więc wielkości np. Zielonej Góry. Według komunikatów grupy Orlen i Synthos pierwszy reaktor zbudowany w tej technologii ma powstać w 2029 roku. Czy jest to możliwe?

Ile reaktorów BWRX-300 powstało do tej pory?

Jakiś czas temu mogliśmy obserwować wysyp różnego rodzaju koncepcji reaktorów SMR. Większość z nich skończyła się na etapie koncepcji i przysłowiowej prezentacji w powerpoincie, natomiast kilku firmom udało się osiągnąć postępy w projektowaniu i wdrażaniu projektów do realizacji. Mimo tego, że reaktor BWRX-300 należy zaliczyć do tej drugiej grupy to w tym momencie nigdzie nie działa tego typu reaktor. Nigdzie na świecie nie została jeszcze rozpoczęta budowa tego reaktora, a co ważne nigdzie nie zostało jeszcze rozpoczęte postępowanie związane z uzyskaniem właściwego pozwolenia na budowę. W tym momencie projekt reaktora BWRX-300 jest na etapie dialogu przedlicencyjnego z amerykańskim dozorem jądrowym (Nuclear Regulatory Commission - NRC).

Pierwszy SMR Orlenu w 2029 roku?

W przypadku współpracy Orlenu i Synthosa pierwszy reaktor SMR ma powstać już w 2029 roku. Po zakończeniu dialogu przedlicencyjnego, kolejnymi krokami będzie uzyskanie homologacji dla tego typu reaktora (w amerykańskim systemie prawno-regulacyjnym jest to Standard Design Approval - SDA) lub właściwego zezwolenia na budowę pierwszej instalacji noszącego w USA nazwę Combined license (COL). Według dr inż. Pawła Gajdy działanie reaktora BWRX-300 w Polsce już w 2029 roku jest nierealne. 

“Zanim rozpocznie się budowa reaktora BWRX-300 konieczne będzie nie tylko zakończenie projektu reaktora po stronie dostawcy, ale także trzeba pamiętać o tym, że przygotowanie tego typu inwestycji wiąże się z koniecznością przeprowadzenia badań lokalizacyjnych i środowiskowych. Pozostaje również kwestia porozumienia się z odpowiednim samorządem, w kwestii zapewnienia odpowiedniego poparcia społeczności lokalnej dla takiej inwestycji.” - komentuje dr inż. Paweł Gajda.

Jak dodaje dr inż. Paweł Gajda konieczne jest również przygotowanie raportów lokalizacyjnych, które mówią, czy to miejsce nadaje się do budowy obiektu jądrowego. Ponadto budowa reaktora jądrowego wymaga także przygotowania wstępnego raportu oddziaływania na środowisko. Są to procesy, które trwają. Według dr inż. Gajdy od obecnego stanu do momentu, w którym wniosek o zezwolenie na budowę będzie można złożyć w Państwowej Agencji Atomistyki (PAA), czyli do momentu, w którym projekt będzie oceniany pod względem bezpieczeństwa dzieli nas jeszcze co najmniej kilka lat. Kolejnym etapem będzie przygotowanie właściwego projektu, już uwzględniającego warunki w danej lokalizacji, oraz przygotowanie wstępnego raportu bezpieczeństwa i złożenie do go PAA. Agencja będzie wtedy potrzebować nieco czasu na zapoznanie się z nim i dopiero może wydać zezwolenie na budowę.

“Do momentu kiedy w ogóle będzie można zacząć tę budowę to jest jeszcze dobrych kilka lat. Natomiast do 2029 roku zostało zaledwie 7 lat. Więc na budowę nie zostanie za dużo. Samo przygotowanie tej inwestycji, w tym spełnienie wszystkich wymogów formalnych, jest bardzo wymagające i pewnych kwestii nie da się przeskoczyć - to będzie musiało potrwać.” - dodaje dr inż. Paweł Gajda.

Jak dodaje ekspert termin zakończenia budowy reaktora będzie zależał głównie od determinacji po stronie budujących. Należy się jednak spodziewać, że reaktory BWRX-300 mogą zacząć działać w Polsce dopiero w latach 30.

Zobacz również