Czy program Czyste Powietrze spełnia swoją rolę? NIK rozpoczyna kontrolę

• Kontrola ruszy w II kwartale 2026 r. i obejmie m.in. system przyznawania dotacji
• NIK sprawdzi zarówno efektywność programu, jak i zgodność z wymogami Banku Światowego
• Wyniki kontroli poznamy w I kwartale 2027 r.

Szeroki zakres kontroli w programie Czyste Powietrze

Jak wynika z informacji przekazanych przez NIK, kontrola została już wpisana do planu pracy na 2026 rok pod nazwą „Wdrażanie programu priorytetowego Czyste Powietrze”. Jej zakres ma być szeroki i obejmie nie tylko formalne procedury, ale również ocenę tego, czy program faktycznie realizuje swoje cele.

“Głównym jej celem jest sprawdzenie, czy sposób zarządzania i udzielania dofinansowania w ramach programu priorytetowego „Czyste Powietrze” umożliwiał osiągnięcie zakładanych rezultatów tego programu i był zgodny z wymaganiami Banku Światowego. Publikację wyników kontroli planujemy na I kwartał 2027 roku” – przekazała Najwyższa Izba Kontroli.  

Kluczowe będzie więc nie tylko to, jak funkcjonują procedury, ale również czy cały mechanizm wsparcia rzeczywiście przekłada się na efekty w postaci poprawy jakości powietrza i modernizacji budynków.

Przygotowania już trwają

W ramach przygotowań do kontroli NIK zorganizowała na początku kwietnia zamknięty panel ekspercki. Spotkanie miało pomóc w identyfikacji najważniejszych problemów, a także wyzwań związanych z funkcjonowaniem programu. Zebrane wnioski posłużą do doprecyzowania zakresu kontroli i lepszego przygotowania jej przebiegu. To sygnał, że Izba podchodzi do sprawy kompleksowo i chce przeanalizować cały system, a nie tylko jego wybrane elementy.

• Zobacz również: Alarm dla rządu – program Czyste Powietrze w kryzysie!

Program pod rosnącą presją

Zapowiedź kontroli wpisuje się w szerszy kontekst problemów, z jakimi mierzy się program w ostatnich latach. Pojawiają się pytania o tempo realizacji inwestycji, stabilność zasad czy jakość części wykonanych prac. Coraz częściej podnoszona jest również kwestia skuteczności. Czy obecna konstrukcja programu rzeczywiście pozwala osiągnąć cele związane z walką ze smogiem i poprawą efektywności energetycznej budynków? Na to pytanie poszuka odpowiedzi NIK. Choć kontrola rozpocznie się w najbliższych miesiącach, na jej rezultaty trzeba będzie poczekać. Publikacja raportu zaplanowana jest na pierwszy kwartał 2027 roku. Już teraz jednak widać, że program Czyste Powietrze pozostaje pod dużą presją – zarówno ze strony opinii publicznej, jak i instytucji państwowych. Wyniki kontroli mogą mieć kluczowe znaczenie dla jego dalszego funkcjonowania i ewentualnych zmian w przyszłości.

Opracowanie własne.