Czy to już taktowanie? Ile razy na godzinę powinna się włączać pompa ciepła?

Taktowanie pompy ciepła, to zmora wielu jej użytkowników. Czym jest, jak je rozpoznać, a jeśli występuje, to jak sobie z nim radzić? Pytamy Adama Minikowskiego z NIBE Biawar.

Zdjęcie autora: Maria Niewitała-Rej

Maria Niewitała-Rej

Redaktor GLOBEnergia

Taktowanie, czyli bardzo częste załączanie się sprężarki i praca przez bardzo krótki czas, to niekorzystne zjawisko przy pracy pompy ciepła. Taktując, pompa ciepła może się włączać w skrajnych przypadkach nawet kilkanaście razy na godzinę, co wpływa negatywnie na żywotność sprężarki, powoduje wyższe rachunki za prąd oraz zmniejsza komfort użytkowania przez wahania temperatur. Dla dłuższej żywotności sprężarki, a więc również samej pompy ciepła, zdecydowanie lepszy jest długi czas pracy i mała liczba startów. Sprężarki najlepiej pracują w długich okresach czasu: długich okresach przestojów i długich okresach pracy. Gdy sprężarka nie taktuje, dłużej pracuje, a przez to wolniej się zużywa. W przypadku problemu z taktowaniem, najpierw trzeba znaleźć jego przyczynę.

Taktowanie pompy ciepła - co jest źródłem problemu?

Zacznijmy jednak od początku. Od czego zależy liczba startów pompy ciepła? 

Liczba startów pompy ciepła wynika z zapotrzebowania na ciepło. Pompa ciepła oczywiście nie reguluje sama ile razy w ciągu godziny ma wystartować. Startuje po to, by doprowadzić instalację do zadanych parametrów. Jeśli je uzyskuje, to się wyłącza. Dlatego tak ważne jest, żeby pompa ciepła była dobrze dobrana do budynku

komentuje Adam Minikowski.

Dobrze dobrana pompa ciepła to taka, która nie jest ani przewymiarowana ani niedowymiarowana, czyli jej moc odpowiada zapotrzebowaniu budynku na moc. Zapotrzebowanie budynku na moc to wartość podawana w kW, która mówi o tym, jaką moc należy dostarczyć do budynku, aby pokryć jego straty przez przenikanie i wentylację w warunkach projektowych. Dobrze dobrana pompa ciepła, to pompa ciepła dobrana dokładnie “w punkt”, a dokładnie punkt biwalentny, przy którym do pracy pompy ciepła dołączy się drugie źródło ciepła - źródło szczytowe, które wspomoże pracę pompy ciepła w te kilka procent czasu w ciągu roku, gdy temperatury są najniższe. Ale to nie po tych najmroźniejszych dniach możemy poznać, że moc pompy ciepła jest zbyt duża.

Przewymiarowanie urządzenia bardzo szybko się ujawnia, szczególnie w temperaturach bliskich 0°C. Warto dodać, że choć pompę ciepła dobiera się z uwzględnieniem temperatury biwalencji, w której do jej pracy dołączy się źródło szczytowe, to w polskich warunkach pracuje najczęściej w temperaturach od -5°C do 15°C, czyli przy częściowym obciążeniu. Jeśli mamy za dużą moc pompy ciepła, to tych startów będzie znacznie więcej, bo urządzenie będzie się uruchamiało z dużą mocą (nawet pomimo modulacji w pompach inwerterowych), będzie pracowała krótko, wyłączy się i będzie czekać. Potem kolejny start z dużą mocą i znów przerwa. W efekcie tych startów będzie bardzo dużo. To jest właśnie taktowanie pompy ciepła - komentuje ekspert.

Adam Minikowski, NIBE
Adam Minikowski - NIBE Biawar

Taktuje czy nie? Jak pompa ciepła powinna pracować?

A co taktowanie oznacza w praktyce? Jaka jest właściwa liczba startów pompy ciepła w stosunku do jej godzin pracy, czyli ile razy na godzinę może włączać się sprężarka?

Dobry stosunek liczby startów pompy ciepła w stosunku do jej godzin pracy to 1:1, czyli jeden start na godzinę pracy urządzenia.

komentuje Adam Minikowski z NIBE Biawar.

To świadczy o tym, że ta instalacja została właściwie dobrana i wykonana, a ustawienia parametrów pracy pompy ciepła są dobrze wprowadzone. Instalacje wykonane z najwyższą starannością i pracujące w bardzo dobrze zaizolowanych budynkach mogą uzyskiwać nawet lepsze wyniki i pracować przykładowo w stosunku 1:0,7, czyli z jeszcze mniejszą liczbą startów na godzinę pracy - dodaje ekspert

Gdyby jednak tak było we wszystkich przypadkach, nie mówilibyśmy o taktowaniu pomp ciepła. Jaka liczba startów powinna wzbudzić niepokój inwestora i zmobilizować go do kontaktu z firmą instalacyjną?

Jeśli pompa ciepła włącza się dwa raz na godzinę, to jest to jeszcze akceptowalna wartość przez większość producentów pomp ciepła, natomiast już jest sygnałem, że coś można poprawić w instalacji. Dosyć niepokojącą informacją jest już stosunek 1:3, czyli trzy starty sprężarki na godzinę. Taka liczba już powoduje, że sprężarka będzie się szybciej zużywać i znacznie spadnie jej żywotność - komentuje Adam Minikowski z NIBE Biawar.

Czy da się uratować instalacje z taktującą pompą ciepła?

W jaki sposób można więc uratować taką instalację? Przede wszystkim należy zdiagnozować problem. Duża liczba startów sprężarki, poza błędami instalacyjnymi, najczęściej wynika z nieprawidłowego zładu wody w instalacji grzewczej - jest jej za mało w stosunku do mocy pompy ciepła. W takim wypadku najczęściej ratunkiem jest zastosowanie zbiornika buforowego. Jak go prawidłowo dobrać do instalacji?

Dobierając wielkość zbiornika buforowego do mocy pompy ciepła, nadrzędna zawsze będzie instrukcja danego producenta. Producent pompy ciepła powinien w instrukcji dokładnie podać jaki zład wody powinien być w instalacji i jakie przepływy powinny zostać zachowane. Przy pompach inwerterowych jest to najczęściej pojemność w okolicach 10 - 15 litrów wody na 1 kilowat mocy grzewczej, a przy pompach typu ON/OFF jest to nawet powyżej 20 litrów wody na każdy kilowat mocy grzewczej - komentuje Adam Minikowski. 

Adam Minikowski, NIBE
Adam Minikowski - NIBE Biawar

Jak zaznacza ekspert, pojemność bufora to tylko jedna z części składowych całej instalacji. Pompa ciepła musi mieć zapewniony odpowiedni zład wody. Należy obliczyć, ile jest wody w instalacji i czy pompa ciepła pracuje w pełnym przepływie. Jeśli w instalacji znajdują się zawory termostatyczne i zawory domykające lub regulujące przepływy, nie wlicza się ich do obliczania zładu wody.

Warto pamiętać, że bufor można dołożyć do pracującej już instalacji. Jeśli więc pompa taktuje, dołożenie bufora powinno rozwiązać problem.

Dowiedz się więcej na temat doboru bufora! Czytaj więcej TUTAJ

Materiał powstał na podstawie webinaru z cyklu Webinarowa Środa

Zobacz również