Czy ulga termomodernizacyjna też dla nowych domów? Stanowisko Ministerstwa i KIS nie są jednolite i jednoznaczne

Ulga termomodernizacyjna jest jednym z narzędzi, które mają na celu poprawić efektywność energetyczną budynków i zmniejszyć emisję gazów cieplarnianych. Z roku na rok jest to coraz popularniejszy sposób na zrekompensowanie sobie kosztów termomodernizacji. Do tej pory w medialnym przekazie dominowało właśnie stwierdzenie, że ulga dotyczy obiektów, które są poddawane termomodernizacji. Stanowisko KIS i aktualne objaśnienia podatkowe wystosowane niedawno przez Ministerstwo Finansów pokazują jednak złożoność i niejednoznaczność zapisów. 

Analizujemy i interpretujemy razem z Aleksandrą Lindner, adwokatem, mediatorem sądowym oraz dyrektorem działu energetycznego i korporacyjnego HWW Hewelt Wojnowski i Wspólnicy.

Zdjęcie autora: Anna Będkowska

Anna Będkowska

Redaktor prowadzący GLOBEnergia

Podziel się

Popularna ulga będzie jeszcze popularniejsza?

Ulga termomodernizacyjna to preferencyjna forma podatkowa, która została wprowadzona w Polsce w celu zachęcenia właścicieli domów do modernizacji termicznej swoich nieruchomości. Ulga ta obowiązuje od wielu lat, a szczegółowe zasady stosowania ulgi termomodernizacyjnej reguluje Ministerstwo Rozwoju. Aby móc skorzystać z ulgi, należy być właścicielem lub współwłaścicielem domu jednorodzinnego. Modernizacja musi zostać przeprowadzona w ciągu trzech lat od poniesienia pierwszych kosztów termomodernizacji. W ramach ulgi termomodernizacyjnej można odliczyć wiele kosztów, takich jak materiały izolacyjne, sprzęt grzewczy, elementy instalacyjne oraz systemy odzysku energii. W ciągu 2021 roku, z ulgi skorzystało 594 tysiące podatników. Łączna odliczona kwota to 10,4 miliardy złotych. Rok wcześniej, w 2020 roku z odliczenia skorzystało 451 tysięcy podatników na kwotę 7,5 mld zł, a zysk podatników wyniósł 1,4 mld zł. 

Odliczenia w ramach ulgi termomodernizacyjnej dokonuje się od podstawy obliczenia podatku, ustalonej zgodnie z art. 26 ust. 1 lub art. 30c ust. 2 ustawy PIT oraz od przychodów wymienionych w art. 6 ust. 1, 1a i 1d ustawy o ryczałcie. Oznacza to, że z możliwości odliczenia mogą skorzystać podatnicy opodatkowujący swoje dochody według skali podatkowej lub według jednolitej 19%-owej stawki podatku oraz opłacający ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. 

Ulga termomodernizacyjna dotyczy wyłącznie wydatków poniesionych przez podatnika inwestora będącego właścicielem lub współwłaścicielem budynku mieszkalnego jednorodzinnego pod warunkiem, że przedsięwzięcie termomodernizacyjne w tym budynku zostanie zakończone w okresie 3 kolejnych lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym poniesiono pierwszy wydatek.

Prawo do odliczenia obejmuje wydatki na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego wyłącznie w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, czyli w budynku wolno stojącym albo w budynku w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służącym zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiącym konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku

przypomina Aleksandra Lindner.

Status budynku w uldze termomodernizacyjnej - ważny status a nie wiek?

Do analizy nowego budynku w kontekście ulgi termomodernizacyjnej skłonił nas jednak zapis z dokumentu, który został opublikowany przez Ministerstwo Finansów, pt. Objaśnienia podatkowe z 30 marca 2023 r. dot. formy wsparcia przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w podatku dochodowym od osób fizycznych. Czytamy w tym dokumencie, że "status budynku (każdego bez względu na to kiedy został wybudowany) może być rozpatrywany w oparciu o wszelkie dowody świadczące o użytkowaniu tego budynku przez 10 Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, z późn. zm. podatnika. Przy czym kryterium „oddania budynku do użytkowania” nie przesądza o możliwości skorzystania z ulgi termomodernizacyjnej lub o braku takiej możliwości.

Mówiąc o termomodernizacji każdy z nas ma z tyłu głowy budynek, który został już wybudowany i oddany do użytkowania, który ze względu na duże zużycie energii został wyremontowany w sposób, który ma to zapotrzebowanie zmniejszyć. A więc w domyśle, ulga termomodernizacyjna dotyczy budynków mieszkalnych jednorodzinnych, ale tylko tych, których budowa się zakończyła. Okazuje się jednak, że kluczowy w uldze termomodernizacyjnej nie jest wiek, a status budynku, co potwierdza również zapytany przez nas adwokat i mediator sądowy.

Podatnik będzie miał prawo do ulgi termomodernizacyjnej, jeśli budynek, którego jest właścicielem lub współwłaścicielem, będzie miał status budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zgodnego z powyższą definicją, najpóźniej na dzień dokonania odliczenia

analizuje Aleksandra Lindner.

Z analizy prawniczej wynika, że ustawodawca jasno wskazuje (choćby w ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane), że nie wyklucza się traktowania jako „budynek” obiektu, co do którego nie miało miejsce formalne oddanie do użytkowania.

Dlatego też należy wywodzić, że przedmiotową ulgę można zastosować w przypadku budynku mieszkalnego jednorodzinnego nowo budowanego, który nie został przekazany lub zgłoszony do użytkowania, pod warunkiem że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane uzyskano zgodę na rozpoczęcie budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego

podsumowuje Lindner.

Ustawodawca nie daje pełnej legalnej definicji rozpoczęcia budowy, niemniej przesądza - zgodnie z dyspozycją art. 41 ust. 1 Prawa budowlanego, że następuje to z chwilą podjęcia prac przygotowawczych na terenie budowy. Natomiast za prace przygotowawcze rozumie się wytyczenie geodezyjne obiektów w terenie, wykonanie niwelacji terenu, zagospodarowanie terenu budowy wraz z budową tymczasowych obiektów, wykonanie przyłączy do sieci infrastruktury technicznej na potrzeby budowy.

W objaśnieniach podatkowych kluczowe wydaje się być też zdanie: “Prawo budowlane nie wyklucza bowiem traktowania jako „budynek” obiektu, co do którego nie miało miejsce formalne oddanie do użytkowania."

I o ile Ministerstwo Finansów miało na myśli zapewne budynki, które są użytkowane od kilku lat, ale formalnie nie zostały oddane do użytkowania, o tyle dla podatników, którzy budują domy i są chętni do obniżenia kosztów, chociażby poprzez ulgi podatkowe ten zapis może być kuszący. 

KIS mówi jednoznacznie “nie” uldze dla nowych domów

 To nie pierwszy raz, kiedy inwestorzy starają się interpretować zapisy na swoją korzyść. Krajowa Informacja Skarbowa pokazuje te przypadki, ale niestety nie są one dla inwestorów - podatników optymistyczne. Dotychczas Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacjach indywidualnych wypowiadała się jednoznacznie, i tak np. w interpretacji indywidualnej z 7 maja 2021 r., nr 0115-KDIT2.4011.121.2021.3.ŁS uznał, że "warunki korzystania z ulgi termomodernizacyjnej wykluczają jej stosowanie w przypadku wydatków poniesionych na materiały budowlane, urządzenia i usługi związane z realizacją przedsięwzięcia termomodernizacyjnego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym będącym w budowie. Tym samym podatnik nie był uprawniony do odliczenia poniesionych wydatków na zakup i montaż instalacji fotowoltaicznej w ramach ulgi termomodernizacyjnej".

Podobnie w interpretacji indywidualnej z 12 lutego 2020 r., nr 0112-KDIL2-1.4011.11.2020.2.DJ, gdzie organ uznał, że "podatnik nie ma prawa do odliczenia, w ramach ulgi termomodernizacyjnej, wskazanej w art. 26h ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wydatków poniesionych na materiały budowlane, urządzenia i usługi związane z realizacją przedsięwzięcia termomodernizacyjnego (tj. wydatków poniesionych na pompę ciepła i panele fotowoltaiczne), które to wydatki zostały poniesione w budynku mieszkalnym jednorodzinnym będącym w budowie".

W związku z powyższym koniecznym jest potwierdzenie właściwej wykładni ww. przepisów przez ustawodawcę i doprecyzowanie zasady stosowania ulgi termomodernizacyjnej, na których powinni się opierać wszyscy myślący o skorzystaniu z ulgi termomodernizacyjnej. 

Zdjęcie autora: Anna Będkowska

Anna Będkowska

Redaktor prowadzący GLOBEnergia