Rozporządzenie 517/2014 załącznik V zawiera plan przejścia na gospodarkę niskoemisyjną w zakresie wprowadzania do obrotu czynników cieplarnianych (f-gazów). Odbywa się to poprzez stopniowe ograniczanie wprowadzania do obrotu. Wartość procentowa do obliczania maksymalnej ilości fluorowanych gazów cieplarnianych (f-gazów), jakie mogą być wprowadzone do obrotu i odpowiadających im kontyngentów, bazuje na emisji z roku 2015 i w 6 kolejnych krokach kończy się w 2030 roku na wartości 21% w stosunku do pierwotnej emisji.

Ograniczenie wprowadzania czynników chłodniczych

Ilość czynników wprowadzanych na rynek została określona, oszacowana, obliczona i ograniczona w ciekawy sposób. Mianowicie, nie określono maksymalnej ilości w kilogramach danego czynnika, ale określono, że można maksymalnie w ciągu roku wprowadzić na rynek Unii Europejskiej pewną ilość czynników chłodniczych, których sumaryczny ekwiwalent, czyli odpowiednik efektu cieplarnianego, nie przekracza określonej wartości.

Producenci urządzeń zawierających f-gazy albo będą ograniczali wprowadzanie czynnika chłodniczego do obrotu, na czym z pewnością nikomu nie zależy, tym bardziej, że rynek pomp ciepła i klimatyzatorów dynamicznie rośnie, albo będą szukali takich czynników chłodniczych, które będą miały niższy współczynnik efektu cieplarnianego, tzw. GWP. Tym samym będzie go można wprowadzić odpowiednio więcej.

Co więcej, od dnia 1 stycznia 2017 r. urządzenia chłodnicze, klimatyzacyjne i pompy ciepła napełnione wodorofluorowęglowodorami mogą być wprowadzane do obrotu wyłącznie w przypadku, gdy czynniki którymi napełnione są te urządzenia, są wliczone do systemu kontyngentów. Każdy importer musi zapewnić odpowiednią ilość kontyngentu dot. f-gazów w importowanych urządzeniach. Wciąż najpopularniejszym czynnikiem jest R410A z grupy HFC, który jest czynnikiem o dość wysokim GWP, który wynosi 2 088. Oznacza to, że 1 kg czynnika wpuszczonego do atmosfery, powoduje ten sam efekt cieplarniany, co 2 088 kg dwutlenku węgla, stąd mówi się o ekwiwalencie CO2, czyli innymi słowy – odpowiedniku.

Alternatywne czynniki: R32 i propan

Dzisiaj kształtują się dwa widoczne kierunki: R32 i propan.

R32 – wraz z R125 – jest składnikiem R410A, ale do tej pory nie był wykorzystywany samodzielnie. W przeciwieństwie do R410A, czynnik ten ma ponad 3-krotnie niższą wartość GWP, która wynosi 675 – tym samym – najprościej rzecz ujmując – można go wprowadzić na rynek 3 razy więcej. Są jednak ważne różnice pomiędzy tymi czynnikami.

Czynniki są sklasyfikowane według toksyczności i palności. O toksyczności mówi grupa A lub B, gdzie A to nietoksyczny a B – toksyczny. O palności mówią klasy 1, 2 i 3, gdzie 1 to niepalny, 2 – lekko palny i 3 – wybuchowy. Czynnik R32, który jest teraz wprowadzany u wielu producentów japońskich, jest klasyfikowany jako A2L, gdzie A oznacza nietoksyczny, 2 oznacza lekko palny, a L oznacza czynnik umiarkowanie łatwopalny. W sieci dostępnych jest wiele filmów, na których udowadnia się, że czynnik jest niepalny o ile nie będzie bezpośredniego kontaktu z ogniem.
Jeżeli czynnik znajduje się w pobliżu ognia, jest oczywiście czynnikiem palnym.

Skoro R32 jest czynnikiem palnym, to zgodnie z normą IEC 60335-2-89 (Międzynarodowa norma dotycząca sprzętu elektrycznego do użytku domowego, część w zakresie bezpieczeństwa i wymagań szczegółowych dla urządzeń) napełnienie pomp ciepła czynnikiem z kategorii łatwopalnych A2L, bez dodatkowych systemów zabezpieczeń i wymagań odnośnie pomieszczenia, wynosi 1,8 kg. Czyli już na wejściu ten czynnik ma ograniczenia dotyczące maksymalnego napełnienia, a tym samym ma ograniczenia dotyczące maksymalnej mocy urządzenia. To są najczęściej urządzenia o mocy około 9 kW.

Co z tego wynika? R410A i R32 muszą istnieć obok siebie jeszcze jakiś czas. R32 do małych jednostek (napełnienie do 1,8 kg), natomiast R410A do większych. Oba znajdują zastosowanie w klimatyzatorach i pompach ciepła typu split i monoblok.Ten czynnik jest wprowadzany głównie przez firmy, które do tej pory miały w ofercie klimatyzatory.

Wynika to z przytoczonego wcześniej Rozporządzenia 517/2014, a konkretnie z Załącznika III, wg którego od 01.01.2025 zabrania się wprowadzania do obrotu „pojedynczych dzielonych układów klimatyzacyjnych zawierających mniej niż 3 kg fluorowanych gazów cieplarnianych, zawierających fluorowane gazy cieplarniane o GWP równym 750 lub większym lub których działanie jest od nich zależne”.

Walka marketingowa o R32

Od czasu wprowadzenia na rynek czynnika R32, rozpoczęła się na rynku walka marketingowa, a czynnik R32 zaczął być promowany jako nowy i ekologiczny. Warto przypomnieć, że choć faktycznie
jest to czynnik o niższym GWP od R410A, to oprócz tego: po pierwsze nie jest żadną nowością
bo jest składnikiem R410A, a po drugie jest czynnikiem łatwopalnym. Nie trzeba było długo czekać i na forach internetowych zaczęły pojawiłać się wpisy od różnych osób informujące, że od 1 stycznia 2025 w pompach ciepła nie będzie można stosować czynników o GWP większym niż 750, a R410A będzie zabroniony. Nie jest to zgodne z prawdą, gdyż zakaz dotyczy „pojedynczych dzielonych układów klimatyzacyjnych”, a nie pomp ciepła. Definicja „pojedynczych dzielonych układów klimatyzacyjnych” opisana jest w Rozporządzeniu 517/2014, Artykuł 2 Definicje, punkt 39. Jest wyraźnie napisane, że są to urządzenia przeznaczone do klimatyzacji pomieszczeń. W żaden sposób ten punkt nie tyczy się pompy ciepła.

Jeżeli pompa ciepła wykorzystywana jest do chłodzenia, to można ten punkt nadinterpretować i twierdzić, że pompa ciepła służy do klimatyzacji pomieszczeń. Trudno się z tym zgodzić, choćby z tego względu, że zgodnie z normą PN-EN 12792:2006 klimatyzacja oznacza proces uzdatniania powietrza, polegający na utrzymywaniu na odpowiednim poziomie temperatury, wilgotności, wymiany powietrza i jego czystości. Pompa ciepła, która chłodzi pomieszczenia poprzez ogrzewanie podłogowe, nie klimatyzuje (zgodnie z definicją) pomieszczeń. Oznacza to, że w rozporządzeniu nie ma żadnego punktu, który stanowiłby, iż czynnika R410A nie można stosować w pompach ciepła.

 

Chcesz wiedzieć więcej o czynnikach f-gazowych?

  • Czynniki naturalne
  • Co się stanie z serwisem po wycofaniu czynnika R410A?
  • I wiele innych ciekawych tematów

Cały materiał przeczytaj TUTAJ

 

 

 

 

Dawid Pantera

Menadżer Marketingu Produktu - Viessmann Sp. z o.o.