Dobre praktyki serwisanta propanowych pomp ciepła – o tym musisz pamiętać podczas serwisu PC!

Pompy ciepła zasilane propanem są coraz popularniejszym rozwiązaniem. Są one nie tylko ekologiczne, ale także efektywne pod względem energetycznym. Odpowiadają również na wymagania unijne stawiane czynnikom chłodniczym przyszłości. Jak każde urządzenia, także i one wymagają regularnego serwisu i konserwacji, aby działać optymalnie i zapewniać długotrwałą wydajność. W trakcie Webinarowej Środy z Globenergią, ekspert Panasonic Dawid Jaskuła przedstawił najważniejsze i najbezpieczniejsze praktyki serwisanta pomp ciepła zasilanych na R290. W tym artykule omówimy kilka takich dobrych praktyk, które powinien stosować każdy serwisant propanowych pomp ciepła.

Wykrywanie nieszczelności i odzysk czynnika

Podczas wykonywania wszelkich prac serwisowych i montażowych należy mieć na uwadze, że propan tworzy z powietrzem o zawartości tlenu objętościowo powyżej 12% mieszaninę wybuchową, dlatego też został ujęty w klasie palności A3. W trakcie prac wokół urządzenia należy wyznaczyć strefę bezpieczeństwa, wolną od potencjalnych źródeł zapłonu, którymi mogą być same urządzenia serwisowe.

Nieszczelności wykrywamy tylko i wyłącznie z pomocą specjalnych urządzeń z grupy A3 bądź środka pieniącego. Każde inne urządzenie może być źródłem zapłonu

Dawid Jaskuła, Regional Technical Support Engineer w Panasonic

Od razu nasuwają się pierwsze pytania, czy za każdym razem należy przeprowadzić procedurę odzysku czynnika, czy jest to obligatoryjne i co z prowadzeniem ewidencji.

W tym przypadku istotny jest ładunek czynnika. R290 z urządzenia do 150 gram ładunku R290 można swobodnie uwolnić do atmosfery, dodatkowo nie ma potrzeby prowadzenia ewidencji

zaznacza Jaskuła

Dobre praktyki

Co będzie dobrą praktyką przy uwalnianiu czynnika do atmosfery? Jak zaznacza ekspert, należy podłączyć długi wąż do urządzenia wraz z odolejaczem, by w ten sposób zapobiec ucieczce oleju. Koniec węża, czyli miejsce, w które będzie wpuszczany czynnik musi znajdować się na zewnątrz, w strefie bez źródeł zapłonu, okien czy otworów wentylacyjnych.

A co powinien zrobić serwisant jeżeli czynnika w układzie jest więcej niż 150 gramów?

Dobra praktyka chłodnicza mówi, że w takim przypadku czynnik należy odzyskać. Brakuje natomiast regulacji prawnej, która zobowiązywałby serwisanta do przeprowadzania takiego odzysku

komentuje Dawid Jaskuła

Pamiętajmy również, że butla na czynnik musi być odpowiednio oznakowana i informować, że zawiera czynnik palny. Jak powinien postępować serwisant, jeżeli już zdecyduje się na odzysk R290?

Jest to bardzo ważna kwestia. Należy koniecznie uwzględnić mniejszą gęstości czynnika R290 względem gęstości R32. Do butli możemy załadować do 45% masowo, tego ile załadowaliśmy tam czynnika R32. Przykładowo mając 10-cio litrową butlę, zmieścimy tam około 8 kg czynnika R32 i prawie dwa razy mniej czynnika R290

zaznacza ekspert

Dlaczego to takie ważne? Ekspert Panasonic podkreśla, że niespełnienie tych warunków spowoduje zanik poduszki parowej butli, stanowiącej swoisty margines bezpieczeństwa. Podniesienie temperatury czynnika spowoduje drastyczny wzrost ciśnienia, do tego stopnia, że butla zostanie z łatwością rozsadzona.

Podczas dokonywania procedury odzysku i prób ponownego załadunku należy bezwzględnie pamiętać o używaniu stacji odzysku dla czynników z grupy A3.

Lutowanie układu na R290 - czy różni się od układów na F-gazy?

Podczas prac serwisowych może się okazać, że należy wymienić jakiś element układu i pojawia się wtedy kwestia lutowania. Jak należy postąpić podczas lutowania układu opartego czynnik R290? 

Jeżeli dochodzimy do punktu, w którym odzyskaliśmy czynnik i chcemy wymienić jakiś element np. zawór rozprężny, bo podejrzewamy, że nie działa, to musimy mieć na uwadze pewne aspekty. Przede wszystkim układy, w których znajduje się czynnik R290 zbudowane są na takiej samej zasadzie jak układy chłodnicze na HFC, czyli same rury również łączone są na takich samych zasadach. W skrócie, miedź chłodnicza, lutowanie twarde. Przed rozpoczęciem pracy należy wydzielić bezpieczny obszar roboczy i cały czas musi być włączony detektor czynników palnych

wyjaśnia Dawid Jaskuła z firmy Panasonic

Dobre praktyki serwisanta podczas lutowania i rozlutowania elementów można przedstawić w następujących punktach:

• W układach chłodniczych zawierających czynnik R290 stosuje się klasyczną miedź chłodniczą. Poszczególne elementy są łączone za pomocą lutowania twardego.
• Przed rozpoczęciem prac należy wydzielić bezpieczny obszar roboczy, zapewnić dobrą wentylację i stosować się do dobrych praktyk postępowania z czynnikami klasy A3.
• Odzyskuje się jak najwięcej R290 z układu za pomocą stacji odzysku.

Po odzyskaniu/usunięciu czynnika wykonuje się procedurę przeczyszczenia układu (purge) z resztek czynnika R290, żeby usunąć resztki R290 z układu rozpuszczone w oleju, by tym samym mieć całkowitą pewność co do czystości układu. Dokonując purge należy postępować według poniższych punktów:

1. Układ należy napełnić azotem do niewielkiego nadciśnienia (np. 7 bar);
2. Azot należy wypuścić do otoczenia zewnętrznego (po wcześniejszym sprawdzeniu warunków bezpieczeństwa);
3. Następnie układ powinien zostać wypróżniony;
4. Procedura 1-3 jest powtarzana do momentu, aż stężenie R290 na wylocie węża upustowego będzie mniejsze niż 0,25XLFL (wskazanie detektora).

Jak powinno wyglądać pierwsze otwarcie układu?

Dopiero po usunięciu czynnika z układu i jego dokładnym oczyszczaniu dokonujemy pierwszego otwarcia układu. Co najistotniejsze, wręcz można to nazwać przykazaniem serwisanta - pierwszego otwarcia zawsze dokonujemy obcinaczkami. Po dokonaniu otwarcia dobrą praktyką będzie ponowne przeczyszczenie układu za pomocą azotu, by mieć całkowitą pewność co do jego czystości. Następnie można już przejść do właściwej procedury lutowania, którego obligatoryjnie dokonujemy w osłonie azotu. W dalszym ciągu pamiętamy, by włączony był detektor czynnika R290

tłumaczy ekspert

Dla dosadnego podsumowania na poniższej grafice zawarto najważniejsze wymagane środki bezpieczeństwa, o których należy pamiętać wykonując czynności instalacyjno-montażowe:

Wymagane środki bezpieczeństwa podczas pracy z PC na R290, Źródło: Panasonic

Czynnika R290 nie należy demonizować, używanie go w bezpieczny sposób warunkuje przestrzeganie dobrych praktyk serwisowych (podobnie jak w przypadku czynnika R32)! Ogólne zasady transportu i magazynowania urządzeń zawierających czynnik R290 pozostają takie same jak dla R32. Obecny stan prawny wykazuje, że do instalacji propanowych pomp ciepła wymagane są jedynie uprawnienia SEP-owskie G1.

Materiał opracowano na podstawie webinaru z cyklu Webinarowa Środa