Dolne źródła ciepła – 3 kluczowe aspekty według eksperta!

• Pierwszy aspekt dotyczy części wiertniczej – od części projektowej – projektu robót geologicznych, planu ruchu i dokumentacji geologicznej, do realizacyjnej – wykonanie odwiertów w jasno określonym otoczeniu prawnym.
• Drugi element to aspekt geoenergetyczny, czyli zaplanowanie liczby, głębokości i rozmieszczenia odwiertów oraz analiza optymalizująca koszty.
• Trzeci obszar obejmuje branżę sanitarną – sieć podłączenia poziomego otworów, opory przepływu, odpowietrzenie i zaplanowanie serwisu dla niezawodności systemu.

Dolne źródło ciepła to serce każdej instalacji gruntowej pompy ciepła – jego prawidłowe zaprojektowanie decyduje o trwałości i efektywności całego systemu. Eksperci podkreślają, że wraz ze wzrostem skali inwestycji rośnie znaczenie kompleksowego podejścia – od kwestii prawnych i wiertniczych, poprzez analizę geoenergetyczną, aż po detale instalacyjne. Jarosław Ozimek z DPS Sp. z o.o. Odwierty dla pomp ciepła, podczas Forum Branżowego redakcji GLOBENERGIA zwrócił uwagę na trzy kluczowe aspekty, które każdy projektant i inwestor powinien wziąć pod uwagę.

“Jak dobrze wiemy, realizacje z pompami ciepła gruntowymi robią się coraz większe. Przy coraz większych realizacjach warto wziąć pod uwagę nie tylko aspekt czysto wiertniczy, czyli wykonania odwiertów o zadanej długości, ale także aspekt geoenergetyczny, czyli określenie ilości otworów oraz odległości pomiędzy nimi, a także ostatnia rzecz [...], czyli aspekt branży sanitarnej” – mówił w trakcie Forum Branżowego redakcji GLOBENERGIA Jarosław Ozimek z firmy DPS Sp. z o.o.

Nr 1 – aspekt wiertniczy

Ostatnia istotna nowelizacja prawa geologicznego i górniczego miała miejsce w czerwcu 2011 roku, a w 2016 wprowadzono jedynie drobne poprawki porządkowe. W tym kontekście pierwszy etap inwestycji – część wiertnicza – pozostaje dobrze zdefiniowany w polskich ramach prawnych: konieczne jest przygotowanie projektu robót geologicznych, planu ruchu oraz dokumentacji geologicznej po wykonaniu odwiertów. Realizacja to już czysto techniczna część:  przyjazd urządzenia wiertniczego wraz z kierownikiem i obsługą wiertni i wykonanie odwiertów na planowaną głębokość, np. 100, 150 czy 200 metrów. Dzięki temu polski rynek funkcjonuje w dość stabilnym i przewidywalnym otoczeniu prawnym, co ułatwia planowanie i realizację takich projektów.

“Część wiertnicza, czyli kwestie wykonania odwiertów są dobrze znane. [...] Rynek w Polsce zna zasady formalne, wie co trzeba przygotować. Mamy dużą bazę świetnych wykonawców do realizacji do 100 metrów, niewielką powyżej 250, a teraz to zaczyna być istotne przy dużych realizacjach” – komentuje Jarosław Ozimek.

Nr 2 – aspekt geoenergetyczny. Co trzeba wiedzieć?

Jarosław Ozimek w trakcie Forum Branżowego redakcji GLOBENERGIA powiedział, że aspekt geoenergetyczny to nic innego jak zaplanowanie całego układu odwiertów – ich liczby, głębokości oraz odległości między sobą. W całej inwestycji w dolne źródło ciepła kluczowe jest wcześniejsze zaplanowanie, ile odwiertów należy wykonać i w jakiej konfiguracji – i to właśnie jest esencja tej części prac. 

Dla instalacji do 30 kW jest to stosunkowo nieskomplikowane, ponieważ dostępne są odpowiednie tabele, wytyczne Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła oraz norma krajowa dotycząca projektowania i wykonawstwa odwiertów. 

Natomiast dla mocy powyżej 30 kW warto, a nawet należy dodać dodatkowe elementy – przeprowadzenie testu reakcji termicznej oraz analizy geoenergetycznej.

Ekspert podkreślił, że dla projektantów i inwestorów czas oczekiwania na wyniki testu reakcji termicznej wykonanym na zrealizowanym odwiercie może być problematyczny, dlatego często stosuje się wstępne oszacowania, np. przyjmując określoną moc jednostkową z metra odwiertu (np. 40 W/m), a następnie wykonuje się oszacowanie średniej przewodności cieplnej oraz analizę geoenergetyczną dla weryfikacji. Odpowiednie zaplanowanie analizy – zwłaszcza w projektach, w których przewidziane jest również chłodzenie – może pozwolić na istotne oszczędności kosztów inwestycji.

Dobór i zaprojektowanie dolnego źródła powinno zawsze uwzględniać sposób jego późniejszego wykorzystania. Inne rozwiązania sprawdzą się w systemach pracujących wyłącznie na potrzeby ogrzewania, a inne tam, gdzie dodatkowo przewidziane jest chłodzenie. Wykonana analiza geoenergetyczna pozwala zoptymalizować instalację i ograniczyć zbędne koszty.

“Jeżeli planujemy dolne źródło tylko na potrzeby grzania, to jest jedno. Na potrzeby grzania i chłodzenia, to jest drugie. Sprawdźmy analizą geoenergetyczną i zaoszczędźmy pieniądze klienta. Realizacja jest bezpieczna dla inwestora, dla projektanta i dla wykonawcy” – apeluje Jarosław Ozimek.

Nr 3 – aspekt instalacyjny (branża sanitarna)

Połączenia hydrauliczne, odpowietrzenie, opory przepływu i zaplanowanie serwisu decydują o niezawodności systemu. Przy małych instalacjach jest to proste, ale w dużych projektach wymaga szczegółowego projektu i koordynacji międzybranżowej.

“Otwory trzeba połączyć siecią, zrobić rury dobiegowe na odpowiedniej głębokości, zaplanować odpowietrzenie, serwis, zaplanować szczegółowy zakres, żeby firma wykonawcza zrobiła to w sposób czysty, stabilny i efektywny dla inwestora” – wyjaśnia Jarosław Ozimek, Prezes Zarządu DPS Sp. z o.o. Odwierty dla pomp ciepła.

Pełne wystąpienie Jarosława Ozimka podczas Forum Branżowego redakcji GLOBENERGIA znajdziesz na naszym kanale YouTube. Obejrzyj nagranie i dowiedz się więcej o praktycznych aspektach projektowania dolnych źródeł ciepła.

Chcesz dowiedzieć się więcej o projektowaniu dolnych źródeł ciepła i usłyszeć praktyczne wskazówki ekspertów? Obejrzyj pełne nagranie Forum Branżowego redakcji GLOBENERGIA i poznaj szczegóły wszystkich trzech aspektów!