Dotacja na magazyn energii, którą mogą cofnąć po 20 latach? Na co musisz uważać?

• Jakie obowiązki pozostają po otrzymaniu dotacji i jak długo trzeba utrzymać magazyn energii zgodnie z warunkami programu. Regulamin precyzuje m.in. trwałość projektu, zasady eksploatacji i ograniczenia w zmianach instalacji.
• Jak mogą wyglądać kontrole NFOŚiGW i w jakich sytuacjach grozi zwrot dofinansowania. Fundusz zastrzega sobie możliwość weryfikacji inwestycji także po jej zakończeniu.
• Co regulamin mówi o utylizacji magazynu energii i odpowiedzialności beneficjenta po zakończeniu jego użytkowania. Dotacja oznacza nie tylko wsparcie finansowe, ale też długoterminowe zobowiązania.

Kontrole w nowej dotacji na magazyny energii

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej opublikował wstępną propozycję regulaminu programu „Dofinansowanie przydomowych magazynów energii”, która została skierowana do konsultacji społecznych. Dokument określa nie tylko zasady przyznawania wsparcia, ale również obowiązki beneficjentów już po uzyskaniu dotacji – w tym kwestie kontroli inwestycji oraz odpowiedzialności związanej z eksploatacją i utylizacją dofinansowanych urządzeń. 

Część zapisów ma charakter standardowy dla tego typu programów, jednak niektóre z nich mogą budzić pytania i wątpliwości, zwłaszcza w kontekście długoterminowych zobowiązań nałożonych na przyszłych użytkowników magazynów energii. Jak mają wyglądać kontrole realizacji inwestycji w magazyn energii?

“NFOŚiGW oraz instytucje nadzorujące NFOŚiGW lub wskazana przez te podmioty inna instytucja - może dokonać kontroli przedsięwzięć u Wnioskodawcy - samodzielnie lub poprzez podmioty zewnętrzne - w okresie od dnia złożenia wniosku o dofinansowanie do końca okresu trwałości” – czytamy w regulaminie

Wstępny regulamin informuje także o tym, że kontrole przedsięwzięć w terenie będą odbywały się losowo na wybranej próbie. Jest to zapis typowy jak na regulamin w tego typu programie. Wiadomo również, że takich kontroli nie da się przeprowadzić u wszystkich, a i też wspomniana próba raczej liczna nie będzie. Co jednak, gdy stwierdzone zostaną niezgodności? Tutaj też mamy bardzo standardowy zapis.

“W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości (na każdym etapie – m.in. oceny wniosku) konieczne będzie dokonanie korekty/uzupełnień/wyjaśnień wniosku przez Wnioskodawcę lub w przypadku stwierdzenia naruszenia postanowień regulaminu lub programu w okresie trwałości nastąpi wypowiedzenie umowy o dofinansowanie” – czytamy regulamin przekazany do konsultacji społecznych.

• Więcej szczegółów o nowym programie znajdziesz w artykule: Miliard złotych na domowe magazyny energii – nowa dotacja NFOŚiGW

Nieprawidłowa utylizacja będzie grozić cofnięciem dotacji!

Ciekawy natomiast jest ostatni zapis w propozycji regulaminu, który odnosi się do obowiązków związanych z gospodarowaniem zużytym sprzętem objętym dofinansowaniem. Zgodnie z obowiązującymi oraz nowelizowanymi przepisami prawa wszyscy wnioskodawcy są zobowiązani do postępowania zgodnie z regulacjami dotyczącymi zagospodarowania zużytego sprzętu, na który uzyskano wsparcie finansowe – czyli magazynów energii, falowników i magazynów ciepła.

W regulaminie czytamy, że nowelizacja ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, która weszła w życie 9 października 2025 r., wskazuje, że koszty utylizacji zużytego sprzętu ponoszą użytkownicy końcowi, co oznacza przeniesienie odpowiedzialności finansowej w tym zakresie bezpośrednio na beneficjentów programu. Regulamin też nie precyzuje co w przypadku zmiany właściciela nieruchomości wraz z magazynem energii… 

“Niewłaściwe postępowanie ze zużytym sprzętem może skutkować naruszeniem przepisów prawa oraz zasad realizacji projektu, co może skutkować wezwaniem do zwrotu udzielonego dofinansowania” – proponuje NFOŚiGW w regulaminie.

20 lat żywotności magazynu energii. Co potem?

Na koniec warto zwrócić uwagę na jeszcze jeden, dość intrygujący aspekt tych zapisów. Szacowany czas eksploatacji magazynów energii wynosi dziś około 15-20 lat, co rodzi pytanie, czy po tak długim okresie ktokolwiek będzie jeszcze pamiętał, że dane urządzenie było objęte dotacją – a tym bardziej, że wiążą się z nim konkretne obowiązki formalne. 

Zapis regulaminu jest więc interesujący, ale jednocześnie dość enigmatyczny. W praktyce można zakładać, że utylizacja zużytych magazynów energii, falowników czy magazynów ciepła będzie realizowana przez producentów tych urządzeń lub wyspecjalizowane firmy. Oczywiście na zlecenie wnioskodawcy, a przynajmniej tak wynika z regulaminu. 

Pozostaje jednak otwarte pytanie, czy i w jaki sposób NFOŚiGW będzie w stanie wypracować skuteczny mechanizm pozwalający na weryfikację prawidłowego zagospodarowania takiego sprzętu po kilkunastu czy nawet kilkudziesięciu latach od zakończenia inwestycji. Oczywiście wszystkich gorąco zachęcamy do prawidłowej utylizacji elektrosprzętu, choć – jak pokazuje praktyka – rzeczywisty przebieg takich procesów bywa bardzo różny.

Opracowano na podstawie propozycji Regulaminu programu “Dofinansowanie przydomowych magazynów energii”