Bariery i wyzwania

Dr Anna Dyląg wskazuje, że bariery, które napotykają gminy w sferze transformacji energetycznej można podzielić na cztery grupy. Pierwszą z nich, jak nie najważniejszą, są bariery finansowe. Ekspert wylicza, że gminy mają do czynienia z niewystarczającą ilością środków własnych gminy na inwestycje energetyczne, trudnościami z uzyskaniem dotacji, środków unijnych czy kredytów oraz zwyczajnie brakiem pomysłu na finansowanie nowych inwestycji. Kolejną grupą są bariery strukturalne. W urzędach gminnych brakuje obowiązkowego stanowiska – energetyka gminnego, którego kompetencje ułatwiłyby sprawne przeprowadzenie transformacji energetycznej na danym terenie. Ekspert wskazuje także na brak wystarczającej pomocy ze strony samorządu województwa i instytucji rządowych oraz brak zachęt i gratyfikacji dla aktywnych samorządów (w transformacji energetycznej).

Nie warto zapominać także o regulacjach – wyzwania natury prawnej są często przeszkodą w rozwoju transformacji energetycznej na terenie gmin. Tu dr Dyląg wskazuje na rozbudowane oraz skomplikowane procedury i wymogi w sektorze energetycznym (koncesje, pozwolenia), zawiłość i niejednoznaczność przepisów prawa energetycznego jak i planowania przestrzennego oraz częste zmiany uregulowań prawnych. Ostatnią grupą są bariery kadrowe. Brakuje na rynku pracy odpowiednich specjalistów z zakresu zarządzania energią, chętnych do pracy za niekonkurencyjne pobory. Mamy także do czynienia z ograniczenia etatowe związane z brakiem środków na wynagrodzenia (odchodzenie z pracy w urzędach pracowników o dużym doświadczeniu).

Czym jest zarządzanie energią w gminie? Czy jest ono potrzebne?

Czy samorządy posiadają zdolność efektywnego zarządzania energią? Obszar efektywności energetycznej jest jednym z filarów polityki klimatyczno-energetycznej Unii Europejskiej. Dr Anna Dyląg zauważa, że coraz częściej wspomina się o istocie zarządzania energią w gminie.

Energia jest towarem, który stale drożeje. Dodatkowo, wzrasta również zużycie energii, podyktowane kolejnymi elektrycznymi urządzeniami jak i elektryfikacją ogrzewnictwa. W skali gminy, są to wysokie koszty. Chcąc by te koszty były mniejsze bądź ustabilizowane, należy rozsądnie gospodarować zużywaną energią. Pierwszym z zadań samorządu w obszarze zarządzania energią jest inwentaryzowanie, a tym samym uporządkowanie mienia gminnego pod kątem energetycznym. Proces ten umożliwia podjęcie decyzji o zmianach jakie można wprowadzić, np. zmiana ogrzewania, montaż instalacji odnawialnych źródeł energii czy wprowadzenie oprogramowania do zarządzania energią w budynkach. Wiedząc co jest do zrobienia w gminie w obszarze energii, możemy zaplanować wieloletni plan pozyskania funduszy na nasze potrzeby – tłumaczy dr Dyląg w rozmowie z GLOBEnergia.pl.

Wyjaśnia, że do korzyści, jakie przynosi zarządzanie energią w gminie, można zaliczyć mniejsze koszty za zużywaną energią. Podkreśla, że jeszcze ważniejsze jest jednak, że decydując się na OZE minimalizujemy niską emisję, która jest ogromnym wyzwaniem w Polsce. Dr Dyląg tłumaczy, że gdy samorząd decyduje się na inwestycje oraz prace uświadamiające mieszkańców, angażuje ich tym samym do odważnych posunięć już we własnych domach. Gmina staje się wzorem dla swoich mieszkańców. Uporządkowanie, policzenie oraz zarządzanie danymi energetycznymi w samorządzie daje wymierne, zarówno ekonomiczne jak i ekologiczne korzyści.

Gminy muszą być wzorem

Zapytaliśmy eksperta, czy ze strony gmin obserwuje zainteresowanie aspektem gospodarowania energią w gminie.

Moje doświadczenia zawodowe związane z zarządzaniem energią jednoznacznie pokazują, że zachodnioeuropejskie kraje od wielu lat bardzo rzetelnie i ambitnie podchodzą do tego zagadnienia. Zarówno samo gospodarowanie energią jak i transformowanie energetyki lokalnej jest ujęte w formalne ramy i skutecznie realizowane. Jest wiele polskich gmin, które taki sposób zarządzania energią wdrażają, stając się tym samym prekursorami w naszym kraju – tłumaczy dr Dyląg.

Dyląg tłumaczy, iż zazwyczaj temat sprawnej gospodarki energetycznej gminy podejmują większe miasta jak Katowice, Piaseczno, Warszawa, Sztum i inne). Ekspert wyjaśnia, że spowodowane jest to z jednej strony świadomością ogromnych (niekoniecznie potrzebnych) kosztów, jakie generuje energia, ale również możliwościami kadrowymi – energetyk gminny/miejski. Mniejsze gminy podejmują temat gospodarki energią, jednak nie zawsze są na to gotowe. Utrudnienia, z którymi borykają się samorządy, można minimalizować poprzez związki gminne, które rozłożą ciężar pracy na kilka jednostek.

Redakcja: Patrycja Rapacka

Dr inż.

Anna Dyląg

Zewnętrzny ekspert Komisji Europejskiej ds. odnawialnych źródeł energii (Horyzont 2020), właścicielka ABC ENERGIA Sp. z o.o.