W styczniu br. na stronie Rządowego Centrum Legislacyjnego pojawił projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz ustawy o odnawialnych źródłach energii, który proponuje przepisy znoszące obowiązek obliga giełdowego dla energii elektrycznej oraz zaostrzające odpowiedzialność w zakresie manipulacji na rynku energii elektrycznej. Do propozycji odnieśli się eksperci think-tanku Forum Energii. Zniesienie obliga spowoduje wzrost cen hurtowych i odbije się negatywnie na odbiorcach.

Dr Joanna Maćkowiak-Pandera i dr Aleksandra Gawlikowska-Fyk wskazują, że zniesienie obliga giełdowego to krok wstecz w obszarze konkurencji i transparentności rynku energii elektrycznej w Polsce.

Obligo giełdowe, czy obowiązek sprzedaży energii elektrycznej przez Towarową Giełdę Energii, funkcjonuje od 1 stycznia 2011 r. Obowiązek handlu energią na giełdzie miał zwiększyć transparentne wyznaczanie cen i ograniczyć nieuzasadnione przychody. Ekspertki przypominają, że jego pojawienie się miało bezpośredni związek z wychodzeniem z systemu  umów dwustronnych czyli tzw. KDT – kontraktów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej. KDT wprowadzono, aby zwiększyć przychody wytwórców i wspomóc modernizację energetyki w latach 90-tych XX wieku. KDTy zostały rozwiązane po wejściu Polski do UE. Komisja Europejska uznała, że jest to niedozwolona pomoc publiczna, która skutkuje wysokimi hurtowymi cenami energii. Przez lata większość transakcji sprzedaży energii (50-8- proc.) odbywała się za pośrednictwem KDT, ceny były wysokie, a rola giełdy w obrocie energią ograniczona.

Dzięki obligu giełdowemu cena energii kształtuje się na rynku konkurencyjnym i odzwierciedla rzeczywisty popyt i podaż, a nie np. wynika z transakcji zawieranych wewnątrz pionowo zintegrowanych grup. Forum Energii przypomina, że konkurencyjna cena na rynku hurtowym to nie tylko nośnik informacji o tym, ile kosztuje energia elektryczna. To także podstawa kalkulacji cen dla odbiorców oraz punkt odniesienia dla mechanizmów wsparcia np. OZE oraz wielu umów zawieranych na rynku energii (np. kontraktów różnicowych, umów typu PPA).

Zniesie obliga odbije się na odbiorcach

Forum Energii wyjaśnia, że za eksperyment ze zniesieniem obliga giełdowego zapłacą odbiorcy i przemysł, którzy i tak są obarczeni opłatą mocową czy rosnącymi cenami CO2. Zniesienie obliga podniesie i tak już wysokie w naszym regionie hurtowe ceny energii elektrycznej. Ekspertki przypominają, że 100 proc. obligo zostało wprowadzone 2,5 roku temu jako remedium na szybko rosnące wówczas ceny prądu.

– Pomysł pozbycia się obliga pochodzi ze spotkań rządu w sprawie górnictwa. Likwidacja obliga to wyrafinowana forma wsparcia górnictwa: spowoduje wzrost cen energii, a to przełoży się na zmiany w tzw. merit order. W efekcie do systemu wejdą droższe jednostki węglowe, które ze względu na wysokie koszty pracują obecnie niewielką liczbę godzin i tracą z tego powodu przychody. Spalimy więcej węgla. I wyemitujemy więcej CO2 – wyjaśnia Forum Energii.

Z OSR do ustawy znoszącej obowiązek obliga wynika, że zmiana ma wpłynąć na zmniejszenie importu energii elektrycznej do Polski. W praktyce będzie inaczej. Wzrost cen energii przyczyni się raczej do zwiększenia importu – ponieważ energia płynie z tańszego kraju do droższego. Paradoksalnie to dzięki importowi ceny energii w Polsce są niższe.

Źródło: Forum Energii

Redakcja GLOBEnergia