Opłata mocowa – kto i od kogo pobiera opłatę?

Opłata mocowa może być pobierana przez Operatora Systemu Przesyłowego (OSP), czyli Polskie Sieci Elektroenergetyczne bezpośrednio lub pośrednio. OSP pobiera opłatę mocową bezpośrednio od tych odbiorców, którzy są przyłączeni do linii przesyłowych, czyli do najwyższych napięć. OSP pobiera opłatę mocową również pośrednio – za pośrednictwem Operatora Systemu Dystrybucyjnego (OSD), który z kolei pobiera tę opłatę od odbiorców końcowych, którzy są przyłączeni do sieci dystrybucyjnej. W przypadku osób fizycznych – właścicieli gospodarstw domowych stawka opłaty mocowej ustalana jest w zależności od rocznego zużycia energii i waha się od 1,87 zł/mies. do 10,46 zł/mies netto:

1) 1,87 zł netto na miesiąc – w odniesieniu do odbiorców końcowych pobierających energię
elektryczną w gospodarstwie domowym zużywających rocznie poniżej 500 kWh energii elektrycznej

2) 4,48 zł netto na miesiąc – w odniesieniu do odbiorców końcowych pobierających energię
elektryczną w gospodarstwie domowym zużywających rocznie od 500 kWh do 1 200 kWh energii elektrycznej

3) 7,47 zł netto na miesiąc – w odniesieniu do odbiorców końcowych pobierających energię elektryczną w gospodarstwie domowym, zużywających rocznie powyżej 1 200 kWh do 2800 kWh energii elektrycznej

4) 10,46 zł netto na miesiąc – w odniesieniu do odbiorców końcowych pobierających energię
elektryczną w gospodarstwie domowym zużywających rocznie powyżej 2800 kWh energii elektrycznej. Zdecydowana większość konsumentów będzie korzystała z tej stawki.

W odniesieniu do innych odbiorców końcowych – w tym do firm, stawka opłaty mocowej wynosi 0,0762 zł/kWh i pobierana jest za energię elektryczną pobraną z sieci w godzinach szczytu w dni robocze.

Łączna kwota opłaty mocowej pobrana od wszystkich odbiorców końcowych w 2021 roku wyniesie około 5,6 mld zł. Taka wartość to wynik aukcji, które odbyły się kilka lat temu, więc od paru lat kwota ta była już znana. Do niedawna nie był znany tylko sposób jej rozdziału. Zebrane pieniądze zostaną przekazane do dostawców mocy za utrzymanie mocy na odpowiednim poziomie na żądanie OSP. Firmy mają pokryć około 80% kosztów opłaty mocowej, czyli około 4,5 mld zł. Pozostała część do odbiorcy indywidualni.

System opustów a opłata mocowa

W poszukiwaniu oszczędności odbiorcy końcowi z pewnością rozważają inwestycję w instalację fotowoltaiczną, która z pewnością redukuje rachunki za energię i koszty dystrybucyjne. Czy fotowoltaika może być również sposobem na redukcję kosztów związanych z opłatą mocową? Według Bogdana Szymańskiego, prezesa SBF POLSKA PV wszystko zależy od tego, kim jest prosument: czy jest to właściciel instalacji na domu jednorodzinnym, czy jest to właściciel instalacji pracującej na potrzeby przedsiębiorstwa. Ekspert powołuje się w swojej interpretacji na sam mechanizm opłaty mocowej i artykuł 4., punkt 4, ustęp 2 ustawy o odnawialnych źródłach energii, który brzmi następująco:

4. Od ilości rozliczonej energii elektrycznej w sposób, o którym mowa w ust. 1, prosument energii odnawialnej nie uiszcza:

1)…
2) opłat za usługę dystrybucji, których wysokość zależy od ilości energii elektrycznej pobranej przez prosumenta energii odnawialnej; opłaty te są uiszczane przez sprzedawcę, o którym mowa w art. 40 ust. 1a, wobec operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego, do sieci którego przyłączona jest mikroinstalacja.

Ten zapis mówi, że w opuście rozliczane są także opłaty za dystrybucję, w tej wysokości i w tej części, w której są one powiązane z liczbą kWh. Struktura opłaty mocowej jest taka, że w domkach jednorodzinnych tej korelacji mieć nie będziemy, czyli w przypadku prosumenta domowego nie uniknie tej opłaty mocowej.

Biorąc pod uwagę ten zapis, można wywnioskować, że w przypadku domów jednorodzinnych i taryf G do opustu zostaną wliczone tylko te opłaty dystrybucyjne, które były wliczane do tej pory, a opłata mocowa nie zostanie uwzględniona. W konsekwencji odbiorca końcowy w gospodarstwie domowym będzie musiał ją uiścić w całości, a jej wysokość będzie zależała od tego w jakim przedziale rocznego zużycia mieści się ten odbiorca. – wyjaśnia Bogdan Szymański.

Szansa na zmniejszenie wysokości opłaty mocowej dla prosumentów w taryfie G będzie więc tylko wtedy, gdy większość energii produkowanej przez instalację fotowoltaiczną będzie konsumowana w budynku na bieżąco, co wynika z dość szerokich przedziałów naliczania tym odbiorcom opłaty mocowej.

Całkiem inna sytuacja odnosi się do prosumentów, rozliczających się w taryfach C i B, dla których stawka opłaty mocowej liczona jest elastycznie na podstawie energii pobranej w godzinach szczytu, a więc występuje ścisłe powiązanie wartości opłaty mocowej z liczbą kWh.

W przypadku prosumentów rozliczających się w taryfie C lub B, według mojej interpretacji opłata mocowa zostanie uwzględniona także w opuście.To z kolei może mieć daleko idące skutki w związku z tym, że dla większej części firm będzie zasadne przechodzenie z umów rozdzielonych na umowy kompleksowe. – dodaje ekspert.

Jakie korzyści płyną z opłaty mocowej dla prosumentów?

Podsumowując interpretację eksperta, dla prosumentów domkowych, indywidualnych, fotowoltaika obniży rachunki za energię, lecz nie uchroni przed kosztami związanymi z opłatą mocową. Dla gospodarstw domowych z odpowiednio dobraną instalacją fotowoltaiczną i z wysokim poziomem gospodarowania wytworzoną w instalacji energią, rachunki zostaną obniżone do poziomu opłat stałych, do których trzeba będzie doliczyć właśnie opłatę mocową. Dla prosumentów firmowych inwestycja w fotowoltaikę pozwoli uniknąć części tej opłaty.

Z punktu widzenia rynku energii to prosument jak każdy konsument energii może mieć (kosztowne) poczucie, że wydaje pieniądze za to, że będzie miał stabilne dostawy energii.
W przypadku gospodarstw domowych, opłata mocowa jest więc pewnego rodzaju daniną, regularnie pobieranym abonamentem.


Materiał powstał w ramach kampanii „Własny prąd ze słońca – Fotowoltaika dla firm”

Redakcja GLOBEnergia