Gdzie się podział KPEiK? Polska to jedyny kraj bez planu

• Polska jako jedyne państwo UE wciąż nie przedłożyła finalnej wersji KPEiK, mimo że termin minął wiele miesięcy temu.
• Komisja Europejska prowadzi już postępowanie wobec Polski za naruszenie prawa i brak realizacji obowiązku.
• Zwłoka podważa bezpieczeństwo energetyczne i stabilność gospodarczą kraju według ekspertów.

Czym jest KPEiK i dlaczego jest tak ważny?

KPEiK to strategiczny plan rządu, który wyznacza kierunek dekarbonizacji polskiej gospodarki i określa trajektorię transformacji energetycznej do 2030 roku. Dokument ma kluczowe znaczenie dla elektroenergetyki, ciepłownictwa i wszystkich sektorów wymagających inwestycji w nowe moce, infrastrukturę, magazyny energii oraz mechanizmy regulacyjne.

Brak finalnego KPEiK oznacza brak jasności co do przyszłych działań państwa, a skutki tego odczuwa cała gospodarka. Od banków finansujących instalacje, przez operatorów sieci, po przedsiębiorstwa planujące inwestycje w OZE czy magazyny energii.

Polska jedynym krajem UE bez zaktualizowanego planu

Zgodnie z unijnymi przepisami każdy kraj członkowski powinien przekazać Komisji Europejskiej zaktualizowany plan do czerwca 2024 roku. Polska nie spełniła tego obowiązku. Od roku trwa postępowanie KE w sprawie naruszenia prawa.

Warto przypomnieć, co do tej pory powstało:

• 2019 – pierwszy Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021–2030, przekazany do KE.
• marzec 2024 – wstępny projekt aktualizacji, przesłany do Komisji.
• październik 2024 – druga, bardziej zaawansowana wersja dokumentu udostępniona do konsultacji publicznych, wraz z prognozą oddziaływania na środowisko opublikowaną w lutym 2025 roku.

Mimo tych kroków finalna wersja KPEiK wciąż nie została przyjęta.

Inwestycyjna mgła i narastające koszty czekania

Brak przyjętego planu już teraz jest negatywny w skutkach. Inwestorzy nie wiedzą, czy warto ruszać z kolejnymi projektami, banki wahają się przy decyzjach kredytowych, operatorzy sieci odkładają część planów rozwojowych. Brak KPEiK odbiera gospodarce przewidywalność i utrudnia racjonalne planowanie. To opóźnia modernizację infrastruktury, zamraża kapitał i zwiększa koszt każdego miesiąca, w którym działania przesuwają się w czasie. Jednocześnie rośnie podatność opinii publicznej na dezinformację.

Apel ekspertów

Ostatnio o sfinalizowanie sprawy KPEiK zaapelowała Ekspercka Rada ds. Bezpieczeństwa Energetycznego i Klimatu. W swoim stanowisku Rada BEiK mówi wprost, że sprawne przyjęcie KPEiK jest koniecznością. Ostre napięcia geopolityczne i rosnąca presja na bezpieczeństwo energetyczne sprawiają, że brak strategicznego dokumentu to poważny błąd. Eksperci wskazują, że KPEiK wyznacza mapę wszystkich kluczowych inwestycji, od rozwoju sieci przesyłowych i dystrybucyjnych, przez finansowanie nowych mocy i magazynów, po wdrażanie rozwiązań regulacyjnych takich jak rynek mocy, mechanizmy elastyczności czy systemy wsparcia dla energetyki jądrowej. W tym sensie plan pełni funkcję kotwicy, która stabilizuje system inwestycyjny i umożliwia przewidywalny rozwój sektora.

–Brak tego dokumentu, jak również innych, w tym zaktualizowanej polityki energetycznej, generuje niepewność inwestycyjną i planistyczną, naraża Polskę na wysokie koszty wynikające z niepotrzebnych działań oraz z opóźnień działań koniecznych, pogarszając konkurencyjność gospodarki, a także tworzy przestrzeń do dezinformacji wpływającej negatywnie na spójność społeczną - czytamy w stanowisku Rady.

Równie silnie wybrzmiewa w stanowisku akcent finansowy. Bez przyjęcia KPEiK Polska nie otworzy kolejnych segmentów środków z Krajowego Planu Odbudowy, ponieważ dokument jest podstawą realizacji formalnych kamieni milowych. Przeciąganie tego procesu uderza w tempo modernizacji i zmniejsza zaufanie europejskich partnerów.

W centrum argumentacji znajduje się również OZE. Według Rady ich rozwój jest nie tylko elementem polityki klimatycznej, ale wręcz warunkiem konkurencyjności polskiej gospodarki. To one mogą ograniczyć import gazu i paliw, zmniejszyć koszty uprawnień do emisji, rozwinąć krajowy łańcuch dostaw i odciążyć przedsiębiorstwa od rosnącej presji regulacyjnej. Innymi słowy: dekarbonizacja energetyki i przemysłu przestaje być propozycją, a staje się koniecznością.

Zadaniem KPEiK jest wyznaczenie kierunku – stabilnego, spójnego i możliwego do aktualizowania. Rada wyraźnie podkreśla, że spory wokół szczegółowych zapisów nie mogą więc być pretekstem do dalszego blokowania prac. W energetyce brak decyzji bywa decyzją najkosztowniejszą.

Źródła: własne, gov.pl, BEiK