Gruntowa pompa ciepła kosztuje więcej na starcie. Dotacje i chłodzenie pasywne mogą zmienić rachunek 

• Wyższy koszt na start może się zwrócić w dłuższym czasie. Gruntowa pompa ciepła wymaga odwiertów, ale dotacje z Mojego Ciepła lub Czystego Powietrza mogą zmniejszyć barierę inwestycyjną.
• Największą przewagą jest stabilne dolne źródło. Grunt daje lepsze warunki pracy niż powietrze i pozwala wykorzystać instalację także do chłodzenia, w tym pasywnego.
• Odwierty to inwestycja na dekady. Sama pompa może kiedyś wymagać wymiany, ale dobrze wykonane sondy pionowe mogą pracować nawet kilkadziesiąt lat.

Gruntowa pompa ciepła wymaga większych nakładów początkowych niż popularne urządzenie powietrzne. Konieczne jest wykonanie dolnego źródła, najczęściej w postaci pionowych odwiertów, a decyzję powinny poprzedzić analiza zapotrzebowania budynku oraz ocena warunków na działce. W zamian inwestor otrzymuje system korzystający ze stabilnej temperatury gruntu, który może służyć zarówno do ogrzewania, jak i chłodzenia.

O wyborze nie powinna więc decydować wyłącznie cena samego urządzenia. Znaczenie mają całkowity koszt instalacji, przewidywane zużycie energii, możliwość wykonania odwiertów oraz czas, przez jaki budynek będzie użytkowany. Dodatkowym czynnikiem mogą być dostępne programy dofinansowania.

Dotacja może zmniejszyć barierę wejścia

Program Moje Ciepło wspiera zakup i montaż pomp ciepła w nowych budynkach jednorodzinnych. Dotacja może pokryć do 30 proc. lub 45 proc. kosztów kwalifikowanych, ale nie więcej niż 21 tys. zł na jedną inwestycję. Właściciele modernizowanych domów mogą natomiast sprawdzić możliwość uzyskania wsparcia w programie Czyste Powietrze.

Marcin Franke z firmy PRAWTECH zwraca uwagę, że przy ocenie opłacalności trzeba uwzględnić nie tylko wysokość początkowej inwestycji, lecz także późniejszą eksploatację i amortyzację instalacji.

“Decyzja inwestora podejmowana jest w oparciu o szereg analiz w tym przez wzgląd na najwyższą efektywność energetyczną wymienników pionowych oraz nakłady inwestycyjne wraz z ich amortyzacją. Pozytywnej weryfikacji i decyzji na korzyść pompy gruntowej sprzyjają programy dotacyjne takie jak Czyste Powietrze i Moje Ciepło. W tym drugim przypadku inwestor oddający do użytkowania nowy budynek mieszkalny może liczyć na aż 21 tys. PLN wsparcia w postaci prostego mechanizmu dopłaty do odwiertów” – wskazuje Marcin Franke, PRAWTECH.

Sama dostępność dotacji nie powinna jednak przesądzać o wyborze technologii. Najpierw należy sprawdzić, czy gruntowa pompa ciepła odpowiada potrzebom konkretnego budynku i czy na działce można wykonać odpowiednie dolne źródło. Dofinansowanie poprawia wynik finansowy inwestycji, ale nie zastąpi projektu i prawidłowego doboru urządzenia.

Chłodzenie może przesądzić o wyborze

W nowoczesnych i dobrze ocieplonych budynkach coraz ważniejszym zagadnieniem staje się nie tylko ogrzewanie zimą, ale również odprowadzanie nadmiaru ciepła latem. W tym obszarze gruntowa pompa ciepła może pracować aktywnie albo wykorzystywać chłód z gruntu. W trybie pasywnym sprężarka pozostaje wyłączona, a instalacja przekazuje chłód z dolnego źródła do systemu w budynku.

“Dodatkowym, a często najważniejszym czynnikiem decydującym o wyborze technologii ciepła Ziemi jest zapotrzebowanie na chłód w budowanym lub modernizowanym obiekcie. Pompa gruntowa w tej sytuacji jest niedoścignionym wzorem, bowiem poza dostarczaniem aktywnego chłodu wymagającego pracy sprężarki potrafi „pompować” odnawialny chłód w trybie pasywnym, wprost z odwierconych sond” – tłumaczy Marcin Franke, PRAWTECH.

Chłodzenie pasywne nie jest całkowicie pozbawione poboru energii, ponieważ pracować muszą między innymi pompy obiegowe i automatyka. Zużycie może być jednak niższe niż przy chłodzeniu wymagającym ciągłej pracy sprężarki. Ostateczny efekt zależy od projektu instalacji, rodzaju odbiorników oraz temperatury gruntu.

• Zobacz również: Co blokuje rozwój gruntowych pomp ciepła? Eksperci wskazują najważniejsze bariery

Sondy zostają na dłużej niż urządzenie

W ocenie inwestycji warto rozdzielić żywotność samej pompy ciepła od trwałości dolnego źródła. Sprężarka, pompy obiegowe i pozostałe elementy urządzenia mogą w przyszłości wymagać serwisu lub wymiany. Prawidłowo wykonane sondy pionowe pozostają natomiast częścią infrastruktury budynku i mogą współpracować również z kolejną pompą ciepła.

“O decyzji inwestycyjnej decyduje również cykl życia pompy gruntowej. Stabilne warunki temperaturowe panujące w górotworze gwarantują optymalne warunki eksploatacji dla sond co oznacza w praktyce bezawaryjną ich pracę przez co najmniej 50 lat” – wyjaśnia Marcin Franke.

Ważne jest to, że część stanowiąca jeden z największych kosztów początkowych może być wykorzystywana przez kilka dekad. Im dłuższy okres użytkowania budynku oraz większe zapotrzebowanie na ogrzewanie i chłodzenie, tym większe znaczenie ma ten argument.

Gruntowa pompa ciepła nie będzie najlepszym rozwiązaniem na każdej działce i dla każdego budżetu. Może jednak dobrze bronić się w budynku, w którym liczą się stabilna praca, możliwość chłodzenia pasywnego oraz wieloletnie wykorzystanie dolnego źródła. Decyzję powinien poprzedzić projekt obejmujący zarówno parametry urządzenia, jak i warunki wykonania odwiertów.

Źródła: PRAWTECH, NFOŚiGW, Moje Ciepło, Czyste Powietrze.