Ile ciepła kupisz za średnią i minimalną pensję? Analizujemy ostatnie 10 lat dla pompy ciepła, pelletu i gazu

• Za pensję kupimy więcej ciepła niż w 2023 roku. W relacji do wynagrodzeń poprawa dotyczy wszystkich analizowanych źródeł: pompy ciepła, gazu i pelletu. Realna siła nabywcza wzrosła mimo wyższych cen paliw niż dekadę temu.
• Pompa ciepła utrzymuje przewagę kosztową. Przy minimalnym wynagrodzeniu ilość możliwego do kupienia ciepła wzrosła o ok. 36%, przy średnim o ok. 11%. To efekt rosnących płac, ale i dzięki stawkom za energię elektryczną..
• Choć ceny gazu ziemnego i pelletu są wyższe niż w 2016 roku, relacja dochodów do kosztów ogrzewania jest dziś korzystniejsza niż w czasie kryzysu. Rachunki grozy w ujęciu realnym tracą rację bytu.

W mediach co jakiś czas wraca straszak pod hasłem rachunki grozy. Że prąd drogi, ogrzewanie coraz bardziej nieopłacalne, a domowe budżety nie wytrzymują kosztów energii. Tyle że w tej narracji często brakuje jednego: szerszego kontekstu.

My policzyliśmy to inaczej – nie tylko patrząc na ceny paliw, ale na to, ile ciepła faktycznie można kupić za pensję minimalną i średnią. I zestawiliśmy dzisiejszą sytuację z najbardziej krytycznym momentem kryzysu energetycznego z lat 2022–2023. Porównaliśmy trzy popularne źródła ogrzewania: pompę ciepła, kondensacyjny kocioł gazowy i kocioł na pellet. Wnioski? Obraz jest znacznie spokojniejszy niż sugerują nagłówki.

Energia po kryzysie – stać nas na więcej ciepła niż w 2023 roku

Kryzys energetyczny z lat 2022-2023 był momentem granicznym – ceny paliw i energii elektrycznej rosły gwałtownie, a wiele gospodarstw domowych po raz pierwszy realnie poczuło niepewność związaną z kosztami ogrzewania. Dziś sytuacja wygląda inaczej. Rynek wyraźnie się uspokoił, a relacja między dochodami a kosztami energii poprawiła się na tyle, że za tę samą wypłatę można kupić więcej ciepła niż w najbardziej krytycznym momencie kryzysu.

Najmocniej widać to w przypadku pomp ciepła, ale poprawa dotyczy także gazu i pelletu – choć w różnej skali i z różnymi ograniczeniami wynikającymi z charakterystyki tych paliw.

Pompa ciepła – lider opłacalności nawet po kryzysie

W ujęciu dekady to właśnie pompa ciepła pokazuje najbardziej spektakularną zmianę. Mimo że ceny energii elektrycznej wzrosły w tym czasie znacząco – w zależności od taryfy nawet o kilkadziesiąt procent względem 2016 roku – realna siła nabywcza w kontekście ogrzewania poprawiła się wyraźnie.

Przy minimalnym wynagrodzeniu ilość możliwego do kupienia ciepła wzrosła o około 36%, a przy średnim wynagrodzeniu o około 11%. To pokazuje, że wzrost płac w długim okresie skutecznie zneutralizował podwyżki cen energii. Co więcej, pompa ciepła pozostaje najbardziej efektywnym kosztowo źródłem ciepła spośród analizowanych systemów. Właśnie dlatego od lat jest wskazywana jako jedno z najtańszych rozwiązań w eksploatacji – nawet przy wyższych cenach energii elektrycznej.

Kocioł gazowy – stabilizacja po najtrudniejszym okresie

Gaz ziemny był paliwem najmocniej dotkniętym kryzysem energetycznym. W latach 2022–2023 ceny surowca eksplodowały, co przełożyło się na realny wzrost kosztów ogrzewania. W porównaniu z 2016 rokiem ceny gazu są dziś wyraźnie wyższe – w ujęciu dekady wzrost przekracza kilkadziesiąt procent. Mimo to, patrząc na relację dochodów do cen, sytuacja gospodarstw domowych poprawiła się. Ilość ciepła możliwego do kupienia za minimalną pensję wzrosła o około 38%, a za średnią o około 13%.

To oznacza, że choć gaz nie wrócił do poziomów sprzed dekady, rosnące wynagrodzenia zrównoważyły wyższe ceny paliwa. Nie jest to już scenariusz „rachunków grozy”, który dominował nagłówki mediów w czasie kryzysu.

Pellet 2016-2026, czyli największa zmienność cen

Pellet to paliwo, które w czasie kryzysu energetycznego przeżyło prawdziwy rollercoaster. W latach 2022–2023 ceny potrafiły wzrosnąć nawet o kilkadziesiąt procent rok do roku. W ujęciu dekady wzrost cen pelletu również jest wyraźny i należy do najwyższych spośród analizowanych paliw.

Jednak i tutaj widać efekt wzrostu dochodów. Ilość ciepła możliwego do kupienia za minimalne wynagrodzenie wzrosła aż o około 64%, a przy średnim wynagrodzeniu o około 34%. To pokazuje, że mimo historycznej zmienności cen biomasy, realna siła nabywcza gospodarstw domowych w długim okresie poprawiła się istotnie.

• Zobacz również: Pellet w końcu się skończy. Nie ma planu dla kotłów w programie Czyste Powietrze

2016–2026: co naprawdę mówią liczby?

Dekada obejmuje zarówno okres stabilizacji, jak i bezprecedensowy kryzys energetyczny. Największe napięcia rynkowe przypadły na lata 2022–2023 – wtedy pojawiły się słynne rachunki grozy, które w wielu przypadkach były bardziej efektem paniki i nagłych skoków cen niż trwałej zmiany strukturalnej. Dziś sytuacja wygląda inaczej. W relacji do dochodów Polacy mogą pozwolić sobie na więcej ciepła niż dziesięć lat temu – niezależnie od wybranego źródła ogrzewania. Największą poprawę widać w przypadku pompy ciepła, co potwierdza jej przewagę kosztową w długim horyzoncie.

Jeśli więc ktoś pyta, czy grożą nam dziś rachunki grozy – odpowiedź brzmi: nie w ujęciu realnym. Oczywiście może się to zdarzyć w skali, jak np. z pelletu w ostatnich tygodniach, gdy jego cena została wywindowana do średniego poziomu 2500 zł/t. W relacji do wynagrodzeń stać nas na więcej energii niż przed kryzysem. Chcesz poznać pełne wyliczenia i metodologię? Szczegóły omawiamy w najnowszym odcinku Energetycznego Talk Show.

Materiał przygotowany przez redakcję GLOBENERGIA w składzie Michał Jakubiec i Bogdan Szymański.
Źródła: ZUS, GUS, cena-pradu.pl, stat.gov.pl, własne.