Jak koszt budowy elektrowni jądrowej wpłynie na ceny prądu z polskiego atomu? Analiza

Polska wybrała partnera do budowy pierwszej elektrowni jądrowej. Zgodnie z zapowiedziami, przyszły system elektroenergetyczny naszego kraju ma opierać się na energetyce jądrowej i odnawialnych źródłach energii. Po deklaracjach budowy atomu pojawiło się wiele pytań. Wiele z nich dotyczy ceny energii z polskich elektrowni jądrowych. W redakcji GLOBENERGIA sprawdzamy jak koszt budowy elektrowni jądrowej wpłynie na ceny prądu z polskiego atomu.

Zdjęcie autora: Redakcja GLOBEnergia

Redakcja GLOBEnergia

Za każdym razem, kiedy pojawiają się kolejne informacje o postępach rozwoju projektów jądrowych w Polsce jak bumerang wraca pytanie dotyczące zasadności budowy elektrowni jądrowych w naszym kraju. Zatem czy atom jest Polsce potrzebny? W polskim systemie elektroenergetycznym potrzebujemy w pełni sterowalnych źródeł bezemisyjnych w miejsce jednostek węglowych, które będą wycofywane. Takim źródłem jest właśnie energetyka jądrowa. Oznacza to konieczność wdrożenia od kilku do kilkunastu GW mocy zainstalowanej w atomie w perspektywie najbliższych 30 lat, aby możliwa była dekarbonizacja polskiej energetyki. Robiąc zwrot w kierunku energetyki jądrowej, Polska obrała kierunek transformacji energetycznej, z ograniczoną rolą gazu ziemnego, jako paliwa przejściowego.

Duet atomu i OZE - transformacja energetyczna bez gazu ziemnego

W okolicznościach ogłoszenia partnera do budowy pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce Premier Mateusz Morawiecki zaakcentował, że polska transformacja energetyczna będzie opierać się na stabilnej energetyce jądrowej i OZE bez polegania na gazie jako paliwie przejściowym. W przyszłości polski miks energetyczny będzie w większości opierał się na duecie z atomu i odnawialnych źródeł energii. Zdaniem premiera, duet ten ma nas uniezależnić od arabskiej ropy, rosyjskiego gazu, kolumbijskiego węgla.

Amerykanie partnerami w projekcie jądrowym

Już od ponad tygodnia mamy partnera do realizacji polskiego projektu jądrowego. Partnerem tym będzie amerykański Westinghouse Nuclear. 2 listopada 2022 r. Rada Ministrów podjęła decyzję o budowie pierwszej elektrowni jądrowej na terytorium Polski. Niezależnie od pierwszej decyzji dotyczącej budowy elektrowni jądrowej z Amerykanami, rząd jest otwarty na drugi projekt elektrowni jądrowej. Mowa tutaj o projekcie podmiotów prywatnych (PGE, ZE PAK) i koreańskiej spółki KHNP. Co więcej, rząd widzi przestrzeń dla trzech dużych projektów tradycyjnej, konwencjonalnej energetyki jądrowej. Więcej na ten temat pisaliśmy tutaj: Nie jedna, nie dwie, a trzy elektrownie jądrowe w Polsce. Czy będzie nowelizacja PPEJ?

Stabilna, bezemisyjna, ale czy tania?

Premier Mateusz Morawiecki podczas konferencji prasowej po zakończonym posiedzeniu Rady Ministrów w środę 2 listopada 2022 r. zapewniał, że energetyka jądrowa to energetyka czysta, bezpieczna i w gruncie rzeczy jedna z najtańszych. Energetyka jądrowa charakteryzuje się niskimi kosztami zmiennymi (niskimi kosztami paliwa). W cenie energii z atomu przeważają głównie koszty budowy jednostek jądrowych.

Jak koszt budowy elektrowni jądrowej wpłynie na ceny prądu z polskiego atomu?

W Redakcji GLOBENERGIA policzyliśmy, jak takie koszty całego programu jądrowego przełożą się na koszty energii elektrycznej generowanej przez sześć bloków w ramach polskiego programu energetyki jądrowej. W uproszczonej analizie przyjęto, że współczynnik wykorzystania mocy sześciu bloków sięgnie 90 proc. Oznacza to, że reaktory będą pracowały z mocą maksymalną wynoszącą łącznie 6,7 GW przez 90 proc. dni w roku. Przy takim założeniu łączna produkcja energii elektrycznej w ciągu 50 lat sięgnie ponad 2640 TWh.

Jaki będzie koszt budowy elektrowni?

Wiemy już, ile energii wyprodukują reaktory w ciągu 50 lat. Kolejnym krokiem było ustalenie kosztu budowy elektrowni - w przypadku wytwarzania energii z atomu to właśnie koszt budowy jest głównym składnikiem przyszłego kosztu energii. Według informacji ujawnionych przez Politykę Insight, całkowity koszt budowy sześciu jednostek AP1000 przez amerykański Westinghouse mógłby wynieść 246 mld zł. W takim wypadku koszt budowy w cenie jednej MWh energii z elektrowni jądrowych wyniósłby około 93 zł. Jest to bardzo niska wartość. Oczywiście praca elektrowni wiąże się także z kosztami operacyjnymi i kosztami paliwa, które mają niższy udział w cenach energii z atomu niż koszty inwestycyjne.

Koszty inwestycyjne w LCOE energetyki jądrowej

Na poniższym wykresie widzimy, że ceny energii jądrowej są stosunkowo mało wrażliwe na cenę uranu. Koszty energii z energetyki jądrowej są zdominowane przez koszty kapitałowe, które mogą stanowić ponad 60 procent uśrednionego kosztu energii elektrycznej (z ang. levelized cost of electricity- LCOE). W rezultacie koszt energii elektrycznej z elektrowni jądrowej jest wrażliwy na koszty budowy i stopy procentowe, ale stosunkowo mało wrażliwy na cenę uranu, który stanowi jedynie 6 proc. całkowitego LCOE.

Typowy podział kosztów wytwarzania energii elektrycznej w energetyce jądrowej.
Źródło: www.nuclear-power.com

93 zł za MWh energii, czy to dużo?

Ceny referencyjne z OZE opublikowane 4 listopada 2022 r. wynoszą w przypadku instalacji wiatrowych na lądzie do 1 MW - 340 zł za MWh, a w przypadku instalacji wiatrowych na lądzie powyżej 1 MW - 295 zł za MWh. Z kolei dla instalacji fotowoltaicznych o mocy powyżej 1 MW ustalono 355 zł za MWh.

Taki koszt energii z elektrowni jądrowych byłby kilkukrotnie niższy niż ceny na Towarowej Giełdzie Energii (TGE). Zgodnie z danymi TGE, w październiku 2022 r. średnia ważona cena BASE na rynku dnia następnego ukształtowała się na poziomie 646,32 zł/MWh. Z kolei na rynku terminowym towarowym (RTT) w październiku 2022 średnia ważona cena kontraktu rocznego z dostawą pasmową w roku 2023 (BASE_Y-23) wyniosła 1 076,58 zł/MWh. Była więc ponad 10 razy wyższa niż obliczona cena z atomu. Więcej na temat cen na Towarowej Giełdzie Energii możesz przeczytać tutaj: Spadają ceny energii! W październiku wolumen obrotu energią na TGE był mniejszy o 66,7%.

A co jeżeli uwzględnimy koszty kredytu?

Takie koszty energii elektrycznej z atomu byłyby możliwe, gdyby Polska dysponowała nieoprocentowanymi środkami w wysokości 246 mld zł. Jednym z największym wyzwań dla polskiego projektu atomowego będzie pozyskanie kapitału potrzebnego do budowy. Obecny czas nie jest szczególnie korzystny na pożyczanie dużych sum pieniędzy na rynkach finansowych. Niedawno rentowność polskich obligacji przekroczyła 8 proc., a koszt pozyskania kapitału przez korporacje będzie zapewne jeszcze wyższy. Tańsze może być pożyczenie kapitału w walucie obcej jak euro czy dolar, lecz tu pojawia się ryzyko kursowe. Przy tak kapitałochłonnych inwestycjach koszt pieniądza jest niesamowicie ważny. Dla przykładu, jeżeli założylibyśmy finansowanie elektrowni atomowej długiem oprocentowanym na 8 proc. na 50 lat, sam koszt pieniądza podniósłby cenę energii elektrycznej z atomu z 93 zł do 381 zł za MWh.

Koszt budowy elektrowni w cenie energii.
Źródło: GLOBENERGIA
Koszt budowy elektrowni w cenie energii.
Źródło: GLOBENERGIA

Taka wartość jest już znacznie mniej konkurencyjna w porównaniu do ceny energii z OZE. Energetyka jądrowa jest jednak stabilnym źródłem. OZE charakteryzuje się niskimi cenami energii, ale gdy weźmie się pod uwagę wszystkie dodatkowe koszty tj. bilansowanie systemu, źródła rezerwowe, koszty systemowe itd. koszty te stają się wyższe.

Źródło: GLOBENERGIA, Polityka Insight, www.nuclear-power.com

Zobacz również