Rozważając montaż instalacji fotowoltaicznej inwestor staje przed kilkoma dylematami. Na dachu czy na gruncie? Jak wybrać firmę wykonawczą? Na komponenty jakich producentów się zdecydować (moduły i falownik)? Jaka moc instalacji będzie optymalna i zapewni zapotrzebowanie energetyczne budynku i jego mieszkańców?

Moc instalacji prosumenta powinna zostać dobrana do rocznego zużycia energii elektrycznej, a więcej nie znaczy lepiej. Dlaczego?

Nadmiaru energii (w systemach bilansowania rocznego dla osób prywatnych) nie można odsprzedać. Przypomnijmy, że dla prosumentów w Polsce obowiązuje system bezgotówkowego rozliczania wyprodukowanej i oddanej do sieci energii elektrycznej z zakładem energetycznym.
Instalację można przewymiarować o około 20%, więcej nie ma sensu.

Audyt zużycia energii elektrycznej z uwzględnieniem systemu opustu

Wykonanie audytu polega na określeniu rocznego zużycia energii elektrycznej w budynku, poprzez analizę rachunków otrzymanych z zakładu energetycznego w połączeniu z zasadami rozliczania energii w postaci systemu opustu.

Od 1 lipca 2016 roku w Polsce funkcjonuje system rozliczenia energii przez prosumentów w bilansach rocznych, który zakłada, że za każdą 1 kWh energii wprowadzoną do sieci można odebrać 0,8 kWh energii dla instalacji do 10 kWp i 0,7 kWh energii dla instalacji 10 kWp – 50 kWp. Ustawa nie przewiduje możliwości odsprzedaży energii elektrycznej przez osoby prywatne. Nadwyżki energii mogą sprzedawać tylko firmy pod warunkiem że nie decydują się na rozliczenie w bilansach rocznych.

Optymalnie usytuowana instalacja w polskich warunkach klimatycznych jest w stanie wyprodukować rocznie nieco ponad 1000 kWh z 1 kWp zainstalowanej mocy. Instalacja fotowoltaiczna, której moc została poprawnie dobrana, powinna wyprodukować rocznie tyle energii, aby pokryć roczne zużyciu budynku powiększone o “straty energii” związane z jej rozliczeniem za “magazynowaniem w sieci”.

Biorąc pod uwagę typowy dom jednorodzinny oraz instalację fotowoltaiczną o mocy do 10 kWp, wstępnego doboru można dokonać za pomocą prostych wskaźników, opierając się na ilości zużytej energii lub wysokości rachunków tj.:

  • Każde 1 000 kWh energii elektrycznej zużytej rocznie przekłada się na około ok. 1,25 kWp mocy instalacji PV.
  • Na każde wydane 100 zł na miesięcznym rachunku należy dobrać 2,5 kWp mocy instalacji.

To tylko ogólne założenia. Dla odpowiedniego doboru mocy do zużycia energii trzeba wykonać symulację uzysków przy danym usytuowaniu instalacji w zależności od kąta nachylenia do powierzchni terenu oraz odchylenia od południa.

Przeanalizowanie przestrzeni dostępnej pod montaż

Najlepiej, żeby instalacja pokrywała zapotrzebowanie budynku na energię elektryczną, jednak nie zawsze inwestor posiada dostateczną ilość miejsca. Właśnie dlatego konieczne jest wykonanie pomiarów dostępnej przestrzeni montażowej.

Podczas pomiarów konieczne jest sprawdzenie wymiarów charakterystycznych dachu lub gruntu, a także określenie wymiarów i lokalizacji tych elementów, które mogłyby powodować zacienienie instalacji, takich jak kominy, anteny, drzewa, czy budynki sąsiadujące. To pozwoli na precyzyjne i estetyczne rozplanowanie modułów, a także ograniczenie negatywnego wpływu cienia już na etapie projektowania.

Istotne znaczenie ma również skierowanie w stronę południa oraz nachylenie paneli fotowoltaicznych, które wpływa na dostępną przestrzeń montażową. Należy tak rozplanować dostępną przestrzeń, by moduły nie zacieniały siebie nawzajem.

Jeżeli warunki techniczne na to pozwalają, naziemne instalacje fotowoltaiczne powinny być ustawione w kierunku południowym pod kątem 20-30o na południu Polski oraz 25-35o na północy. Przy montażu na dachach płaskich często stosuje się niższe kąty pochylenia 10 – 15o. Wynika to z jednej strony z ograniczonej powierzchni montażowej z drugiej ze względów bezpieczeństwa przed silnym wiatrem.

W przypadku instalacji dachowych, jeżeli kąt pochylenia dachu nie jest optymalny – kąt instalacji można dopasować stosując odpowiednią konstrukcję wsporczą. Na dobór konstrukcji wsporczej, a także cenę wykonania instalacji ma wpływ materiał pokrywający dach, przykładowo balchodachówka,dachówka ceramiczna czy papa. Patrząc pod kątem ekonomicznym, jeżeli kąt dachu mieści się w przedziale 15-60o przy odchyleniu od południa +/-45o, dopasowanie kąta nie jest uzasadnione.

Typowy moduł fotowoltaiczny ma około 1,67 metra długości i około 1 metra szerokości.
Wymagana powierzchnia montażowa dla 1 kWp instalacji wraz z uwzględnieniem koniecznych przestrzeni instalacyjnych pomiędzy modułami wynosi ok. 5,5 m2 dla modułów o mocy 330 Wp, które są w tym momencie są praktycznie standardem mocowym.


JAK WYBRAĆ FIRMĘ WYKONAWCZĄ?

10 ważnych zasad – przeczytaj TUTAJ

Kontrola stanu pokrycia dachowego

Moduły fotowoltaiczne, z których składa się instalacja są mocowane do konstrukcji dachu za pomocą konstrukcji montażowej. Każdy moduł to około 20 dodatkowych kilogramów, które obciąża konstrukcję dachu.

Właśnie dlatego, zanim decyzja o montażu instalacji fotowoltaicznej na dachu zostanie podjęta, bardzo ważne jest, aby firma wykonawcza podczas wizji lokalnej sprawdziła stan więźby dachowej oraz jej pokrycia.

Elementy konstrukcyjne takie jak krokwie dachowe, nie mogą być spróchniałe, zmurszałe lub spleśniałe. Blachodachówka lub blacha trapezowa nie może nosić śladów korozji,a dachówka ceramiczna lub betonowa nie może być popękana.
Jeżeli okaże się, że pokrycie lub konstrukcja są w złym stanie, należy dokonać naprawy lub zrezygnować z instalacji dachowej na rzecz naziemnej.

W tym momencie warto przypomnieć, że Ustawa z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw wprowadziła ujednolicenie podatku VAT na fotowoltaikę do 8% bez względu na lokalizację: grunt czy dach. Wcześniej instalacje zlokalizowane na gruncie obowiązywała stawka w wysokości 23% VAT.

Sprawdzenie technicznych możliwości przyłączenia oraz mocy przyłączeniowej obiektu

Aby zweryfikować techniczne możliwości przyłączenia, najlepiej zdać się na pomoc specjalisty, który w porozumieniu z inwestorem określi i zaproponuje miejsce montażu falownika oraz zweryfikuje techniczne możliwości przyłączenia w danym miejscu. Należy ustalić techniczną możliwość doprowadzenia do wskazanego miejsca przewodów strony prądu stałego (DC) z modułów PV oraz strony prądu przemiennego (AC) do miejsca przyłączenia instalacji, przy racjonalnych nakładach pracy, które w sposób oczywisty przekładają się na koszty wykonania instalacji). W dalszej kolejności należy ustalić przekrój poprzeczny przewodów w miejscu przyłączenia oraz impedancję pętli zwarcia w miejscu przyłączenia. Pomiar impedancji pozwoli na sprawdzenie, czy pracujący falownik nie spowoduje nadmiernego wzrostu napięcia w punkcie przyłączenia.

Kolejne ważne elementy to sprawdzenie czy budynek posiada instalację odgromową oraz instalację przepięciową, jaki jest układ sieci instalacji wewnętrznej w obiekcie oraz jakie są zabezpieczenia przedlicznikowe. Oprócz tego warto zwrócić uwagę na stan techniczny sieci wewnętrznej, gdyż może w znaczny sposób ograniczyć moc projektowanej instalacji.

Moc przyłączeniowa obiektu może nie pozwalać na przyłączenie planowanej instalacji fotowoltaicznej. Należy to sprawdzić na umowie podpisanej z zakładem energetycznym lub na rachunku za prąd. W sytuacji gdy moc przyłączeniowa nie pozwala na przyłączenie mikroinstalacji, należy wystąpić do zakładu energetycznego o zwiększenie mocy przyłączeniowej budynku bądź zmniejszyć moc projektowanej mikroinstalacji.

Dokładna analiza pomiarów wykonanych podczas wizji lokalnej oraz danych o zużyciu energii elektrycznej, pozwoli przygotować profesjonalny i w pełni indywidualny projekt instalacji dostosowany do potrzeb i warunków panujących w domu inwestora.

Redakcja GLOBEnergia