Jaki kraj rozdaje karty w branży pomp ciepła? Gdzie w tym wszystkim jest Polska?

• Szybki wzrost innowacji – liczba patentów związanych z technologią pomp ciepła na świecie wzrosła ponad dwukrotnie w latach 2015–2019 w porównaniu z dekadą 2005–2009.
• Azjatycki duopol – Chiny i Japonia zdominowały światowy rynek innowacji grzewczych, odpowiadając za ponad połowę wszystkich nowych zgłoszeń patentowych od 2010 roku.
• Polska głównym ośrodkiem produkcyjnym – nasz kraj nie pozostaje dłużny mocarstwom i dołącza się do wyścigu. Otwierane są u nas  nowoczesne fabryki globalnych koncernów (m.in. Daikin, Bosch), jednocześnie rozwijają się rodzimi producenci z własnymi patentami.

Transformacja energetyczna nie jest już jedynie chwytliwym hasłem głoszonym przez wysoko postawione osoby, a wyścigiem o dominację technologiczną. W samym centrum tych zmian stoją pompy ciepła, napędzane niskoemisyjną energią elektryczną. Szybki rozwój tego sektora przyczynia się do wprowadzania coraz to nowszych innowacji technologicznych. Firmy z całego świata prześcigają się w zgłaszaniu nowych patentów. Jak w tym wszystkim odnajduje się Polska, na którym miejscu plasujemy się w tym wyścigu?

Co globalne dane mówią o innowacjach?

Raport IEA dostarcza nam dane na temat nakładów finansowych w sektorze pomp ciepła. 

Zgodnie z przypuszczeniami, globalne inwestycje w pompy ciepła w potroją się do 2030 roku, osiągając kwotę 350 miliardów dolarów. Eksperci podkreślają, że kwota ta jest niemal równa globalnym nakładom na fotowoltaikę i energetykę wiatrową z 2021 roku. Różnica w kosztach między zakupem pompy ciepła a tradycyjnego kotła gazowego wyniesie w 2030 roku około 160 miliardów dolarów. Wydatki te są jednak w dużej mierze finansowane przez dotacje od państwa oraz oszczędność na kosztach zakupu paliwa.

Analiza oparta na bazie najnowszych danych PATSTAT wyraźnie pokazuje rewolucję w patentach. Przez całe lata 90. i początek XXI wieku liczba patentów rosła stabilnie. Po 2010 roku zanotowano bardzo duży wzrost zgłaszanych innowacji. 

• Japonia przez długi czas była samotnym liderem innowacji 
• Chiny po 2010 roku dołączyła się do rywalizacji, wskakując do czołówki i zalewając rynek nowymi wnioskami patentowymi.

W czołówce państw z silną pozycją patentową plasują się również Niemcy, Korea Południowa, Stany Zjednoczone oraz Francja.

• Zobacz również: Ogrzewanie bez gazu i węgla. Dlaczego pompy ciepła wygrywają z wodorem?

O co toczy się gra? Jakie są kierunki rozwoju pomp ciepła?

Rozwój technologii nie skupia się już wyłącznie na samej idei pompowania ciepła. Współczesne patenty koncentrują się na konkretnych wyzwaniach innowacyjnych

• Podnoszenie efektywności (COP). Współczynnik wydajności dla pomp typu powietrze-woda wzrósł o ponad 70% od początku lat 90. Producenci walczą o każdy procent efektywności w niskich temperaturach.
• Ekologiczne czynniki chłodnicze. Aktualnie odchodzi się od fluorowanych gazów cieplarnianych na rzecz naturalnych czynników, takich jak propan. 
• Smart Grid i akustyka. Nowe rozwiązania stawiają na tworzenie jednego, sprawnie działającego systemu oraz innowacyjne systemy wygłuszenia, mające na celu redukcję hałasu.

Polskie firmy na rynku pomp ciepła.

Choć w globalnych statystykach Polska ukryta jest w kategorii "Reszta świata", na naszym rynku działa kilkunastu rodzimych producentów, którzy nie tylko montują urządzenia z gotowych komponentów, ale też rozwijają własne działy badawczo-rozwojowe. Polskim naukowcom z Politechniki Gdańskiej wraz z polską firmą APS Group udało się opracować urządzenie do obróbki cieplno-wilgotnościowej powietrza wyposażone w układ odzysku ciepła. 

Do kluczowych marek projektujących i produkujących pompy ciepła w Polsce należą:

• GALMET – jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich producentów urządzeń grzewczych i systemów c.w.u., rozwijający własne rozwiązania w segmencie pomp ciepła, m.in. serię Airmax.
• HEWALEX – polski producent instalacji OZE z ponad 30-letnim doświadczeniem, oferujący kolektory słoneczne, pompy ciepła i fotowoltaikę.
• SUNEX – raciborski producent pomp ciepła, zbiorników c.w.u. i kolektorów słonecznych, obecny także na rynkach zagranicznych.
• KOŁTON – jeden z pionierów na polskim rynku, rozwijający pompy ciepła we współpracy z naukowcami, m.in. z AGH w Krakowie.
• IGLOO MultiTherma – polski producent z Małopolski, wyróżniany za autorskie rozwiązania sterowania i design pomp ciepła.
• JBG HT – firma produkująca w Żorach i Warszowicach monoblokowe pompy ciepła na propan R290.
• TERMЕТ – producent ze Świebodzic, który rozwija pompy ciepła projektowane i wytwarzane w Polsce.
• DEFRO – polska marka urządzeń grzewczych, która obok kotłów rozwija również ofertę pomp ciepła.
• HKS Lazar – producent ze Śląska oferujący pompy ciepła powietrze-woda na R290 z polskiej produkcji.
• HT Heiztechnik – polska fabryka urządzeń grzewczych, obejmująca produkcję kotłów, pomp ciepła i innych rozwiązań dla instalacji c.o. 

Czy w Polsce mamy fabryki zagranicznych producentów? 

Polska coraz wyraźniej wpisuje się w europejską mapę producentów pomp ciepła i urządzeń grzewczych. Swoje zaplecze produkcyjne, sprzedażowe lub serwisowe rozwijają tu zarówno rodzime firmy, jak i międzynarodowe koncerny. Wśród najważniejszych przykładów można wymienić NIBE, szwedzkiego producenta pomp ciepła obecnego w Polsce poprzez NIBE-BIAWAR w Białymstoku, oraz Viessmann, który w Legnicy rozwija zakład ukierunkowany na produkcję wysokosprawnych pomp ciepła i komponentów dla rynku europejskiego. NIBE-BIAWAR należy do grupy NIBE od 2000 r. i rozwija w Polsce ofertę urządzeń wykorzystujących OZE, w tym pomp ciepła, natomiast Viessmann zapowiedział inwestycję w Legnicy o wartości ponad 200 mln euro.

Na rozwój działalności w Polsce zdecydowali się również inni producenci z branży HVAC i techniki grzewczej, m.in. Daikin, Toshiba czy Aira. Dzięki temu Polska staje się nie tylko ważnym rynkiem sprzedaży pomp ciepła, ale także coraz istotniejszym zapleczem produkcyjnym i technologicznym dla europejskiej transformacji ogrzewnictwa.

Źródła: Międzynarodowa Agencja Energetyczna - The Future of Heat Pumps i własne.