Katowice szykują Strefę Czystego Transportu

• Katowice formalnie rozpoczęły prace nad Strefą Czystego Transportu, ale na razie to etap analiz i konsultacji, bez zakazów wjazdu czy mandatów.
• Impulsem do działań są alarmujące dane o jakości powietrza, wskazujące, że niemal całe miasto nie spełnia norm NO₂, głównie z powodu transportu drogowego.
• Miasto zapowiada dialog z mieszkańcami i stopniowe, oparte na danych rozwiązania, wzorując się na doświadczeniach Warszawy i Krakowa.

Strefa Czystego Transportu w Katowicach

Choć nazwa uchwały brzmi stanowczo, jej sens jest znacznie spokojniejszy. Rada Miasta Katowice przyjęła dokument intencyjny, który otwiera proces analiz, konsultacji społecznych i zbierania opinii. To formalny start prac, a nie gotowy pakiet ograniczeń dla kierowców.

Władze miasta podkreślają, że Strefa Czystego Transportu ma być narzędziem poprawy jakości życia, a nie kolejną barierą dla mieszkańców. Na tym etapie nie wiadomo jeszcze, jaki obszar mogłaby objąć strefa, jakie normy miałyby obowiązywać ani kiedy ewentualnie weszłyby w życie.

„Nie zakazy, a dialog”. Miasto uspokaja nastroje

Przewodniczący Komisji Klimatu i Środowiska Rady Miasta Katowice, Patryk Białas, wyraźnie tonuje emocje wokół SCT. Jak podkreśla, strefa nie jest celem samym w sobie, lecz jednym z narzędzi ochrony zdrowia mieszkańców. Według radnego obecny etap to przede wszystkim rozmowa oparta na danych, badaniach i doświadczeniach innych miast, ale z uwzględnieniem lokalnej specyfiki Katowic. Rozwiązania, jeśli w ogóle zostaną zaproponowane, mają być wprowadzane stopniowo, z okresami przejściowymi i wyjątkami.

Sprawdź także: Strefa Czystego Transportu w Krakowie – cennik i kontrole w 2026 roku

Fatalna jakość powietrza. Pomiary nie pozostawiają złudzeń

Bezpośrednim impulsem do rozpoczęcia prac nad SCT są dane o stanie powietrza. Z największych w historii pomiarów przeprowadzonych w 2025 roku wynika, że na 122 punkty pomiarowe w Katowicach aż 119 nie spełnia zaktualizowanych norm dla tlenków azotu. Żaden punkt nie mieści się w wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia, uznawanych za bezpieczne dla zdrowia. Wyniki te potwierdzają raporty Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska dla całej aglomeracji górnośląskiej. Dwutlenek azotu to jeden z głównych problemów dużych miast, a jego podstawowym źródłem jest transport drogowy, zwłaszcza starsze pojazdy z silnikami Diesla.

Jakie samochody mogą znaleźć się na celowniku?

Największe obawy budzi pytanie: kto nie wjedzie do miasta? Z dostępnych analiz wynika, że ewentualne przyszłe regulacje dotyczyłyby niewielkiego odsetka najstarszych i najbardziej emisyjnych pojazdów. Przykład Krakowa pokazuje skalę problemu. Samochody z silnikami Diesla spełniające normę Euro 4 i niższe stanowiły tam około 17% floty, a odpowiadały za 40% emisji tlenków azotu i niemal połowę emisji pyłów. To właśnie ta grupa pojazdów jest głównym źródłem zanieczyszczeń, mimo że liczebnie pozostaje mniejszością.

Miasto to nie tylko kierowcy

Samorządowcy zwracają uwagę, że debata o SCT nie może ograniczać się wyłącznie do perspektywy osób zmotoryzowanych. Katowice to także piesi, pasażerowie komunikacji miejskiej, dzieci, seniorzy i rodziny mieszkające przy ruchliwych ulicach. Strefa Czystego Transportu ma pomóc przywrócić równowagę w przestrzeni miejskiej i poprawić bezpieczeństwo oraz komfort życia tam, gdzie dziś dominują samochody.

Mieszkańcy Katowic w większości popierają SCT

Badania opinii publicznej pokazują, że temat nie jest tak kontrowersyjny, jak mogłoby się wydawać. Według sondażu Opinia24 z lipca 2025 roku 75% mieszkańców dostrzega problem jakości powietrza, a 55% zgadza się na ograniczenie wjazdu najbardziej zanieczyszczających pojazdów. 

Katowice idą śladem Warszawy i Krakowa

Katowice nie są wyjątkiem. Strefy Czystego Transportu funkcjonują już w Warszawie oraz od 1 stycznia 2026 roku w Krakowie. Organizacje społeczne, w tym Polski Alarm Smogowy, podkreślają, że SCT przynosi realne efekty w postaci spadku stężeń NO₂ i pyłów już w pierwszych latach funkcjonowania, pod warunkiem równoległych inwestycji w transport publiczny i infrastrukturę rowerową.

Kluczowym etapem będą konsultacje społeczne. To wtedy mieszkańcy poznają możliwe warianty strefy, jej granice, wyjątki i potencjalne normy dla pojazdów. Dopiero po ich zakończeniu powstanie konkretny projekt uchwały, który ponownie trafi pod obrady Rady Miasta.

Źródła: PAS, esesja