Klimatyzacja dla całego budynku, nie tylko jednego pokoju. Ekspert wyjaśnia, kiedy warto rozważyć VRF

• VRF pozwala chłodzić i ogrzewać wiele pomieszczeń z jednego centralnego układu. To rozwiązanie dla budynków, w których zwykły split lub multisplit może być niewystarczający.
• System może dopasowywać moc do aktualnego zapotrzebowania i obsługiwać różne strefy. W wersji z odzyskiem ciepła jedne pomieszczenia mogą być chłodzone, a inne ogrzewane.
• VRF wymaga przemyślanego projektu, odpowiedniej lokalizacji dla jednostki zewnętrznej i właściwego doboru mocy. Najlepiej sprawdza się w hotelach, biurach, usługach i większych domach.

Klimatyzacja w domach i mniejszych lokalach nadal kojarzy się przede wszystkim z pojedynczym urządzeniem typu split. Mateusz Górz z firmy GREE zwraca jednak uwagę, że inwestorzy coraz częściej chcą zapewnić komfort w kilku lub kilkunastu pomieszczeniach. W takiej sytuacji znaczenia nabierają systemy multisplit oraz VRF, które pozwalają połączyć wiele jednostek wewnętrznych z centralnym układem chłodniczym.

“Klient nie poszukuje tylko i wyłącznie rozwiązania do jednego pomieszczenia, ale chce mieć komfort w większej ilości pomieszczeń” – mówi ekspert w rozmowie podczas Forum GLOBENERGIA. Jego zdaniem użytkownicy zwracają uwagę nie tylko na temperaturę, ale również na estetykę, funkcję ogrzewania oraz możliwość automatycznego sterowania. Klimatyzacja zaczyna być więc projektowana jako instalacja dla całego budynku.

Multisplit i VRF nie działają tak samo

Jak wyjaśnia Mateusz Górz, w klasycznym systemie multisplit z jednostki zewnętrznej prowadzone są oddzielne przewody do poszczególnych jednostek wewnętrznych. W systemie VRF instalacja może być rozprowadzana za pomocą rozgałęzień, a ilość czynnika chłodniczego przepływającego przez układ jest dostosowywana do aktualnego zapotrzebowania. Pozwala to obsługiwać znacznie większą liczbę pomieszczeń i budować dłuższe instalacje.

GREE oferuje systemy VRF pod nazwą GMV. Według danych producenta wybrane układy mogą współpracować nawet z 80 jednostkami wewnętrznymi, a całkowita długość instalacji może dochodzić do kilometra. Takie parametry dotyczą dużych systemów komercyjnych i wymagają indywidualnego projektu.

Jeden budynek może jednocześnie potrzebować ciepła i chłodu

Ekspert zwraca uwagę, że zapotrzebowanie poszczególnych części budynku może być bardzo różne. Pomieszczenia od strony południowej mogą wymagać chłodzenia, podczas gdy strefy północne nadal potrzebują ogrzewania. Problem jest szczególnie widoczny wiosną i jesienią, a także w budynkach z dużymi przeszkleniami.

W systemach z odzyskiem ciepła możliwe jest jednoczesne ogrzewanie jednych pomieszczeń i chłodzenie innych. Ciepło odebrane ze strefy chłodzonej może zostać częściowo wykorzystane w strefie wymagającej ogrzewania. Takie rozwiązanie ma znaczenie przede wszystkim w hotelach, biurach i obiektach wielostrefowych.

Duży system nie musi zawsze pracować z pełną mocą

System VRF dostosowuje wydajność do liczby pracujących jednostek i rzeczywistego zapotrzebowania. Jeżeli część pomieszczeń nie jest używana, urządzenia w tych strefach mogą zostać wyłączone. Agregat ogranicza wtedy moc zamiast pracować przez cały czas z parametrami nominalnymi. Nie oznacza to jednak, że można dowolnie przewymiarować instalację. Ekspert zaznacza, że podstawą pozostaje prawidłowy dobór mocy oraz zakresu modulacji do charakterystyki budynku. Zbyt duży system może pracować mniej stabilnie i nie zapewnić oczekiwanej efektywności.

Jednostkę zewnętrzną można ukryć, ale potrzebuje powietrza

W dużych obiektach agregaty montuje się najczęściej na dachach, przy budynku albo w wydzielonych strefach technicznych. Górz zauważa, że inwestorzy coraz częściej chcą ukrywać urządzenia w garażach, piwnicach lub pomieszczeniach technicznych. Jest to możliwe wyłącznie po zapewnieniu odpowiedniego nawiewu i wyrzutu powietrza.

Zamknięcie jednostki zewnętrznej w niewentylowanym pomieszczeniu może prowadzić do spadku wydajności i problemów z pracą instalacji. Kanały powietrzne muszą więc zostać obliczone pod kątem oporów oraz wymaganej ilości przepływającego powietrza. Takie rozwiązanie powinno być uwzględnione już w projekcie budynku.

VRF może również ogrzewać zimą

Systemy VRF są pompami ciepła typu powietrze-powietrze, dlatego mogą nie tylko chłodzić, lecz także ogrzewać pomieszczenia. Mateusz Górz wskazuje, że w części realizacji instalacja stanowi jedyne źródło chłodu i ciepła. Zastrzega jednak, że zakres pracy zależy od konkretnego modelu i konfiguracji.

Większość najnowszych systemów takich jak GMV X PRO czy GMV 9 FLEX może pracować w trybie ogrzewania przy temperaturze zewnętrznej sięgającej -30°C. Dla starszych systemów GMV5 producent podaje granicę -20°C. Nie oznacza to jednak utrzymywania pełnej mocy i takiej samej efektywności w całym zakresie temperatur.

Zamiast pilota coraz częściej automatyzacja

“Już nie jesteśmy na etapie sterowania, ale samych automatyzacji. My już nie chcemy sterować, to wszystko ma się dziać samo” – ocenia ekspert GREE. System może reagować między innymi na temperaturę, wilgotność, obecność użytkowników, otwarcie okna albo harmonogram pracy budynku. Użytkownik nie musi wtedy ręcznie zmieniać ustawień każdej jednostki.

Systemy GMV mogą być integrowane z automatyką budynkową za pomocą bramek Modbus, KNX i BACnet. Producent przewiduje również sterowanie centralne, aplikację mobilną oraz narzędzia pozwalające dzielić zużycie energii między poszczególnych użytkowników. Ma to znaczenie w hotelach, biurowcach i budynkach z wieloma najemcami.

VRF nadal pozostaje rozwiązaniem stosowanym głównie w hotelach, biurach, obiektach usługowych, budynkach przemysłowych i większych inwestycjach mieszkaniowych. Według Mateusza Górza może jednak znaleźć zastosowanie również w dużych domach, jeżeli inwestor potrzebuje wielu stref i rozbudowanego sterowania. O zasadności instalacji powinny decydować projekt, koszty oraz rzeczywiste zapotrzebowanie, a nie samo dążenie do zastosowania bardziej rozbudowanej technologii.

Opracowanie własne na podstawie Forum GLOBENERGIA z udziałem firmy Panasonic