Koniec pomp ciepła typu split. Czy istnieje dla nich ratunek? Jakie są na to szanse?

• Od 2027 roku nie będzie można kupić nowych pomp ciepła typu split działających na popularnym czynniku R32 – przepisy unijne ograniczą użycie takich gazów.
• Propan (R290) nie zastąpi R32 w pompach split, ponieważ jest palny i wymaga hermetycznego, zamkniętego układu – możliwego jedynie w pompach typu monoblok.
• Czy rynek pomp ciepła przesunie się w kierunku urządzeń monoblokowych z czynnikiem R290? 
• Uspokajamy obecne pompy split mogą nadal działać, lecz sprzedaż nowych będzie zakazana.

Unijne przepisy całkowicie zmienią rynek pomp ciepła i klimatyzatorów. Od 2027 roku popularne pompy typu split o mocy poniżej 12 kW nie będą mogły pracować na czynniku R32, a w kolejnych latach ograniczenia obejmą także inne urządzenia. Więcej informacji na temat samego harmonogramu zmian pisaliśmy w artykule: Unia Europejska zakazuje pomp ciepła typu split. Sprawdź, czy czeka Cię demontaż. Tam również dowiesz się o kolejnych zmianach, które już w 2029 roku szczególnie dotkną klimatyzatorów.

Efektem wycofywania się z syntetycznych czynników chłodniczych będzie zmiana kierunku, w którym rozwija się branża pomp ciepła. Dawid Pantera, ekspert firmy Viessmann, w trakcie rozmowy w ramach Warsztatu OZE na naszym kanale YouTube podzielił się swoją opinią, że od 2027 roku głównie będą montowane pompy ciepła typu monoblok, w których z powodzeniem jako czynnik chłodniczy stosuje się czynnik R290, czyli propan.

Czynniki chłodnicze, czyli porównanie R32 i R290

W tym miejscu warto porównać R290 z R32, które są odpowiednio głównym czynnikiem w monoblokach oraz w splitach. Unijne rozporządzenie F-gazowe wskazuje, że od 2027 roku będzie można wykorzystywać w pompach ciepła typu split o mocy ≤ 12 kW tylko czynniki, których GWP jest mniejsze od 150. Czym jest GWP? To Global Warming Potential, czyli współczynnik określający stopień potencjału generowania efektu cieplarnianego. Przykładowo R32 ma GWP=675, a R290 ma GWP=3.

Dlaczego propan nie uratuje pomp ciepła typu split?

Dlaczego ekologiczny propan nie rozwiąże problemu pomp ciepła typu split? Powód jest prosty, a mianowicie splitowe pompy ciepła są niehermetycznie napełnione. Już wyjaśniamy co to oznacza. Należy pamiętać, że propan jest czynnikiem palnym i wybuchowym, dlatego pompy ciepła z jego zastosowaniem muszą być montowane poza budynkiem. W przypadku pomp ciepła typu monoblok nie stanowi to problemu. W takich urządzeniach cały układ chłodniczy jest zamknięty w jednej obudowie, co pozwala bezpiecznie stosować propan. 

Zgodnie z definicją zawartą w rozporządzeniu unijnym, urządzenia typu split to pompy ciepła niehermetycznie napełnione, czyli takie, w których układ chłodniczy jest wykonywany przez instalatora podczas montażu. W praktyce wygląda to podobnie jak w przypadku klimatyzacji – instalator łączy poszczególne elementy układu i odpowiada za jego szczelność.

Do tej pory urządzenia monoblokowe, które są fabrycznie napełnione i hermetycznie zamknięte, nie podlegały tym samym ograniczeniom. Jednak od 2027 roku zarówno pompy typu split ≤ 12 kW, jak i monoblok ≤ 50 kW zostaną objęte nowymi przepisami wynikającymi z rozporządzenia F-gazowego. 

Czy będę musiał wymienić swoją pompę ciepła typu split?

Od razu uspokoimy – właściciele obecnie użytkowanych pomp ciepła typu split nie muszą obawiać się konieczności natychmiastowej wymiany urządzenia. Nowe regulacje odnoszą się wyłącznie do sprzedaży i montażu nowych pomp, a nie do tych, które już pracują. Istniejące instalacje będą mogły działać bez przeszkód, a ich serwisowanie i uzupełnianie czynnika chłodniczego pozostanie dozwolone jeszcze przez długi czas.

Jak podkreśla Dawid Pantera z firmy Viessmann, rynek stoi przed wyraźnym rozdrożem. Pompy ciepła typu split prawdopodobnie w dużej części znikną z oferty producentów. Co prawda możliwe jest wprowadzenie modeli z nowymi, syntetycznymi czynnikami chłodniczymi, jednak – jak zauważa ekspert – ich koszt i niepewna efektywność mogą sprawić, że nie będą w stanie konkurować z coraz popularniejszymi pompami typu monoblok, wykorzystującymi propan.

Opracowanie własne na podstawie Warsztatu OZE i rozporządzenia F-gazowe.