Kraków podsumowuje pierwszą połowę sezonu grzewczego. Widać efekty walki ze smogiem

Kraków był postrzegany jako jeden z liderów smogowych Polski. Władze stolicy Małopolski wzięły sobie do serca problem z zanieczyszczeniami powietrza i kilka lat temu rozpoczęły walkę z nieefektywnymi źródłami ogrzewania tzw. kopciuchami. Magistrat podsumował pierwszą połowę sezonu grzewczego. W październiku i listopadzie odnotowano dobry i bardzo dobry poziom jakości powietrza, gorzej było w grudniu.

Zdjęcie autora: Redakcja GLOBEnergia

Redakcja GLOBEnergia

Jak podaje magistrat, dwa pierwsze miesiące sezonu grzewczego 2021/2022, tj. październik i listopad, odznaczyły się w przeważającym stopniu dobrym i bardzo dobrym poziomem jakości powietrza, nie przekraczającym dopuszczalnych wartości średniodobowych dla pyłu zawieszonego PM10. W grudniu ze względu na mniej korzystne warunki meteorologiczne oraz wzmożone ogrzewanie paliwami stałymi w gminach sąsiednich, nastąpił w stolicy Małopolski wzrost stężeń w stosunku do października i listopada.

W opisywanym okresie odnotowano 4 dni ze stężeniem średniodobowym pyłu zawieszonego PM10 na poziomie złym. Pomimo tego stężenia dla większości dni w Krakowie kształtowały się na poziomie od bardzo dobrego do dostatecznego. Urząd miasta zauważa, że wysokie stężenia dobowe pyłu zawieszonego PM10 występują z coraz mniejszą intensywnością w porównaniu do lat poprzednich, również ich wysokość jest mniejsza niż w latach wcześniejszych, co przedstawia poniższa grafika. 

Zestawienie dobowych stężeń pyłu PM10  w grudniu 2011 roku oraz w grudniu 2021 roku odniesionych do wartości normy średniodobowej (linia czarna). Stacja tła miejskiego – ul. Bujaka
Dobowe stężenia pyłu PM10 w grudniu 2021 w porównaniu do grudnia 2011, stacja tła miejskiego – ul. Bujaka / Źródło: Urząd Miasta Krakowa

Magistrat zauważa ponadto, że poranne krótkotrwałe chwilowe stężenia nie zawsze muszą doprowadzić do przekroczenia ustalonej dla danej doby wartości dopuszczalnej.

- Dokonywane często przez dziennikarzy porównania stanu chwilowego do normy dobowej i informowanie na tej podstawie o przekroczeniu tej normy daje nieprawdziwy obraz rzeczywistości - czytamy w komunikacie.

Problemem jest Krakowski Obwarzanek

Antysmogowe działania w Krakowie to za mało. Kraków zlikwidował już większość kopciuchów, uruchomił programy dotacyjne wspierające ekologiczne źródła ciepła, zachęca do udziału w programie Czyste Powietrze. Miasto przystąpiło do programu Stop Smog – porozumienia o współfinansowaniu przedsięwzięć niskoemisyjnych ze środków Funduszu Termomodernizacji i Remontów. Na jego realizację w latach 2022–2024 przeznaczone jest 50 mln zł, z czego 15,5 mln zł stanowią środki własne Gminy Miejskiej Kraków. Program skierowany jest do osób dotkniętych ubóstwem energetycznym, tj. najmniej zamożnych gospodarstw domowych w gminie. Miasto planuje, że dzięki środkom z programu uda się przeprowadzić wymianę 750 nieefektywnych źródeł ciepła oraz prawie 300 termomodernizacji budynków jednorodzinnych.

Pomimo wielu skutecznych przedsięwzięć w Krakowie, oddziaływanie gmin ościennych ma także swój duży udział w stężeniach zanieczyszczeń odnotowywanych w powietrzu przez miasto Kraków. 

- Dopóki nie zostanie przeprowadzona skuteczna zmiana ogrzewania na ekologiczne w całej Małopolsce, musimy liczyć się z występowaniem okresowo zwiększonych stężeń, jak to miało miejsce np. 14 grudnia 2021 roku w Krakowie - wskazuje urząd. 

14 grudnia pokazał, że potrzebne są pilne działania w Obwarzanku Krakowskim w zakresie wymiany źródeł ciepła. Kraków znalazł się we wtorek rano na pierwszym miejscu w rankingu najbardziej zanieczyszczonych miast świata według IQAir. Stolica Małopolski wyprzedziła nawet takie miasta jak Lahaur w Pakistanie i Dhaka w Bangladeszu. W efekcie wprowadzono bezpłatną komunikację. Sprawie przyglądaliśmy się TUTAJ.

Prezydent Krakowa Jacek Majchrowski w specjalnym liście apelował do władz gmin z Obwarzanka Krakowskiego o przyspieszenie działań antysmogowych wokół Krakowa. Prezydent pod koniec listopada wskazał, że niezbędna jest intensyfikacja działań w obszarze przygotowania odpowiednich procedur dotyczących kontroli uchwały antysmogowej, która ma wejść w życie po 1 stycznia 2023 roku.

W Krakowie powstanie Strefa Czystego Transportu

Miasto walczy także z emisjami transportowymi. Wojewódzki Program Ochrony Powietrza nakłada na miasto obowiązek stworzenia Strefy Czystego Transportu (SCT) wewnątrz drugiej obwodnicy. Przepisy dla Małopolski powstały w oparciu o nowelizację Ustawy o Elektromobilności i Paliwach Alternatywnych. Kraków został zobligowany, aby wprowadzić takie rozwiązanie do 24 grudnia 2022 roku. 

Szerokie badania przeprowadzone w 2019 roku pokazało, że 12 proc. aut w Krakowie emituje aż połowę wszystkich zanieczyszczeń samochodowych. To przede wszystkim kilkunastoletnie lub starsze diesle. Z badań emisji spalin w ruchu ulicznym wynika, że silniki produkowane od 2006 roku zanieczyszczają znacząco mniej.

SCT to nie zakaz poruszania się samochodem, tylko zachęta do tego by nie używać tych najbardziej zatruwających powietrze i najmniej ekologicznych. Aktualnie magistrat Krakowa jest na etapie przygotowywania scenariuszy na jakich zasadach i które pojazdy, z jakimi normami Euro będą mogły wjeżdżać do Strefy Czystego Transportu. Dla mieszkańców samej SCT, czyli wewnątrz drugiej obwodnicy, planuje się wprowadzenie okresu przejściowego dla wprowadzanych zmian. Długość tego okresu oraz pozostałe szczegóły zostaną wypracowane podczas konsultacji w 2023 roku.

Źródło: Urząd Miasta Kraków

Zobacz również