Magazyn energii w Niemczech eksplodował podczas akcji gaśniczej. Dlaczego mogło do tego dojść? 

• W niemieckim Bentwisch eksplodował przydomowy magazyn energii współpracujący z fotowoltaiką. Podczas akcji gaśniczej rannych zostało trzech strażaków, a straty oszacowano na około 40 tys. euro.
• Pożar baterii litowo-jonowej różni się od zwykłego pożaru budynku gospodarczego. Największym ryzykiem jest ucieczka termiczna, emisja palnych gazów, wybuch i możliwość ponownego zapłonu.
• Magazyny energii nie są problemem same w sobie, ale wymagają dobrego montażu i jasnych procedur. Kluczowe są właściwa lokalizacja, dokumentacja techniczna oraz informacja dla strażaków, co znajduje się w płonącym obiekcie.

W Bentwisch koło Rostocku doszło do groźnego pożaru przydomowego magazynu energii współpracującego z instalacją fotowoltaiczną. Według policji ogień pojawił się 5 lipca około godziny 15:50 w drewnianej szopie na posesji domu jednorodzinnego. Wstępne ustalenia wskazują na przegrzanie bloku magazynu energii, ale dokładną przyczynę mają wyjaśnić śledczy.

Podczas akcji gaśniczej doszło do eksplozji. Dach szopy został zerwany, budynek się zawalił, a trzech strażaków ochotników w wieku 18, 25 i 31 lat zostało lekko rannych. Odłamki uszkodziły także dwie sąsiednie nieruchomości, a straty oszacowano na około 40 tys. euro. Na miejscu działało pięć jednostek OSP – łącznie 75 strażaków.

Magazyn energii to nie zwykła skrzynka z prądem

Ten przypadek nie jest argumentem przeciwko magazynom energii. Jest natomiast mocnym przypomnieniem, że bateria współpracująca z fotowoltaiką nie może być traktowana jak kolejne urządzenie gospodarcze, które ustawia się tam, gdzie akurat jest miejsce.

W przypadku baterii litowo-jonowych pożar będzie mieć inny przebieg niż typowe zapalenie się wyposażenia szopy czy garażu. Największym problemem jest tzw. ucieczka termiczna, czyli gwałtowne, samonapędzające się przegrzewanie ogniw. Może ono prowadzić do emisji gorących i palnych gazów, wzrostu ciśnienia, ponownego zapłonu oraz przenoszenia reakcji na kolejne moduły.

Drewniana szopa to miejsce podwyższonego ryzyka

W komunikacie niemieckiej policji kluczowe są dwa słowa: drewniana szopa. Taka lokalizacja może oznaczać większe obciążenie ogniowe, gorszą kontrolę temperatury, słabszą wentylację, ekspozycję na upały lub mróz, wilgoć i trudniejszy dostęp serwisowy.

Nie wiadomo jeszcze, czy w Bentwisch zawinił sam magazyn energii, miejsce montażu, temperatura, wentylacja, instalacja elektryczna czy usterka techniczna. Wiadomo jednak, że lokalizacja baterii ma znaczenie. Magazyn energii powinien być montowany zgodnie z instrukcją producenta, wymaganiami technicznymi i zasadami ochrony przeciwpożarowej. To nie jest element instalacji, przy którym warto improwizować.

Na znaczenie lokalizacji i eksploatacji zwracają uwagę także polskie opracowania branżowe. Zagrożenia związane z magazynami energii obejmują m.in.: 

• przeciążenia elektryczne i termiczne, 
• uszkodzenia mechaniczne, 
• zbyt wysokie temperatury latem, 
• błędy instalacyjne, 
• niekompatybilność systemu z PV,
• ryzyko rozbiegania termicznego, emisji toksycznych substancji i wybuchu.

Strażacy muszą wiedzieć, z czym mają do czynienia

Dla strażaków najgroźniejszy bywa nie sam fakt obecności magazynu, lecz brak informacji. Podczas akcji liczy się szybka odpowiedź na kilka pytań: gdzie dokładnie znajduje się bateria, jaką ma pojemność, jaka technologia została zastosowana, gdzie są rozłączniki, czy działa system awaryjnego wyłączenia i czy istnieje ryzyko ponownego zapłonu.

Pożary wynikające z przegrzewania litowo-jonowych systemów ESS mogą prowadzić do zagrożeń wybuchowych istotnych zarówno dla użytkowników, jak i dla ratowników. Badania obejmowały m.in. testy dużej skali na modelu domowego magazynu energii zainstalowanego w garażu.

To pokazuje, że wraz z rozwojem rynku potrzebne są nie tylko lepsze urządzenia, ale też dokumentacja dostępna dla użytkownika i służb. Właściciel powinien mieć pod ręką dane techniczne systemu, instrukcję awaryjnego wyłączenia i informację o lokalizacji rozłączników. W większych obiektach standardem powinny być procedury uzgodnione z zarządcą, instalatorem i strażą pożarną.

• Zobacz również: Czy magazyn energii jest bezpieczny? Sprawdzamy, co mówią eksperci

Polska też będzie musiała dopracować zasady

Magazyny energii coraz częściej trafiają do domów, garaży, pomieszczeń technicznych i budynków gospodarczych. To dobry kierunek z punktu widzenia autokonsumpcji energii z PV i odciążania sieci, ale wymaga nowych nawyków bezpieczeństwa. Tak jak instalacja gazowa, kocioł czy zbiornik paliwa mają swoje zasady, tak własne wymagania musi mieć bateria.

W Polsce Komenda Główna PSP publikuje standardowe zasady postępowania dla zdarzeń w obrębie instalacji fotowoltaicznych, ale rynek magazynów energii rozwija się szybciej niż szczegółowe procedury dla wszystkich typów instalacji. Trwają prace nad wytycznymi bezpieczeństwa pożarowego dla wielkoskalowych i przemysłowych magazynów energii, obejmującymi m.in. lokalizację, projektowanie zabezpieczeń, BMS, dokumentację i przygotowanie do działań ratowniczo-gaśniczych. Wraz ze wzrostem liczby magazynów energii jest to niezbędne.

Pożar w Bentwisch nie powinien zatrzymać rynku magazynów energii. Powinien go otrzeźwić. Nie ma co zaklinać rzeczywistości – pożary tego typu będą się zdarzać. Czasem zawini technologia, czasem montaż, a pewnie najczęściej fakt, że pożar objął magazyn energii, ponieważ paliło się obok. 

Bateria przy PV może zwiększyć autokonsumpcję i bezpieczeństwo energetyczne domu, ale musi być zamontowana w odpowiednim miejscu, zgodnie z instrukcją i z pełną świadomością ryzyka. Dla strażaków najgroźniejsze jest nie to, że magazyn energii istnieje, lecz to, że nikt nie wie, co dokładnie znajduje się w płonącym budynku.

Źródła: ostsee-zeitung.de, ndr.de, FSRI, IAFF, UL Solutions, USFA, KG PSP, CNBOP-PIB
Zdjęcie główne: Axel Büssem / ostsee-zeitung.de