Magazyny energii z dotacją – branża wskazuje ryzyka. Czy budżet wyczerpie się za szybko?

• Wprowadzenie minimalnej pojemności magazynu i relacji 2:1 względem mocy PV ma wymusić lepsze dopasowanie instalacji. Zdaniem SBFiME skraca to okres zwrotu i realnie zwiększa poziom autokonsumpcji energii.
• Dodatkowa premia za urządzenia wyprodukowane w UE to próba wsparcia europejskiego przemysłu. Branża traktuje ten mechanizm jako test, którego skuteczność zweryfikuje dopiero praktyka rynkowa.
• Budżet programu może wyczerpać się szybciej, niż zakłada harmonogram. Przy dużym zainteresowaniu i braku rzetelnej kampanii informacyjnej rynek może zmierzyć się z chaosem i rozczarowaniem prosumentów.

Minimalna pojemność magazynu i relacja 2:1 jako krok w stronę lepszych instalacji

O opinię na temat projektu nowego programu dotacyjnego na magazyny energii zapytaliśmy Stowarzyszenie Branży Fotowoltaicznej i Magazynowania Energii. Zdaniem organizacji, zaproponowany przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej kierunek zmian należy ocenić pozytywnie. Jak oceniane przez SBFiME są szczegóły nowego programu dotacyjnego?

“Bardzo istotnym novum jest wprowadzenie wymogu minimalnej pojemności magazynu (postulujemy 10 kWh) oraz współczynnika 2:1 względem mocy PV. Choć na rynku strategie doboru urządzeń bywają różne, takie rozwiązanie de facto wymusi budowanie lepiej dopasowanych instalacji” – komentuje Maciej Borowiak, prezes zarządu SBFiME.

Stanowisko SBFiME jest jednoznaczne – takie podejście skraca okres zwrotu inwestycji dla prosumenta i jednocześnie zwiększa efektywność całego systemu. Zamiast przewymiarowanej instalacji fotowoltaicznej o mocy 10 kWp inwestor może zdecydować się na układ 5 kWp uzupełniony magazynem energii o pojemności 10 kWh. Przy założeniu, że instalacja 5 kWp w słoneczny dzień jest w stanie wyprodukować około 25 kWh energii, taka pojemność magazynu nie jest nadmierna, a pozwala znacząco zwiększyć poziom autokonsumpcji, co bezpośrednio przekłada się na większe korzyści ekonomiczne i wyższe zadowolenie użytkownika.

“Już się pojawiają różne głosy: z jednej strony takie, żeinstalacja jest za duża i za droga, a z drugiej postulaty, by minimum wynosiło aż 30 kWh. Trudno wszystkich pogodzić, dlatego jako Stowarzyszenie jesteśmy zwolennikami ewolucji, a nie rewolucji. Proponowana zmiana ma charakter ewolucyjny i optymalny, rewolucją, która mogłaby zablokować rynek, byłyby wskaźniki na poziomie 3x czy 4x, choć technologicznie może i właściwą” – wskazuje Maciej Borowiak.

Local Content w programie dotacyjnym – test dla europejskich producentów

Wraz z kolejnymi edycjami programów wsparcia coraz więcej uwagi poświęca się konstrukcji ich szczegółowych mechanizmów. Niektóre rozwiązania mają nie tylko wspierać inwestorów, ale także kształtować kierunki rozwoju rynku. Tym razem padło na pochodzenie komponentów instalacji, za które można dostać dodatkowe dofinansowanie.

“Kolejnym ciekawym elementem jest mechanizm wsparcia dla "Local Content". Wyraźne premiowanie (dodatkowe 2 tys. zł) urządzeń wyprodukowanych na terenie Unii Europejskiej. Choć mamy świadomość, że obecnie zdecydowana większość urządzeń pochodzi spoza UE, to warto ten element przetestować w praktyce. Czas pokaże, czy okaże się on realnym wsparciem dla unijnych producentów, czy jedynie martwym punktem regulaminu” – wyjaśnia ekspert.

Program dostępny także dla prosumentów w net-meteringu

Istotnym aspektem programu okazał się również zakres grup, które mogą z niego skorzystać. Nie wszystkie decyzje były oczywiste na etapie projektowania regulaminu. Część rozwiązań stanowi efekt dłuższych rozmów z rynkiem.

“Uwzględniono inwestorów będących w systemie opustów tzw, net-meteringu.  Przez ostatnie dwa lata konsekwentnie o to zabiegaliśmy i fakt włączenia tej grupy do programu, jest to dowód, że merytoryczna dyskusja przynosi, choć nie od razu efekty. Dodatkowo zgłosiliśmy postulat, aby ta grupa również mogła ubiegać się o 2 tys. zł premii za Local Content” – dodaje prezes SBFiME.

• Zobacz również: Nie zdążyłeś na program Mój Prąd? Sprawdź, czy dostaniesz dotację na fotowoltaikę

Ryzyko szybkiego wyczerpania budżetu programu

Obok potencjalnych korzyści pojawiają się także pytania o skalę i trwałość wsparcia. Wielu uczestników rynku zastanawia się, czy dostępne środki wystarczą w dłuższej perspektywie. Znaczenie ma tu zarówno tempo składania wniosków, jak i liczba potencjalnych beneficjentów.

“Mimo wielu zalet, program niesie ze sobą istotne ryzyka. Budżet w wysokości miliarda złotych, choć rozpisany do 2029 roku, przy obecnym głodzie rynku prawdopodobnie wyczerpie się już w 2026 roku. Przy średniej dotacji 16 tys. zł, środki te wystarczą na zaledwie 60-70 tys. instalacji – to kropla w morzu potrzeb przy 1,6 mln prosumentów w Polsce” – komentuje Maciej Borowiak.

Brak rzetelnej kampanii informacyjnej zagrożeniem dla skuteczności programu

Równie ważnym wyzwaniem pozostaje sposób komunikowania zasad programu do potencjalnych beneficjentów. Brak jasnych informacji sprzyja powstawaniu nieporozumień oraz uproszczonych interpretacji. To może mieć realny wpływ na skuteczność całego mechanizmu wsparcia.

“Kolejnym wyzwaniem jest brak funduszy na profesjonalną kampanię informacyjną. Ostatnie „filmiki szkoleniowe” i nagrania z „rozmów handlowych” krążące w internecie pokazują skalę dezinformacji. Bez rzetelnej edukacji o realnych korzyściach z magazynowania, potencjał tego programu może zostać zmarnowany” – dodaje Maciej Borowiak, prezes SBFiME.

Przestarzałe regulacje techniczne wymagają pilnej aktualizacji

Jednym z kluczowych wyzwań technicznych pozostaje obowiązująca dziś zasada sztywnego sumowania mocy instalacji fotowoltaicznej oraz magazynu energii. Regulacje PTPiREE, opracowane ponad dwa lata temu, nie uwzględniają tempa zmian technologicznych i wymagają aktualizacji. Wątpliwości budzi także zasadność utrzymywania współczynnika 2:1 w obecnych realiach rynkowych. 

Dynamiczny spadek cen magazynów energii oraz ich rosnące możliwości powodują, że inwestorzy coraz częściej planują instalację urządzeń o większych pojemnościach. Przy aktualnych ograniczeniach mocy przyłączeniowej po stronie operatorów systemów dystrybucyjnych może to skutkować blokadą znacznej liczby wniosków. Stanowisko SBFiME jest w tym zakresie jednoznaczne – konieczna jest pilna rewizja obowiązujących zasad oraz dostosowanie ich do aktualnego stanu technologii i potrzeb rynku.

Magazyny energii jako element bezpieczeństwa energetycznego gospodarstw domowych

SBFiME podkreśla przy tym, że magazyny energii należy dziś postrzegać nie tylko jako narzędzie poprawy opłacalności i autokonsumpcji, ale też element zwiększający odporność gospodarstw domowych na zakłócenia w dostawach prądu. W realiach napiętej sytuacji geopolitycznej rośnie znaczenie domowego zasilania awaryjnego, a przykład Ukrainy pokazuje, jak szybko bezpieczeństwo energetyczne może stać się kwestią pierwszoplanową. 

Organizacja zwraca jednocześnie uwagę, że wypracowane rozwiązania – w tym neutralna technologicznie, precyzyjna definicja systemu zarządzania energią (EMS) – są efektem konsekwentnej pracy środowiska branżowego i mają wspierać rozwój rynku bez faworyzowania konkretnych producentów. To podejście ma szansę przełożyć się na bardziej dojrzałe inwestycje prosumenckie, stabilniejszy system i lepiej ukierunkowane publiczne wsparcie.

Opracowano na podstawie komentarza SBFiME do projekt dofinansowania magazynów energii.