Masz fotowoltaikę? Sprawdź, czy obejmie Cię opłata za utylizację modułów

• Od października 2025 roku właściciele starszych instalacji PV (sprzed 2016 r.) będą musieli sami zapłacić za recykling paneli, co może oznaczać koszt rzędu 150-400 zł.
• Nowe przepisy wynikają z unijnej dyrektywy i mają uporządkować system utylizacji, ale mogą zniechęcać mniej zamożnych do inwestowania w OZE.
• W Polsce brakuje lokalnych rozwiązań recyklingowych, co pogłębia problem starzejących się instalacji i rosnących odpadów PV.

Zmiana, która dotknie tysiące właścicieli instalacji PV

Zgodnie z nowelizacją ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, od 9 października 2025 roku to nie producenci, a sami właściciele będą odpowiadać za koszty utylizacji starych paneli fotowoltaicznych. Obowiązek ten obejmie przede wszystkim instalacje uruchomione przed 1 stycznia 2016 roku. Oznacza to, że pierwsi prosumenci z czasów boomu na fotowoltaikę będą musieli z własnej kieszeni zapłacić za recykling paneli, które zaczynają kończyć swój cykl życia.

Ustawa przewiduje wprowadzenie ryczałtowej opłaty recyklingowej. Choć jej wysokość nie została jeszcze oficjalnie zatwierdzona, to według zapowiedzi resortu klimatu ma ona wynosić od 150 do 200 zł za instalację. Warto przy tym pamiętać, że do tej opłaty trzeba doliczyć realny koszt fizycznej utylizacji paneli, liczony według ich masy.

Recykling konieczny, ale nie zawsze opłacalny

Zgodnie z unijnymi wymogami, recykling paneli fotowoltaicznych powinien umożliwić odzysk co najmniej 85% masy całkowitej urządzenia i 80% materiałów. Jednak stare technologie często nie spełniają tych standardów, a odpady są eksportowane do zagranicznych zakładów przetwarzania. Problem narasta, bo średnia żywotność paneli wynosi 25-30 lat, a pierwsze instalacje z początku poprzedniej dekady już się starzeją.

Eksperci zwracają uwagę, że do 2050 roku tylko w Unii Europejskiej może powstać od 21 do 35 milionów ton zużytych paneli PV. W Polsce, gdzie boom na fotowoltaikę trwa od ponad dekady, problem ten staje się coraz bardziej widoczny. W tej sytuacji konieczne jest wdrożenie lokalnych rozwiązań recyklingowych, które pozwolą efektywnie odzyskiwać takie surowce jak szkło, aluminium czy krzem.

Kto zapłaci i ile?

Nowe przepisy obejmą przede wszystkim właścicieli instalacji PV sprzed 2016 roku. To oni będą musieli ponieść koszty utylizacji paneli, a te mogą być wyższe niż sama opłata ryczałtowa. Szacuje się, że fizyczne zutylizowanie 12 modułów (o wadze ok. 228 kg) może kosztować nawet 340 zł, przy stawce 1,5 zł za kilogram.

Końcowy koszt może być jednak różny w zależności od typu paneli (monokrystaliczne, cienkowarstwowe), ich stanu technicznego oraz kompletności zestawu. W niektórych przypadkach możliwe będzie skorzystanie z programów gminnych, PSZOK-ów czy innych form zbiorczej utylizacji, ale nie będzie to rozwiązanie powszechnie dostępne.

Nowelizacja ustawy i zgodność z prawem unijnym

Podstawą zmian jest nowelizacja ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym z dnia 11 września 2015 r. Nowe przepisy implementują unijną dyrektywę 2024/884, której celem jest zwiększenie odpowiedzialności za odpady oraz poprawa efektywności recyklingu.

Choć intencją ustawodawcy jest uporządkowanie systemu utylizacji paneli i ograniczenie ich zalegania na składowiskach, to część ekspertów obawia się, że obciążenie kosztami użytkowników może zniechęcić do inwestowania w OZE. Zwłaszcza że nowelizacja nie precyzuje, jaką pomoc otrzymają osoby mniej zamożne czy spółdzielnie energetyczne.

Wprowadzenie nowych zasad planowane jest na 9 października 2025 roku. Do tego czasu branża oraz konsumenci mają czas na przygotowanie się do zmian i zaplanowanie dalszego cyklu życia swoich instalacji.

Źródła: ecoekonomia.pl, polskieradio24.pl