Jest już początek października i dalej nie mamy pewności, czy od nowego roku będzie wprowadzona zmiana wsparcia prosumenckiego poprzez likwidację systemu opustów dla nowych właścicieli mikroinstalacji fotowoltaicznych. W czerwcu pojawił się rządowy, natomiast kilka tygodni później poselski projekt nowelizacji ustawy OZE.

Proponowane przez MKiŚ i oddane pod konsultacje publiczne zmiany, opisywane przez GLOBEnergia.pl, będą korzystne dla prosumenta, ale w o wiele mniejszym stopniu niż dotychczas. Według wstępnych zapowiedzi, system opustów miał obowiązywać tylko do końca grudnia 2021 roku. Branża w celu przygotowania się do zmian apelowała o wprowadzenie minimum dwuletniego okresu przejściowego i utrzymanie obecnego systemu opustów dla nowych prosumentów wyprowadzających energię do sieci do 31.12.2023 roku.

Po kilku tygodniach od zapowiedzi resortu pojawił się poselski projekt zmiany ustawy (druk nr 1382) – dokładną analizę propozycji rządowej i poselskiej zaprezentowaliśmy TUTAJ. 20 lipca odbyło się posiedzenie Komisji Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych (ESK), podczas którego przeprowadzono pierwsze czytanie zmiany systemu prosumenckiego zaproponowanej przez byłą wicepremier Jadwigę Emilewicz. Padło wiele słów krytyki, ale zasugerowano też wiele zmian. Nowy model powinien uwzględniać także bezpieczeństwo energetyczne Polski – wskazywali przedstawiciele Polskich Sieci Elektroenergetycznych. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zaproponowało wprowadzenie systemu rozliczeń w postaci net-billingu.

Na koniec posiedzenia komisji ESK posłowie przegłosowali powołanie podkomisji, gdzie miała być procedowana nowelizacja ustawy OZE zaproponowana przez Jadwigę Emilewicz. Podkomisja składa się z 7 osób, 4 posłów z PIS oraz 3 posłów z opozycji (Iwona Arendt, Witold Czarnecki, Krzysztof Kozik, Wojciech Zubowski, Tomasz Piotr Nowak, Mieczysław Kasprzyk i Maciej Konieczny). Jak czytamy na stronie, w ciągu prawie trzech miesięcy nie odbyło się żadne kolejne spotkanie podkomisji. Na stronie nie ma także informacji o planowanych posiedzeniach podkomisji. 17 września potwierdził to nam sekretariat Komisji ESK, który poinformował wówczas, że w najbliższym czasie nie jest przewidywane żadne posiedzenie.

W międzyczasie na stronach sejmowych pojawiła się ocena skutków regulacji projektu poselskiego z 3 sierpnia 2021 roku, gdzie stwierdzono, że projektowana ustawa może przyczynić się do realizacji celu wsparcia odnawialnej energetyki prosumenckiej i rozproszonej oraz implementacji do prawa polskiego art. 2 pkt 15 i art. 21 ust. 4-6 dyrektywy 2018/2001 oraz art. 2 pkt 8 i art. 15 dyrektywy 2019/944. Projekt nie wywołuje negatywnych skutków gospodarczych i finansowych, jednak wskazano, że “zaproponowany rabat w wysokości 15 proc. na stawki dystrybucyjne zmienne stosowane w rozliczeniach z prosumentami w gospodarstwach domowych będzie miał wpływ na spadek przychodów regulowanych operatorów systemów dystrybucyjnych, jednak powstała w ten sposób luka w przychodach będzie pokryta ze środków Zarządcy Rozliczeń z funduszu zasilanego ze środków pobieranych poprzez opłatę OZE”.

Biuro wyjaśnia, że w efekcie należy uznać że “zaproponowane rozwiązanie jest neutralne dla budżetu i będzie finansowane w ramach systemu opłat za dystrybucję i przesył energii elektrycznej”. Co to oznacza w praktyce? Wszyscy konsumenci energii elektrycznej w Polsce pokryją w ramach opłaty OZE koszty wsparcia prosumentów w Polsce. Przypomnijmy, że podczas posiedzenia ESK wiceminister Klimatu i Środowiska Ireneusz Zyska mówił, że prosumenci są takimi samymi konsumentami energii jak każdy inny, również ten, który nie posiada instalacji prosumenckiej.

“Powinni ponosić opłaty dystrybucyjne, opłaty zmienne, opłaty OZE oraz opłatę generacyjną za energię pobraną z sieci, podobnie jak inni konsumenci. Stąd też postulujemy, aby propozycja przyznania 15 proc. rabatu dla prosumentów, która znalazła się w projekcie poselskim, została usunięta. Proszę państwa, nie ma żadnych podstaw, aby dodatkowo wspierać prosumentów w tym zakresie, ponieważ jako konsumenci wszyscy ponosimy koszty utrzymania systemu elektroenergetycznego. Ten rabat de facto byłby płacony w opłacie OZE przez wszystkich odbiorców, którzy płacą rachunki za energię elektryczną, w tym osoby, które np. są dotknięte ubóstwem energetycznym. Stąd uważamy, że prosumenci mają wystarczające wsparcie ze strony państwa, chociażby w programie Mój Prąd czy w możliwości skorzystania z ulgi podatkowej, aby nie wspierać ich w ten sposób niejako kosztem innych konsumentów energii elektrycznej, którzy ponoszą te opłaty w rachunkach za energię – wskazywał wówczas Zyska.

System opustów zakończy się gwałtownie?

Okazuje się, że system opustów może zostać zakończony dość gwałtownie, bez okresu przejściowego. Poinformował o tym sam Ireneusz Zyska dla Dziennika Gazeta Prawna. Model sprzedażowy zamiast systemu opustów zostanie wprowadzony od razu. System rozliczeń prosumentów wejdzie w życie 1 stycznia, albo w trakcie 2022 roku – jednak na dzień dzisiejszy nie znamy konkretnego terminu. Minister poinformował ponadto, że niezwłoczne przejście na model sprzedażowy zostało zaakceptowane przez autorów inicjatywy poselskiej.

Natomiast Jadwiga Emilewicz wskazała na Twitterze, że nie było takiej sytuacji, natomiast w wywiadzie z GLOBEnergia.pl poinformowała, że była zaskoczona wypowiedzią Ministra Zyski.

Wiceminister Zyska w kolejnej wypowiedzi do mediów poinformował, że projekt nowelizacji ustawy o OZE został już praktycznie cały uzgodniony, a posłowie posłowie są zgodni, że nie potrzeba tymczasowego systemu z trzecim modelem rozliczeń, tylko okresu przejściowego. Wiceminister poinformował też, że użyte przez niego sformułowanie, iż system rozliczania prosumentów powinien zmienić się „od razu” na system sprzedażowy, odnosił się do rezygnacji przez posłów wnioskodawców pomysłu wprowadzania, jako pośredniego, systemu net-meteringu 1:1, a nie do rezygnacji z okresu przejściowego między obecnym systemem, a docelowym systemem sprzedażowym – czytamy na portalu WysokieNapięcie.pl. Pełnomocnik ds. OZE dodał, że zgadza się w poseł Emilewicz, że okres przejściowy jest potrzebny. 

Poselski projekt może pojawić się na najbliższym posiedzeniu Sejmu

Warto dodać, że na przełomie września i października 2021 roku odbyło się posiedzenie Sejmu, do harmonogramu którego na chwilę trafiło „Sprawozdanie Komisji do Spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (druki nr 1382)”. Pojawi się ono najprawdopodobniej 13-14 października na kolejnym posiedzeniu Izby niższej parlamentu w Polsce.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska kończy prace na swoim projektem

Co z rządowym projektem zmiany przepisów? Ministerstwo Klimatu i Środowiska informuje naszą redakcję w odpowiedzi z początku października, że prace są na ukończeniu.

– W wyniku zebranych uwag w trakcie uzgodnień międzyresortowych oraz konsultacji publicznych, dotyczących projektu nowych regulacji prosumenckich w projekcie UC74, Ministerstwo Klimatu i Środowiska kończy prace nad optymalnym modelem rozliczeń prosumentów, z uwzględnieniem wymogów prawa UE –  informuje nas MKiŚ.

Resort dodaje, że ‘planowany termin wejścia w życie regulacji będzie uwzględniał oczekiwaną długość dalszego procesu legislacyjnego i może ulec przesunięciu.

Patrycja Rapacka

Analityk i redaktor w GLOBEnergia. Transformacja energetyczna, OZE, offshore wind, atom